تحلیل سیاسی هفته

بسم‌الله الرحمن الرحیم
با آغاز فصل پائیز و ورود به نیمه دوم سال، رنگ‌های زیبا و الوان بر تن طبیعت آراسته می‌گردد و محیط‌های آموزشی هم به روی دانش‌آموزان و دانشجویان گشوده می‌شود تا شور و شوق و پویش و جنبش در مراکز علمی و آموزشی کشور دوباره شکل بگیرد.
در این هفته تروئیکای اروپایی شامل 3 کشور انگلیس، آلمان و فرانسه که همواره در نهایت، تحت نفوذ سیاست‌های واشنگتن عمل کرده‌اند، با صدور بیانیه‌ای تحریک‌آمیز، نشان دادند که حقایق را فدای فشارهای سیاسی کاخ سفید و رشوه‌های نفتی سعودیها می‌کنند. این سه کشور بدون ارائه هیچ‌مدرکی با متهم‌ ساختن ایران به داشتن نقش در حمله به تاسیسات نفتی آرامکوی عربستان، مهر تایید بر جنگ تمام‌عیار سعودیها علیه ملت مظلوم یمن زده و حق دفاع یمنی‌ها را محکوم کردند. در پی بیانیه روسای این سه کشور، وزارت خارجه کشورمان ضمن رد ادعای غیرمسئولانه تروئیکای اروپایی در ارتباط با حمله نیروهای مسلح دولت یمن به تاسیسات سعودی، تاکید کرد وارد آوردن اتهام مسئولیت به یک دولت ثالث در خصوص حمله‌ای که در جریان جنگ میان طرف سعودی و یمنی انجام شده و طرف یمنی رسما انجام آن را برعهده گرفته است، به خودی خود یک اقدام تحریک‌آمیز و شدیدا مخرب است؛ چه رسد به اینکه این اقدام پیش از هرگونه تحقیقات و بدون ارائه هرگونه دلیل و مدرک و صرفا براساس این استدلال مضحک صورت گرفته باشد که «توضیح محتمل دیگری وجود ندارد».
وزارت امور خارجه همچنین ادعاهای ذکر شده در این بیانیه در خصوص برجام و لزوم مذاکره مجدد پیرامون برنامه‌ هسته‌ای ایران، که به شکلی صریح‌تر و خطرناک‌تر در اظهارات بوریس جانسون، نخست‌وزیر انگلیس مطرح شده را نقض صریح متن و روح برجام و قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل متحد دانست.
براساس این بیانیه، توافق هسته‌ای ایران و 1+5 همانگونه که در عنوان آن نیز قید شده است، توافقی «جامع» است که به عنوان راه‌حلی نهایی برای بحران ساختگی در مورد برنامه هسته‌ای ایران مذاکره و نهایی شده است. وزارت امور خارجه با تاکید بر اینکه زمانبندی‌های صریح و دقیق موجود در برجام شاهد دیگری برای این امر است، تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران هیچ‌چیز فراتر از این را نخواهد پذیرفت و برنامه موشکی و دفاعی ایران، براساس توان بومی، مبتنی بر سیاست بازدارندگی و متوازن با تهدیدات موجود بوده و اقدامات در خصوص توسعه آن کاملاً مسئولانه و منطبق با قوانین و مقررات بین‌المللی است.
در این هفته آقای روحانی برای شرکت در هفتاد و چهارمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد به عنوان بزرگترین گردهمایی سیاسی سالانه جهانی به نیویورک رفت و در جریان اقامت سه روزه خود با سران و مقامات دهها کشور دیدار کرد و پیرامون توسعه روابط با آنان به گفتگو پرداخت. رئیس جمهوری اسلامی ایران همچنین دیروز طی نطق خود در مجمع، طرح ابتکاری «صلح هرمز» را که ناظر بر اهداف دیپلماسی ایران مبتنی بر صلح بلندمدت در منطقه و تعامل سازنده کشورهای همسایه است را ارائه داد. این طرح که از سوی کارشناسان به عنوان یک طرح امیدوارکننده تلقی شده در حالی ارائه گردید که برخلاف آمریکایی‌ها که تمامی روزنه‌های امید را با تشدید تحریم‌های ضدانسانی بسته، جمهوری اسلامی ایران آنرا در مسیر صلح و تثبیت امنیت بین‌المللی ارائه کرده و راه‌حلی عملی و منطقی برای خروج کشورها از بن‌بست خودساخته‌ای است که خود بوجود آورده‌اند.
ارائه این طرح دیروز از تریبون سازمان ملل صفحه جدیدی را پیش‌روی جهانیان گشود که ایران با همکاری کشورهای منطقه می‌تواند امنیت خلیج فارس، دریای عمان و تنگه هرمز را برقرار کرده و به دنیا اعلام کند. حضور نیروهای خارجی مخل امنیت کشتیرانی و صادرات انرژی در منطقه است. صدالبته در چهارچوب این طرح ابتکاری، ایجاد یک منطقه قدرتمند در گرو ایجاد زنجیره‌ای از فرآیندهای اعتمادساز درون شبکه کشورهای منطقه است و آنچه چنین روندی را به تاخیر می‌اندازد، تکرار اتهام‌های واهی، مداخلات نظامی و تداوم دخالت‌های خارجی خواهد بود.
