خاموشی «نیرو»‌ی دولت

سرویس اقتصادی جوان آنلاین: همین اواخر بود که رسانه ملی به دفتر وزیر نیروی دولت دوازدهم ورود کرد و از اینکه او خودش را با یک پنکه کوچک خنک می‌کرد، یک رپرتاژ آگهی توپ رفت! مدتی قبل از آن، یک کتابچه نفیس از وزارت نیرو به رسانه‌ها و نهاد‌ها ارسال شده بود که در هر صفحه‌اش، نامه یکی از شخصیت‌ها، مسئولان و امامان جمعه به وزیر نیرو بود که از اقدامات و تلاش‌های بی‌وقفه وزیر قدردانی می‌کردند. از لحن نامه‌ها واضح بود که آن را در جواب نامه‌ای یا گزارشی نوشته‌اند. ما به این رویه‌ها عادت کرده‌ایم، در حالی که باید از آن ابراز تنفر کنیم و خاک در صورت این وارونه‌نمایی‌ها بپاشیم. دنیا به مردم خود می‌آموزد که خاموش کردن چراغ اضافه و هرگونه صرفه‌جویی در مصرف برق یک افتخار و نشانه بلندنظری و بلندهمتی است، ولی ما با آن فرهنگ غنی اسلامی در قناعت، زهد و مذمت اسراف‌کاری، سال‌هاست مردم خود را در مصرف آب و برق به بدترین مسیر‌ها می‌بریم و در وادی خشک و تاریک اسراف و هدر دادن مفت سرمایه مملکت و نابودی آب‌های ارزشمند زیرزمینی رها می‌کنیم!
حالا در روزگاری که تازه فهمیده‌ایم آب و برق چقدر ارزش دارد، دنبال مقصر می‌گردیم! در پی قطعی گسترده و مکرر برق در کشور، رئیس دولت سیزدهم با اشاره به مشکلاتی که قطعی برق برای مردم ایجاد کرده است از وزیر نیرو گزارش خواست. در همین راستا نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی نیز از تشکیل جلسه با وزارت نیرو برای کاهش خاموشی‌ها خبر داد.
همچنین رئیس قوه قضائیه، دادستان کل کشور را مأمور رسیدگی فوری و پیگیری علت قطعی‌های مکرر برق در روز‌های گذشته کرد و در این میان، رئیس‌جمهور ضمن عذرخواهی از مردم به دلیل قطعی برق، وزیر نیرو را در این رابطه مقصر ندانست و از وی خواست دلیل قطعی برق و راه‌حل بهبود وضعیت را برای مردم تشریح کند و معاون اول خود را نیز مأمور برگزاری جلسه‌ای ویژه در رابطه با بهبود وضعیت برق‌رسانی و تعیین، اعلام و ابلاغ دستورالعمل اجرایی در حوزه‌های مختلف کرد.
بخشی از سیستم برق کشور که ۷ هزار مگاوات ارزیابی می‌شود، متکی به آب است و خشکسالی باعث کاهش تولید و عرضه برق می‌شود. از سوی دیگر بخش دیگری از شبکه برق که کارشناسان آن را ۷ تا ۱۰ هزار مگاوات عنوان می‌کنند، دچار فرسودگی است و متناسب با استهلاک تأسیسات برای نگهداری و نوسازی شبکه هزینه نشده است.


موارد فوق موجب می‌شود سیستم برق کشور نتواند ۵۰ تا ۶۵ هزار مگاوات برق را عرضه کند، از این‌رو وقتی در کنار خشکسالی و از دست رفتن ظرفیت تولید برقابی، یک یا دو نیروگاه تولید برق نیز دچار مشکل می‌شوند به یکباره و بدون اطلاع قبلی در سطح کشور با خاموشی‌های گسترده و مکرر روبه‌رو می‌شویم تا جایی که انتقاد‌های عمومی بالا می‌گیرد.
رئیسی درباره قطعی برق از وزارت نیرو گزارش خواست
در ادامه ملاقات وزرا با رئیس‌جمهور منتخب، رضا اردکانیان وزیر نیرو بعدازظهر دوشنبه با حضور در دفتر سیدابراهیم رئیسی با وی دیدار و گفتگو کرد.
آیت‌الله رئیسی نیز در این دیدار با ابراز نگرانی جدی از قطعی فراگیر برق در روز‌های اخیر و مشکلات عدیده‌ای که به واسطه آن برای زندگی روزمره مردم و صنوف مختلف ایجاد شده، نسبت به لزوم رفع مشکلات پیش آمده تأکید کرد و درباره اقدامات این وزارتخانه برای عدم تداوم این وضعیت و تأمین برق مورد نیاز کشور، گزارش خواست.
نیکزاد: باید خاموشی‌ها کاهش یابد
همچنین علی نیکزاد، نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه قطعی‌های مکرر با عدم اطلاع‌رسانی به مردم مشکلات خانواده‌ها را چند برابر کرده است، گفت: بنا داریم در نشست مشترک کمیسیون انرژی با مدیران وزارت نیرو به توافق مشترکی برای کاهش خاموشی‌ها برسیم.
