از نشست برجامی تا حمله به عراقچی

آرمان ملی-محمدهادی علیمردانی: نشست کمیسیون مشترک برجام در وین برگزار شد و به گواه دیپلمات‌های ایرانی و روسی، این نشست موفقیت‌آمیز بود. با این حال سید عباس عراقچی نماینده ایران در وین، در حاشیه این مذاکرات از سوی افرادی نامشخص مورد حمله قرار گرفت. این اقدامات نتوانست تاثیر منفی بر روند مذاکرات داشته باشد و شواهد حاکی از عقب‌نشینی آمریکا از مواضع پیشین است.
  ابتدای مسیری طولانی
روز گذشته نشست کمیسیون مشترک برجام در وین برگزار شد. جلسه پیشین این کمیسیون روز جمعه 2 آوریل برگزار شده بود. در همین زمینه شبکه الجزیره با انتشار چند توییت در حساب کاربری رسمی خود گزارش داد: «اتحادیه اروپا روز سه شنبه(دیروز) تاکید کرد که قصد بازگرداندن توافق هسته‌ای به مسیر درست و سوق دادن طرف‌های آن به پایبندی به تعهداتشان را دارد. هدف از نشست وین بررسی ماهیت تحریم‌هایی است که علیه ایران وضع شده و امکان برداشته شدن آنها وجود دارد. هدف اصلی این نشست احیای توافق هسته‌ای است اما ما هنوز در ابتدای یک مسیر طولانی و پیچیده‌ هستیم.» بررسی‌ها برای رفع تحریم‌ها علیه ایران، بدون شک در مسیر اقداماتی است که از حدود 10 سال پیش در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد آغاز و در دولت فعلی به شکل جدی‌تری پیگیری شد. اگرچه اقدامات رئیس جمهوری سابق آمریکا برای بازگرداندن تحریم‌ها علیه ایران سبب بی‌اعتمادی مقامات ایرانی و مردم به ایالات متحده شده است اما رفع تحریم هنوز مطالبه‌ای عمومی به شمار می‌آید.
  سرانجام وعده‌های بایدن

ایران اعلام کرده است که تا رفع کامل تحریم‌ها هیچ مذاکره‌ای با آمریکا نخواهد داشت. روز گذشته مجید تخت روانچی نماینده کشورمان در سازمان ملل، در توئیتی نوشت: «ایران و گروه 1+4 مذاکرات هسته‌ای را در وین از سر می‌گیرند. آمریکا تاکنون نتوانسته به وعده کارزار انتخاباتی جو بایدن رئیس جمهور آمریکا مبنی بر بازگشت به برجام عمل کند. اگر آمریکا تمام تحریم‌ها را لغو کند، سپس ایران تمام اقدامات جبرانی را متوقف خواهد کرد. این می‌تواند یک موقعیت برد-برد برای همه باشد.» نشست کمیسیون مشترک برجام روز گذشته ساعت 17:00 به وقت تهران برگزار شد.
  عقب‌نشینی آمریکایی‌ها
در نهایت، سرانجام شبهاتی که در خصوص حضور آمریکا در این نشست مطرح بود، مشخص شد. آمریکا به دلیل خروج از برجام به صورت رسمی در این نشست حضور نداشت. در عین حال بنا بر اعلام رسانه‌های آمریکایی و غربی، هیات آمریکایی به سرپرستی رابرت مالی نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در وین به سر می‌برد و توسط هماهنگ کننده مذاکرات هسته‌ای در جریان نتایج و روند مذاکرات قرار می‌گیرد. رابرت مالی اخیرا در سخنانی گفته است: «هدف بازگشت به برجام بدون درخواستی برای تقویت آن است. بازگشت به برجام بدون هیچ عنصر اضافی که آن را طولانی‌تر و قوی‌تر کند انجام می‌شود و هدف این است که ببینیم می‌توانیم توافق کنیم که آمریکا برای بازگشت به برجام چه اقداماتی را باید انجام دهد و ایران چه قدم‌هایی را برای بازگشت برمی‌دارد. آمریکا مجبور است تحریم‌هایی را که با توافق هسته‌ای با ایران مغایرت دارد لغو کند.» این اظهارات نشان می‌دهد که موضع آمریکا از هفته‌های پیش تعدیل شده و دولت بایدن قصد دارد، منطقی‌تر از قبل با مشکلات مواجه شود.
