«ابتکار» گالری‌های هنری هفته آتی را مرور می‌کند گرمای هنر در زمستان

فاطمه امین‌الرعایا
روزهای پایانی هفته زمان مناسبی برای تازه‏کردن دیدارها است. می‌توان این فرصت را غنیمت شمرد تا به صورت گروهی و همراه با دوستان از نمایشگاه‌های هنری دیدن کنند.
در هفته پیش‏رو، بیش از 40 نمایشگاه هنری در تهران کار خود را ادامه می‌دهند. در گالری‌گردی این هفته برخی از این نمایشگاه‌ها را مرور می‌کنیم.
گالری «خانه هنرمندان ایران» از جمعه 20 دی‏ماه میزبان یک نمایشگاه گروهی با عنوان «اسطوره‏‌نگاری» است که شیما خشخاسی، گردآودری آن را بر عهده داشته. او درباره این نمایشگاه گفته است: «اسطوره موجب دگردیسی اثر هنری می‌شود و به واسطه ویژگی‌های خود، یک اثر معمولی را گسترده، عمیق و ماندگار می‌کند. این نمایشگاه یک مطالعه بر روی اساطیر ایران و جهان و بازتاب آن در آثار نقاشان معاصر ایران است. پرداختن به اساطیر ایرانی و شاهنامه موضوع غالب در این آثار است زیرا در شاهنامه فردوسی اسطوره جایگاه مهمی دارد. در این نمایشگاه ۲۷ اثر از ۱۵ هنرمند به نمایش گذاشته‌ می‌شود، تنوع تکنیک و زاویه نگاه هنرمندان از نقاط قوت این نمایشگاه به حساب می‌آید.» این نمایشگاه در گالری مذکور واقع در خیابان طا‌لقانی، خیابان موسوی شمالی(فرصت)، ضلع جنوبی باغ هنر،خانه‌ هنرمندان ایرا هر روز به جز شنبه‌ها تا 1 بهمن از ساعت 14 تا 21 برپا خواهد بود.
در همین گالری نمایشگاه گزیده‌ای از آثار محمدابراهیم جعفری با عنوان «در سفر با ماه» به انتخاب مریم محمدی و سارا جعفری از 20 دی تا اول بهمن‏‌ماه در گالری ممیز و زمستان خانه هنرمندان ایران برگزار شده است.
امروز نیز ساعت 18:30 کتاب گزیده آثار این هنرمند که به صورت دوزبانه توسط نشر نظر منتشر شده است در خانه هنرمندان ایران رونمایی می‌شود. محمدابراهیم جعفری، نقاش نوگرا و شاعر معاصر، عضو رسمی هیئت علمی دانشگاه هنر تهران و انجمن هنرمندان نقاش ایران بود. وی در بینال‌های مختلف داخلی و خارجی به عنوان داور حضور فعال داشت.
نمایشگاه نقاشی هومن درخشنده با عنوان «گفتمان» از 20 دی در گالری «اعتماد» کار خود را آغاز کرده است. در بخشی از بیانیه این نمایشگاه آمده است: «گفتمان رابطه میان انسان و محیط یک رابطه دوطرفه است که دارای گفتمان و تضاد است، یعنی انسان و محیط بر هم تاثیر می‌گذارند. در چنین تاثیر متقابلی فرد، محیط را دگرگون می‌کند و هم‏زمان رفتار و تجارب وی به وسیله محیط دگرگون می‌شود». این نمایشگاه تا اول بهمن‏ماه در گالری اعتماد ادامه خواهد داشت. علاقه‌مندان می‌توانند به جز دوشنبه، هر‏روز از ساعت 12 تا 20 به گالری مذکور به نشانی میدان هفت‏تیر، مفتح جنوبى، بن‌بست شیرودى پلاک ۲۵ مراجعه کنند.
همچنین در گالری «آرت سنتر» مجسمه‌های کیوان بیرانوند از جمعه 20 دی‏ماه به نمایش درآمده است. بیرانوند، از مردمان سخت‌کوش سرزمین لرستان است. از همین رو، نخستین کارهایش بازتابی مدرن از مفر‌غ‌های لرستان را تداعی می‌کند. مفرغ‌هایی متعلق به هزاره‌های دور پیش از میلاد که جهان را وادار به شگفتی و تحسین کرد. چنین است که می‌شود، بلندای زاگرس را در کارهای بیرانوند به تماشا نشست.
