عبوراقتصاد ایران از دوران رکود

گروه اقتصادی - گزارش عملکرد اقتصاد ایران درسال گذشته ازسوی مراجع داخلی و بین‌المللی حاکی از دورخیز اقتصاد ایران برای خروج از رکود است. پس از اعلام نرخ رشد اقتصادی کشور ازسوی مرکزآمار ایران و بانک مرکزی که نشان دهنده بهبود معنادار تولیدناخالص داخلی بخصوص دردو فصل تابستان و پاییز سال گذشته بود، روزگذشته صندوق بین‌المللی پول در تازه‌ترین گزارش خود از مثبت بودن نرخ رشد اقتصادی ایران خبرداد.
صندوق بین‌المللی پول گزارش بازبینی شده خود از وضعیت اقتصادی کشورهای مختلف را به‌روزرسانی کرد که قسمت مربوط به ایران، تغییرات قابل توجهی داشته است. در گزارش جدید صندوق بین‌المللی پول همچنین پیش‌بینی شده است در سال‌جاری رشد اقتصادی ایران بیشتر از سال قبل خواهد بود. این نهاد که پیشتر با توجه به تشدید تحریم‌های امریکا بر ضد ایران و شیوع گسترده کرونا پیش‌بینی کرده بود رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۰ منفی پنج درصد باشد، در گزارش جدید خود رشد نهایی اقتصاد ایران در سال قبل را با اصلاحی قابل توجه، ۱.۵ درصد اعلام کرد.
اقتصاد ایران در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۱۸ نیز با رشد منفی مواجه و به ترتیب ۶.۵ و ۵.۴ درصد کوچک‌تر شده بود و بدین ترتیب رکود اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۰ رسماً پایان یافته است. این نهاد بین‌المللی رشد اقتصادی ایران در سال 2021 را نیز 2.5 درصد پیش‌بینی کرده است.
 تورم کم می‌شود

به مانند گزارش قبلی، صندوق بین‌المللی پول روی عقیده خود مبنی بر کاهشی شدن نرخ تورم ایران استوار مانده است. این نهاد نرخ تورم در ایران را تا پایان امسال ۳۶.۵ درصد پیش‌بینی کرده که ۱.۵ درصد از برآورد قبلی این نهاد بیشتر است. صندوق بین‌المللی پول همچنین اعلام کرده است که با از سر‌گیری روند نزولی نرخ تورم، در سال ۲۰۲۲ شاهد تورم ۲۷.۵ درصدی در ایران خواهیم بود. ایران در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۱۸ به ترتیب تورم‌های 25 و 26 درصدی را تجربه کرده بود.
این نهاد تراز حساب جاری ایران را در سال‌جاری معادل منفی ۰.۷ درصد از تولید ناخالص داخلی و برای سال ۲۰۲۱ معادل ۱.۳ درصد از تولید ناخالص داخلی پیش‌بینی کرده است. این برای نخستین بار در طول ۱۰ سال اخیر است که این حساب در ایران منفی می‌شود. بااین حال ایران کماکان یکی از بهترین شرایط را در بین کشورهای منطقه و جهان در این زمینه دارد. طبق اعلام صندوق بین‌المللی پول، نرخ بیکاری امسال ایران ۱۱.۲درصد و نرخ بیکاری سال آینده ۱۱.۷درصد خواهد بود.
 موتور رشد اقتصاد جهان روشن می‌شود
صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی خود از رشد اقتصاد جهان در سال ۲۰۲۱ را به ۶ درصد افزایش داد. براساس این گزارش، صندوق بین‌المللی پول اعلام کرد انتظار دارد اقتصاد جهان 6 درصد در 2021 رشد کند. آخرین پیش‌بینی این صندوق از رشد اقتصاد جهان در ماه ژانویه برابر با 5.5 درصد بود. گسترش واکسیناسیون کرونا باعث افزایش رقم پیش‌بینی صندوق بین‌المللی پول شده است.
 گیتا گوپینات، اقتصاددان ارشد صندوق بین‌المللی پول در گزارش این صندوق از دورنمای اقتصاد جهان گفت:«با وجود بی‌ثباتی بالا در مورد همه‌گیری ویروس کرونا، به نظر می‌رسد راهی برای بیرون رفتن از این بحران اقتصادی و سلامتی باز شده است.»
 پیش‌بینی می‌شود رشد تولید ناخالص داخلی جهان برای 2022 برابر با 4.4 درصد باشد در حالی که قبلاً 4.2 درصد اعلام شده بود. رشد تولید ناخالص جهان در 2020 معادل منفی 3.3 درصد بود. البته گوپینات هشدار داد روند بهبود اقتصاد جهان در تمام نقاط دنیا یکسان نخواهد بود.
 صندوق بین‌المللی پول 5.1 درصد تولید ناخالص داخلی را برای اقتصادهای پیشرفته در سال‌جاری میلادی پیش‌بینی می‌کند. انتظار می‌رود رشد تولید ناخالص داخلی امریکا در سال‌جاری از سطح قبل از بحران کرونا فراتر رود ولی در سایر اقتصادهای پیشرفته در 2022 به سطح قبل از بحران کرونا برسد.
