قاصدک 24
بلیط هواپیما سفرمارکت

ماست مالی بازگشت امریکا به برجام

سرویس بین الملل جوان آنلاین:  اولین نشست کمیسیون مشترک برجام، بعد از روی کار آمدن دولت جو بایدن، دیروز به طور مجازی برگزار شد. این نشست که در سطح معاونان وزرای خارجه ایران و ۱+۴ برگزار شد، درباره چشم‌انداز و شرایط بازگشت امریکا به توافق هسته‌ای مذاکره شد. ریاست جلسه دیروز را «انریکه مورا» معاون جوزف بورل، کمیسیونر سیاست خارجی اتحادیه اروپا به عهده داشت که به تازگی جایگزین هلگا اشمیت شده است. در بیانیه پایانی که رئیس جلسه دیروز آن را منتشر کرد، اعضای کمیسیون مشترک اعلام کردند که در راستای بیانیه مشترک وزرا مورخ ۲۱ دسامبر ۲۰۲۰، چشم‌انداز بازگشت کامل امریکا به برجام را مدنظر قرار داده و بر آمادگی برای بررسی موضوع با نگرش مثبت، در یک تلاش جمعی تأکید کردند. اعضای کمیسیون مشترک که ایران هم جزو آن‌ها است تعهد خود را برای حفظ برجام و گفتگو درباره راهکار‌های اطمینان از بازگشت به اجرای کامل و مؤثر آن مورد تأکید قرار دادند. توافق شده که سه شنبه همین هفته، یک نشست حضوری هم با حضور اعضای ۱+۴ در وین برگزار شود که بنابر ادعای خبرنگار وال‌استریت‌ژورنال، نماینده‌ای از امریکا هم در آن شرکت خواهد کرد. با این حال، محمدجواد ظریف دیروز ساعاتی بعد از انتشار خبر وال‌استریت‌ژورنال، حضور امریکا در نشست سه‌شنبه را تأیید یا رد نکرد و گفت ضرورتی برای دیدار ایران و امریکا وجود ندارد و دیداری انجام نخواهد شد. سید عباس عراقچی هم گفت: «امریکا در هیچ نشستی که ایران در آن حضور داشته باشد از جمله نشست کمیسیون مشترک برجام حضور نخواهد داشت و این قطعی است.»‌معاون وزیر خارجه تصریح کرد: «هیئت ایرانی هیچ‌گونه مذاکره‌ای با هیئت امریکایی در هیچ سطحی نخواهد داشت.» عراقچی همچنین در جلسه دیروز کمیسیون مشترک، یک بار دیگر بر موضع ایران درباره مذاکره نکردن برای بازگشت امریکا به برجام تأکید کرد و گفت: «برای بازگشت ایالات متحده به برجام نیاز به هیچ مذاکره‌ای نیست و مسیر امریکا در این خصوص کاملاً روشن است. ایالات متحده همانگونه که از توافق خارج شد و تحریم‌های غیرقانونی علیه ایران وضع کرد، به همان صورت نیز می‌تواند به توافق برگردد و قانون‌شکنی را خاتمه دهد.»‌به گفته عراقچی، لغو تحریم‌های امریکا اولین گام جهت احیای برجام است و ایران به محض لغو تحریم‌ها و راستی‌آزمایی آنها، گام‌های جبرانی هسته‌ای را متوقف خواهد کرد.
مربوط به خود آنهاست!
اینکه در جلسه مجازی دیروز، اعضای کمیسیون مشترک توافق کردند که سه شنبه همین هفته یک نشست حضوری در وین برگزار کنند، یک تحول به شمار می‌آید. عراقچی گزارش دیروز وال‌استریت‌ژورنال درباره حضور امریکا در نشست سه شنبه وین را رد کرده، ولی موضع‌گیری او نشان می‌دهد اینکه امریکا همزمان با نشست روز سه شنبه نماینده‌ای به وین بفرستد به کلی منتفی نیست، ولی اینکه این نماینده در این نشست حاضر باشد یا صرفاً طرف مشورت طرف‌های غیر ایرانی برجام قرار بگیرد، مشخص نیست. عراقچی دیروز گفت: «اینکه سایر طرف‌های برجام بخواهند در ارتباط با اقداماتی که امریکا باید انجام دهد، به صورت دوجانبه یا چندجانبه با امریکا رایزنی‌هایی داشته باشند، چه در وین و چه در هر جای دیگر، به خودشان مربوط است و البته مسبوق به سابقه است.»
طرح غیر رسمی بایدن