مجسمه‌های کولبرهای بیرانوند، گام و نقطه عطف دیگری در تحولات اندیشه و زندگی هنری او است. آثاری که انعکاسی آگاهانه از حیات اجتماعی دشواری است که هنرمند در آن بالیده و بدان تعلق دارد. نمادی پرمعنا از «اسارت انسان در زمان و مکان» و نمایشی عمیق و سیزیف‏ گونه، از «اوج یاس و ناامیدی». قصه پرغصه رنج و دردهایی که در پشتهای خمیده و صلیب واره های وی، رخ نمایان کرده‌اند. بیرانوند مشق آموخته مکتب پرویز تناولی است. پس بیهوده نیست که می‌توان اندیشه هنرمند را در پیچ و تاب‌های ماهرانه و متوعی که روی فلز سخت آفریده، دید و از آن لذت برد. هنر بیرانوند، بیشتر از اینکه شخصی باشد، حکایت زندگی همه انسان‌ها است، یادآور کوله‌باری که سرنوشت بر دوش تک‌تک ما ودیعه گذاشته و هیچ چاره‌ای جز به سرمنزل رسانیدنش نیست. این نمایشگاه تا اول بهمن در گالری نام‌برده واقع در بلوار اندرزگو، سلیمی شمالی، پلاک ۱۴۵، باغ انجمن خوشنویسان از ساعت 11:30 تا 20:30 برپا خواهد بود.
گالری «مرکز نبشی» نبز از 20 دی ماه میزبان نمایشگاهِ گروهی «کاغذ سرخ» است. در این مرکز هر سال چهار پروژه که هر پروژه به اقتضای چندوچون و ابعادش در دو یا سه بخش برگزار خواهد شد و آخرین بخش نمایش هر فصل موعد رونمایی از کتاب آن پروژه خواهد بود.
«کاغذ سرخ» عنوان دومین پروژه‌ آرشیوی مشترک میان «استودیو کارگاه» و «مرکز نبشی» است که همگام با رویکرد فصلی‌شدن نمایش‌های نبشی در دو بخش برگزار می‌شود؛ بخش اول با عنوان «اعلان سرخ» از ۲۰ دی تا ۱۱ بهمن و بخش دوم با عنوان «کتاب سرخ» از ۱۸ بهمن تا ۲۳ اسفند ۱۳۹۸ در جریان خواهد بود. هر دو بخش «کاغذ سرخ» با نمایش فیلم و نشست‌هایی همراه‌ است که جزئیات بیشترشان از طریق رسانه‌های اجتماعی «مرکز نبشی» اعلام می‌شود. به‌علاوه، کتاب «کاغذ سرخ» ماحصل پژوهش‌ها و مطالعات این نمایشگاه است که در بخش دوم این نمایش رونمایی خواهد شد.
«کاغذ سرخ» با نظر به روابط دیرینه‌ ایران و روسیه و ضرورت مطالعه‌ سیاست‌های فرهنگی شوروی که نقشی جدی در تاریخ معاصر و فرهنگ تصویری ایران داشته‌ است، به بازبینی و نمایش بی‌طرفانه‌ اسناد کاغذی و تصویری تولیدشده از سمت شوروی برای نفوذ فرهنگی برنامه‌ریزی‌شده‌ به ایرانیان و مسلمانان همسایه می‌پردازد. برخی از این اسناد علی‌رغم نمایش صدور ایدئولوژی در لباس فرهنگ و هنر، وصلتی انکارناپذیر با زندگی و خاطرات تصویری ایرانیان سده‌ حاضر ساخته‌اند.
«اعلان سرخ» اولین بخش از نمایش حاضر است که نگاهی تاریخی و تصویری به بحبوحه‌ پیش از انقلاب اکتبر و فواصل میان دو جنگ جهانی در اتحاد جماهیر شوروی می‌اندازد. برای آغاز مطالعه تاریخی در این بخش، اسناد تاریخی رابطه‌ ایران و روسیه پیش از انقلاب ۱۹۱۷ یعنی دوره‌ تزارها دسته‌بندی شده و به نمایش درآمده‌ است. از آن‌سو، قسمت تصویری «اعلان سرخ» را پوسترهای طراحی‌شده برای عموم مردم، به‌خصوص مسلمانان جنوب و شرق روسیه تشکیل داده که میان دو جنگ جهانی با مقاصد ایدئولوژیک طراحی، تولید و توزیع شده‌اند. این پوسترها به زبان کنایی و با بیانی بی‌پرده، به اشاعه‌ جهان‌بینی روسیه‌ بعد از انقلاب اکتبر برای غیرخودی‌ها اشاره دارند.