در بین اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه، چین در 2020 توانست تولید ناخالص داخلی خود را به سطح قبل از بحران کرونا برساند ولی انتظار می‌رود بیشتر این اقتصاد‌ها تا 2023 به سطح قبل از کرونا بازگردند. پیش‌بینی این صندوق از رشد اقتصادهای در حال توسعه در سال‌جاری میلادی 6.7 درصد است در حالی که انتظار می‌رود رشد اقتصاد هند برابر با 12.5 درصد باشد.
 صندوق بین‌المللی پول اعلام کرد:«به خاطر سیاست بی‌سابقه‌ای که در مقابل بحران کرونا در پیش گرفته شد، این رکود تأثیرات کمتری نسبت به بحران مالی جهانی در 2008 خواهد داشت ولی اقتصادهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه کم‌درآمد ضربه سخت‌تری خورده‌اند و با خسارت‌های قابل توجهی در میان مدت مواجه هستند.»
 اقتصاد ایران درمدار رشد
پیش از این گزارش مرکز آمار ایران از نرخ رشد اقتصادی در9 ماهه سال 1399 نشان داد که با وجود منفی بودن نرخ رشد اقتصادی با نفت و بدون نفت دراین بازه زمانی، رشد فصلی محصول ناخالص داخلی از تغییر جهت اقتصاد ایران به سمت بهبود دلالت دارد.
طبق آخرین محاسبات صورت گرفته، محصول ناخالص داخلی به قیمت ثابت سال ١٣٩٠ در نه ماهه نخست سال ١٣٩٩ به رقم ٥٢٣١ هزار میلیارد ریال با نفت و ٤٥٤٦ هزار میلیارد ریال بدون احتساب نفت رسیده است، در حالی که رقم مذکور در مدت مشابه سال قبل با نفت ٥٢٩٥ هزار میلیارد ریال و بدون نفت ٤٥٩٣ هزار میلیارد ریال بوده که نشان از رشد منفی ١,٢ درصدی محصول ناخالص داخلی با نفت و منفی یک درصدی محصول ناخالص داخلی بدون نفت دارد.
براساس این اطلاعات با وجود منفی بودن نرخ رشد بخش با نفت و بدون نفت اقتصاد کشور در9 ماهه امسال، اما شاهد مثبت شدن نرخ رشد هر دو شاخص درفصل پاییز هستیم. بررسی نرخ رشد فصلی اقتصاد ایران ازسال گذشته گویای کاهش شتاب نرخ رشد منفی و حرکت تدریجی به سمت بهبود است. دررشد اقتصاد با نفت دربهار و تابستان سال گذشته شاهد به ترتیب نرخ منفی 9.2 و 9.7 درصدی هستیم، اما پس از نرخ رشد منفی 4.4 درصدی بهار امسال، این نرخ درتابستان به منفی 2 دهم درصد رسید و درپاییز مثبت شد. درنرخ رشد بخش غیرنفتی اقتصاد نیزدرحالی که از تابستان پارسال، برای دو فصل پیاپی نرخ رشد مثبت شد، اما درزمستان به منفی نیم درصد رسید و در بهار امسال با افت بیشتری به منفی 2.7 درصد رسید. درتابستان امسال نیز این نرخ منفی کاهش یافت و به منفی 7 دهم درصد رسید و درپاییز به مثبت 2 دهم درصد رسید.
درمجموع در فصل پاییز رشد اقتصادی کشور، به مثبت ٠,٨ درصد و رشد اقتصادی بدون نفت به مثبت ٠.٢ درصد رسیده است. بر اساس آخرین اطلاعات و محاسبات صورت گرفته در فصل پاییز، رشد گروه کشاورزی به مثبت ٥.٥ درصد، گروه صنایع و معادن به مثبت ٣.٧ و گروه خدمات به منفی ١.٨ رسیده است.
بدین ترتیب در پاییز سال گذشته، بخش کشاورزی با رشد مثبت درچهارفصل متوالی عملاً از رکود خارج شده است و گروه صنایع و معدن نیز با دو فصل مثبت در آستانه خروج ازرکود قرارگرفته است و تنها گروه خدمات به‌دلیل کرونا درشرایط مطلوب قرار ندارد. البته براساس روند نرخ رشد اقتصادی در9ماهه پارسال انتظار می‌رود که رشد اقتصاد ایران درکل سال گذشته مثبت شود، یعنی همان موضوعی که صندوق بین‌المللی پول نیز برای سال 2020 برآورد کرده است.
در همين حال رئیس کل بانک مرکزی گفت: درخواست وام از صندوق بین المللی پول حق ما است و دریافت آن مشروط به هیچ شرطی نخواهد بود.
به گزارش روابط عمومى بانک مرکزی، «عبدالناصر همتی» ديروز (چهارشنبه) درخصوص دریافت وام از صندوق بین‌المللی پول برای مقابله با پیامدهای اقتصادی شیوع کرونا توضیحاتی را ارائه کرد و افزود: برخی چنین موضوعی را اعلام می کنند که به چه دلیل درخواست وام از صندوق بین المللی پول داریم؟ در این زمینه باید گفت که این پول حق ما است، نرخ بهره این وام بسیار پایین است و همچنین «آر اف آی» از جمله مواردی است که مشروط به هیچگونه شرایطی نیست.
وی اظهار داشت: برخی معتقدند که در خواست وام از صندوق بین المللی مشروط به شرایطی است که ممکن است باعث ایجاد دخالت هایی شود، در حالی که دریافت این وام هیچ شرطی ندارد وما به دنبال استفاده از حق خود هستیم.