  نه به مذاکرات فرابرجامی
دولت بایدن در ماه‌هــای گـــذشته خـــواسته زیاده‌خواهانه‌ای از ایران داشت، مبنی بر اینکه اموری فراتر از برجام مانند حضور منطقه‌ای و قدرت موشکی ایران نیز در کنار مسأله هسته‌ای دوباره روی میز مذاکره قرار بگیرد. این خواسته هم‌راستا با سیاست فشار حداکثری ترامپ بود که در دوران ریاست جمهوری او مطرح شد. از همین رو روز گذشته دریابان علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی، در توئیتی بر مواضع ایران در این زمینه تاکید کرد و نوشت: «فارغ از اینکه اروپا، اراده یا توان مجاب‌سازی آمریکا برای لغو یک باره همه تحریم‌ها و بازگشت واشنگتن به تعهدات خود را داشته باشد یا نه، امکان ورود ایران به مذاکرات فرابرجامی تحت هیچ شرایطی وجود نخواهد داشت.» تاکید محکم ایران بر مواضع خود در ماه‌های گذشته امری بود که از دید رسانه‌های خارجی نیز پنهان نماند.
  نشست کمیسیون موفقیت‌آمیز بود
نهایتا پس از برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام، واکنش‌هایی نیز در نشست مذکور وجود داشت. میخائیل اولیانوف، نماینده ویژه روسیه در سازمان‌های بین‌المللی واقع در وین در توئیتی نوشت: «نشست کمیسیون مشترک برجام موفقیت‌آمیز بود. دو گروه در سطح کارشناسی (در خصوص رفع تحریم‌ها و مسائل هسته‌ای) موظف شدند که اقدامات ملموسی که تهران و واشنگتن باید برای احیای کامل اجرای برجام انجام دهند را شناسایی کنند. گروه‌ها به سرعت مشغول به کار شدند.» او در توئیت دیگری افزود: «احیای برجام به سرعت اتفاق نخواهد افتاد. [این مهم] زمان خواهد برد. تا کی؟ کسی نمی‌داند. مهم‌ترین چیز پس از نشست کمیسیون مشترک این است که کار عملی برای رسیدن به این هدف آغاز شده است.» این رویداد نشان می‌دهد، اگرچه آمریکا تحریم‌های یکجانبه خود را لغو نکرد اما اقداماتی در مسیر احقاق حقوق ایران در سطح بین‌المللی جریان دارد.
  ایران، آماده اجرای برجام
براساس توافق صورت گرفته، دو نشست کارشناسی موازی میان اعضای کمیسیون مشترک برجام جهت انجام رایزنی‌های فنی در حوزه رفع تحریم و هسته‌ای تشکیل شد. این نشست‌های کارشناسی قرار است به بحث و رایزنی در خصوص جنبه‌های فنی و جزئیات مسائل مربوط به لغو تحریم‌ها و مسائل هسته‌ای بپردازند و نتیجه بحث‌های خود را به کمیسیون گزارش نمایند. در همین راستا سید عباس عراقچی‌، رئیس هیات کشورمان در نشست کمیسیون تاکید کرد: «رفع تحریم‌های‌ آمریکا، اولین و ضروری‌ترین اقدام جهت احیای برجام است و جمهوری  اسلامی ایران آمادگی کامل دارد به محض رفع تحریم‌ها و پس از راستی آزمایی آن، اقدامات جبرانی هسته‌ای خود را متوقف نموده و به اجرای کامل برجام برگردد.» این موضع، از ماه‌ها قبل مورد تاکید مقامات ایران بوده است. به همین سبب به نظر می‌رسد، اینبار آمریکا است که بنا دارد با رویکردی دیپلماتیک به خواسته‌های منطقی ایران تن بدهد.
 حمله به عراقچی
با تمامی این احوال نشست کمیسیون مشترک چندان بدون حاشیه نبود. بنا بر گزارش نمایندگی ایران در وین، بعد از دیدار عراقچی با «انریکه مورا» هماهنگ کننده اتحادیه اروپا و رئیس کمیسیون مشترک و هنگام خروج عراقچی از محل ملاقات، یکی از عناصر ضدانقلاب اقدام به فحاشی کرده و قصد توهین به او را داشت که ناکام ماند. منافقین و دیگر عناصر ضدانقلاب در وین در اعتراض به مذاکرات، در مقابل هتل محل برگزاری کمیسیون مشترک تجمع کردند. سفارت ایران در وین هشدارهای لازم را به پلیس اتریش نسبت به حفظ امنیت مذاکره کنندگان کشورمان داده است. هنوز مسببان این رویداد به طور دقیق مشخص نیستند اما این اقدام بی‌شباهت به برخی اقدامات خلاف برجام که در اواسط دهه 90 در ایران انجام می‌گرفت نبود.