«کتاب سرخ» عنوان بخش دوم از نمایش پیشِ‌رو است که همچون بخش اول در دو قسمت تصویری و تاریخی، مدارکی کاغذی از صادرات مستقیم فرهنگ سیاسی‌شده‌ شوروی به ایران را به نمایش می‌گذارد. قسمت تاریخی این بخش، مدارک مربوط به روابط سیاسی‌ـ‌ فرهنگی ایران و شوروی در بازه‌ زمانی بعد از انقلاب روسیه تا قبل از انقلاب ایران است و قسمت تصویری‌اش به کتاب‌هایی می‌پردازد که «بنگاه نشریات پروگرس مسکو» به زبان فارسی در شوروی به طبع رسانده و به ایران صادر کرده است. این بنگاه کتاب‌هایی متنوع از رمان و علوم و نجوم تا تبلیغات کمونیستی و فرهنگی را در کنار کتاب‌های کودکان در کارنامه دارد.
این نمایشگاه هر روز از ساعت 11 تا 20 در گالری مذکور واقع در خیابان کریم‏خان، خیابان استاد نجات‏اللهی (ویلا)، کوچه خسرو، پلاک 51 برپا خواهد بود.
گالری «عصر» نیز از 20 دی لغایت دوم بهمن‏ماه نمایشگاهِ انفردی نقاشی و کلاژ وجیهه فکور را با عنوان «سورگون» برگزار کرده است. نقّاشی‌ها و کلاژهای این مجموعه حاصل یک تجربه‌ پنج‌ساله است، تلاشی است برای نیل به یک زبان بصری در راستای بیان ذهنیت هنرمند؛ ذهنیّتی شکل‌گرفته از روابط عاطفی و حسّیات تغزّلی انسان در فضاهای بانام و بی‌نامش، از صورت‌ها و نمادهای سرزمینش و از درخت و حیاطی که شاید دیگر وجود خارجی ندارند. این نمایشگاه هر روز از ساعت 16 تا 20 واقع در خیابان میرزای‏شیرازی شمالی، خیابان دلاویز، پلاک ۱۸ میزبان علاقه‌مندان خواهد بود.
نمایشگاه «گروه هنرهای فلزی سونر» نیز به کیوریتوری زهرا سهروردی از ساعت ۱۶ تا ۲۰ روز چهارشنبه (۲۵ دی ماه) با حضور علاقه‏مندان هنرهای سنتی در نگارخانه «لرزاده» افتتاح می‌شود. این نمایشگاه مجموعه‌ای شامل ۷۰ اثر از ۲۵ هنرمند است که در تمامی شیوه‌ها و گرایش‌های قلمزنی از ریزه‏کاری، مشبک، دواتگری، جوشکاری، پتینه فلزات و... در سبک‌های تبریز، اصفهان و شیراز، اجرا و ارائه شده است.
این نمایشگاه همه روزه به جز ایام تعطیل تا یکم بهمن‏ماه در نشانی خیابان ولی‏عصر، خیابان طالقانی، خیابان شهید برادران مظفر، شماره 125 از ساعت ۱۰ الی ۱۸ میزبان بازدیدکنندگان خواهد بود.
پایان‌بخش مروری بر گالری‌های این هفته، نمایشگاه نقاشی نسرین قرع‌داغی ونجانی است که از 20 دی در تالار «این/جا» به نمایش درآمده است. در نقاشی‌های این هنرمند هاله‏ای از اشیا که با خطوط نامطمئن و رنگ‌های نیمه‌جان بر پرده سیاه تصویر شده‌اند. نکته‏ای که خود نقاش هم به آن اشاره می‌کند: «هستی به واسطه نور، در دیدگان ما موجودیت می‌یابد. نور، منشا تمام لذت‌های دیداری و تجسمی است که به تعبیر من نمادی است از امید».
این «امید» اما در نقاشی‌های قره‌داغی بیش از هر چیز در اشیایی متبلور می‌شود که محملی برای نور و ابزاری برای رهایی از تاریکی‌اند. چراغدان‌ها و شمعدان‌هایی که انگار با ناخودآگاه ما گره خورده‌اند.
این نمایشگاه تا روز جمعه 4 بهمن‏ماه روی دیوارهای این گالری است و علاقه‌مندان می‌توانند همه روزه غیر از شنبه‌ها از ساعت 14 تا 20 برای تماشای این آثار به نشانی نوفل‏لوشاتوى شرقى، کوچه پدرام، جنب شماره ۴، نماى آجرى، در کوچک مراجعه کنند.