اعضای کمیسیون مشترک برجام در نشست دیروز تصمیم گرفتند در نشست سه شنبه این هفته، اقدامات مربوط به لغو تحریم‌ها و گام‌های هسته‌ای را از طریق برگزاری جلسات گروه‌های کارشناسی مربوط بررسی کنند. در واشنگتن، ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه امریکا، برگزاری جلسه دیروز کمیسیون مشترک را «گامی مثبت» خوانده و گفته که کشورش راه‌های پیشنهادی‌اش برای حفظ برجام را با شرکای خود در میان گذاشته است. به گفته پرایس، انجام «رشته اقدامات متقابل اولیه»، از جمله راه‌های پیشنهادی واشنگتن است و امریکا راه‌های احیای برجام را از طریق «گفت‌وگوی غیرمستقیم» با تهران با وساطت کشور‌های اروپایی بررسی می‌کند. راهکاری که پرایس از آن صحبت کرده، ظاهراً همان چیزی است که اوایل هفته قبل در رسانه‌های امریکایی مطرح شد و دیروز نیز برخی رسانه‌های امریکایی از نهایی شدن آن صحبت کردند. یکی از مقامات مطلع امریکایی به «پولیتیکو» گفته که امریکا پیشنهاد توقف غنی‌سازی ۲۰ درصدی در ازای کاهش تحریم‌های اقتصادی را به ایران ارائه خواهد کرد. ظاهراً دلیل ارائه چنین پیشنهادی، سرعت گرفتن فعالیت‌های هسته‌ای ایران است. رویترز به تازگی گزارشی غیررسمی از آژانس (۱۱ فروردین ۱۴۰۰) ارائه کرده که طبق آن، ایران غنی‌سازی با سانتریفیوژ‌های پیشرفته در سایت نظنز را افزایش داده است. بنابرگزارش غیر رسمی آژانس ایران غنی‌سازی اورانیوم با چهارمین آبشار ۱۷۴ سانتریفیوژی IR-۲ M را در سایت هسته‌ای نطنز آغاز کرده و دو آبشار سانتریفیوژ IR-۲ M دیگر نیز در نطنز نصب کرده، اما هنوز غنی‌سازی را با آن‌ها آغاز نکرده است. «داریل کیمبال» مدیر اجرایی انجمن کنترل تسلیحات با حساس خواندن هفته‌های آتی در احیای برجام به پولیتیکو می‌گوید: «ایران آماده است در چند هفته آینده دیگر محدودیت‌های اضافی توافق هسته‌ای را نیز از میان بردارد. [بنابراین]این زمانی مهم برای جلوگیری از تشدید اوضاع است.»
طرح مشترک مسکو-پاریس
سرعت گرفتن تعدیل تعهدات برجامی ایران در شرایطی که انتخابات ۲۸ خرداد ۱۴۰۰ نیز نزدیک می‌شود، باعث شده تحرکات طرف‌های غیر ایرانی برای احیای آن سرعت بگیرد. در شرایطی که ایران هرگونه مذاکره با امریکا برای برگشتن به برجام را رد کرده، برخی طرف‌های برجامی در حال ارائه راه‌حل‌های بینابینی در این باره هستند. وزارت خارجه فرانسه گفته که با شرکای اروپایی خود و همچنین مسکو و پکن در حال انجام تلاشی تنگاتنگ است تا «قالب‌های جایگزین مؤثری» ارائه کند. وزارت خارجه فرانسه گفته است: «در تلاشیم راه‌حل دیپلماتیکی پیدا کنیم که به ایران اجازه دهد به پایبندی به تعهدات هسته‌ای بازگردد و همچنین بازگشت امریکا به توافق در سریع‌ترین زمان ممکن را فراهم سازد و در حال انجام مذاکراتی با تهران و واشنگتن در این زمینه هستیم.» وزارت خارجه فرانسه اضافه کرد: «این گفتگو‌ها در حالی بیشتر ضروری می‌شود که ایران با ارتباط مستقیم با اعضای برجام و امریکا که یک ماه و نیم پیش پیشنهاد شد، موافقت نکرده است. به لطف تلاش‌های‌مان، ما و شرکای‌مان امیدواریم قالب‌های جایگزین مؤثری ایجاد کنیم.» چهار شنبه قبل هم سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه از برخی «نشانه‌های دلگرم‌کننده‌ای از طرف دولت جو بایدن رئیس‌جمهور امریکا برای رسیدن به راهکاری مصالحه‌جویانه» خبر داد که به گفته او «بن‌بست موجود در زمینه برنامه هسته‌ای را از بین خواهد برد.» لاوروف که در کنفرانسی در باشگاه گفتگو والدای شرکت کرده بود، گفت: «ما یک نقشه راه غیررسمی که بازگشت همزمان و تدریجی ایران و امریکا به اجرای تعهداتش [در توافق هسته‌ای]را مجسم می‌سازد، ارائه کرده‌ایم». لاوروف با گفتن اینکه روسیه باور دارد توافق هسته‌ای باید به شکل اولیه‌اش که مورد تأیید سازمان ملل قرار گرفت، احیا شود، افزود: «شرکای فرانسوی به ما کمک می‌کنند که اقدامات را به ویژه گام اول را که باید آغازگر احیای کامل برجام باشد تنظیم کنیم.» جزئیاتی درباره طرحی که مسکو و پاریس از آن صحبت کرده‌اند، ارائه نشده، ولی احتمالاً این طرح، با طرح جدیدی که دولت بایدن به طور غیررسمی آن را مطرح کرده، ارتباط دارد. طرح بایدن، آنطور که منابع غیر رسمی می‌گویند، مربوط به پیشنهاد «توقف» غنی‌سازی ۲۰ درصدی در ازای «کاهش» تحریم‌های اقتصادی است، ولی اواسط هفته قبل، نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد در واکنش به بحث‌هایی که درباره طرح جدید امریکا مطرح شد، در توئیتر نوشت: «هیچ پیشنهادی برای پیوستن مجدد ایالات متحده به برجام نیاز نیست. این فقط به یک تصمیم سیاسی ایالات متحده نیاز دارد تا تمام تعهدات خود را طبق این توافقنامه به طور کامل و فوری اجرا کند و به قطعنامه ۲۲۳۱ پایبند باشد.»
موضع نمایندگی ایران در خصوص کافی بودن «تصمیم سیاسی» امریکا برای بازگشت به برجام در حالی است که محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ۲۳ دی ماه ۱۳۹۹ در گفتگو با پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری گفت: «صرف بازگشت امریکا به برجام در شرایط کنونی کفایت نمی‌کند.»
ظریف البته دیروز گفت که «هدف، نهایی کردن لغو کامل تحریم‌ها و به دنبال آن، اقدامات متقابل ایران است.» این درحالی است که ندپرایس چهارشنبه گفت که سیاست تحریم ایران تغییری نکرده است.