بررسی رویدادهای خارجی هفته را با تحولات مصر آغاز می‌کنیم. قاهره، اسکندریه و سوئز این هفته شاهد تظاهرات گسترده ضد دولتی بودند. هزاران نفر با تجمع در خیابان‌ها علیه حکومت عبدالفتاح السیسی شعار دادند. بنابر گزارش، این بزرگترین تظاهرات ضد دولتی از زمان کودتای سیسی در سال 1390 بوده است. پلیس مصر برای متفرق کردن تظاهرکنندگان به سرکوب متوسل شد و صدها نفر را بازداشت کرد. تظاهرات در پی افشاگری فردی به نام «محمدعلی»، تاجر مصری که در اسپانیا در تبعید به سر می‌برد آغاز شد. وی با انتشار تصاویری از کاخ‌های بزرگ متعلق به سیسی و همچنین شرح فساد گسترده درون ارتش و خانواده سیسی از مردم مصر خواست برای پایان دادن به حکومت سیسی به پا خیزند.
چندین حزب سیاسی ازجمله اخوان‌المسلمین، سوسیال دموکرات و سوسیالیست‌های انقلابی مصر از اعتراض‌ها حمایت کرده‌اند. گستردگی تظاهرات و شعارهایی با مضمون درخواست سقوط حکومت سیسی، ناظران را شگفت‌زده کرده و آنرا زنگ خطر برای نظامیان حاکم بر مصر خوانده‌اند. اعتراض‌های اخیر مصر از این نظر اهمیت دارد که مردم ترس از ماشین جنگی سرکوب نظامیان را کنار گذاشته‌اند. به گفته ناظران مسائل مصر، اقشار مختلف مردم نیز که به‌دلیل سرکوب سیاسی و وضعیت وخیم اقتصادی تحت فشار قرار دارند از تظاهرات حمایت می‌کنند. باند نظامی حاکم بر مصر به سرکردگی ژنرال سیسی که با بهره‌برداری از آشفتگی سیاسی و اجتماعی ناشی از حاکمیت افراطی‌ها، در سال 1392 به قدرت رسید طی 6 سال گذشته هرگونه صدای آزادی‌طلبی و عدالت‌خواهی را خفه کرده‌اند. حکومت دیکتاتوری نظامیان در مصر مورد حمایت آمریکا بوده است و روز گذشته نیز ترامپ در دیدار با سیسی در سازمان ملل ضمن حمایت از وی، اعتراضات مردم مصر را کم‌اهمیت جلوه داد.
این هفته، پیامدهای حمله پهپادی یمنی‌ها به بزرگترین پالایشگاه عربستان ادامه یافت. با انتشار جزئیات بیشتر از آسیب‌های جدی که به پالایشگاه آرامکو وارد شده است این موضوع در محافل خبری و سیاسی مطرح بود که تجهیزاتی که غرب، به خصوص آمریکا به رژیم عربستان، با بهای بسیار سنگین فروخته‌اند هیچ کارایی نداشته و نتوانسته است در برابر سلاح‌های نه‌چندان پیشرفته حوثی‌ها مقابله کند. حکومت عربستان و حامیان غربی آن برای گریز از این شکست، به فرافکنی و تبلیغات واهی روی آوردند. در این باره نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی مدعی شد از صفر تا صد حملات به آرامکو کار ایران بوده است! آمریکایی‌ها نیز به کرار، ایران را مقصر این حمله عنوان کردند. آلمان، فرانسه و انگلیس نیز به پیروی از واشنگتن، بدون ارائه سند و مدرکی، این اتهامات را تکرار کردند. البته این کشورها، همان‌هایی هستند که در مدت چهار سال و نیم گذشته با حمایت‌های آشکار و پنهان، عربستان را در تجاوز به یمن همراهی کرده‌اند و اکنون که حکومت ریاض در باتلاق یمن گرفتار شده، برای نجات آن به تکاپو افتاده‌اند. مردم یمن با کمترین امکانات دفاعی در برابر یورش ناجوانمردانه عربستان و کشورهای دنباله‌رو آن، مقاومت کرده و کار را به جایی رسانده است که متجاوزان اکنون، تنها به خروج آبرومندانه از این مخمصه می‌اندیشند.
این هفته پس‌لرزه‌های بحران «بریگزیت» در انگلیس با تحقیر «بوریس‌ جانسون» نخست‌وزیر، در قضیه تعلیق مجلس آن کشور ادامه یافت. دیوان عالی انگلیس با بیان اینکه اقدام نخست‌وزیر این کشور در تعلیق مجلس، غیرقانونی بوده، تعلیق را لغو کرد. به گفته رسانه‌های انگلیس، اعلام رای دیوان عالی، شکستی بزرگ برای نخست‌وزیر محسوب می‌شود و با این رای، مجلس می‌تواند فعالیت خود را از سر بگیرد. ازسوی دیگر طرح این موضوع که نخست‌وزیر در قضیه «بریگزیت» ملکه این کشور را فریب داده است بر پیچیدگی اوضاع و تزلزل جایگاه بوریس جانسون افزود. بسیاری از ناظران اعلام کرده‌اند پس از این تحولات بعید است بوریس جانسون، که حامی سرسخت خروج انگلیس از اتحادیه اروپاست، بتواند به حیات سیاسی ادامه دهد.