دستور رئیس قوه قضائیه برای پیگیری علت قطعی‌های برق
از سوی دیگر رئیس قوه قضائیه، دادستان کل کشور را مأمور رسیدگی فوری و پیگیری علت قطعی‌های مکرر برق در روز‌های گذشته کرد.
در نامه حجت‌الاسلام‌والمسلمین غلامحسین محسنی‌اژه‌ای به حجت‌الاسلام والمسلمین منتظری آمده است: «با توجه به قطعی‌های مکرر برق بدون اطلاع قبلی در شهر‌های مختلف کشور و خسارت‌ها و مشکلات ناشی از آن، در راستای احیای حقوق عامه و پیشگیری یا حداقل کاهش آسیب‌ها و خسارات مربوط با فوریت، علت قطع برق و عدم برنامه‌ریزی صحیح و عدم اطلاع قبلی را بررسی و اقدام لازم و مقتضی معمول و نتیجه را به اینجانب گزارش نمایید».
عذرخواهی روحانی از مردم به خاطر مشکلات ناشی از قطعی برق
در این میان اگرچه کارشناسان در مورد حفظ کارآمدی، نوسازی و توسعه زیرساخت‌های بخش برق کشور انتقاد‌هایی به دولت‌های یازدهم و دوازدهم دارند، اما معتقدند ۸۵ میلیون ایرانی باید شرایط کنونی شبکه برق کشور را درک کنند و از طریق اصلاح الگوی مصرف برق مانع قطعی آن در کل شبکه شوند، منتهای مراتب دولت نیز باید از طریق اطلاع‌رسانی صحیح و تشریح وضعیت مردم را برای این منظور ترغیب و تشویق کند، زیرا صرفه‌جویی‌های هرچند کوچک موجب می‌شود در نهایت ۵ تا ۷ هزار مگاوات مصرف برق کاهش یابد و ایران تنگنای برقی را پشت سر بگذارد.
در همین رابطه رئیس‌جمهور روز سه‌شنبه در آیین افتتاح طرح‌های ملی مناطق آزاد تجاری به مشکل کم‌برقی و قطعی برق در کشور اشاره کرد و گفت: در هشت سال گذشته حدود ۲ هزار و ۵۰۰ مگاوات به طور سالانه به ظرفیت تولید برق کشور اضافه شده است، این درحالی است که قبل از این دولت به طور متوسط سالانه هزار و ۷۰۰ مگاوات برق اضافه می‌شد، اما با وجود این به خاطر گرمای شدید و خشکسالی دچار مشکل می‌شویم.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسن روحانی با بیان اینکه برق برای زندگی، آسایش، حیات مردم و تولید کشور اهمیت بسزایی دارد، اظهار داشت: امسال دچار خشکسالی بی‌سابقه‌ای هستیم و میزان بارندگی نسبت به پارسال ۵۲ درصد کاهش داشته است و ۷ هزار مگاوات تولید برقابی کشور به خاطر کاهش آب سد‌ها تقریباً قطع شده است. همچنین در روز‌های گذشته نیروگاه بوشهر نیز به خاطر نیاز به تعمیرات از مدار خارج شده بود، بنابراین رنج و سختی فراوانی برای مردم ایجاد شد.
رئیس‌جمهور افزود: تولیدات صنعتی کشور نسبت به سال گذشته ۵۰ درصد افزایش یافته و این موجب افزایش مصرف برق شده است، البته دلایل دیگری وجود دارد که به معاون اول دستور دادم تا مشکلات و راه‌حل‌های این معضل را شناسایی و برطرف کند و در این زمینه بخشی از صنعت با تغییر ساعات فعالیت خود می‌تواند همراهی کند.
روحانی ادامه داد: در خاموشی‌ها، مهم این است که مردم از ساعات آن مطلع باشند تا بتوانند پیش‌بینی و برنامه‌ریزی کنند، البته نسبت به مردم عزیزی که در این روز‌ها دچار مشکل و رنج شدند، عذرخواهی می‌کنم و خواهش می‌کنم مقداری در مصرف برق صرفه‌جویی کنند.
رئیس‌جمهور گفت: وزارت نیرو در این زمینه مقصر نیست، منتها باید برای مردم توضیح دهد که مشکل چه بوده و باید راه‌حل مشکل را اجرایی کنند. رئیس‌جمهور در جلسه روز گذشته دستور داد تا در جلسه ویژه‌ای به ریاست معاون اول و متشکل از دستگاه‌های مختلف، موضوع را بررسی و دستورالعمل اجرایی در حوزه‌های مختلف را تعیین و اعلام کند.
در ادامه سؤالی که مطرح می‌شود، این است که با توجه به اینکه از زمستان سال گذشته هشدار‌ها برای تابستان سخت در حوزه برق از سوی همین مسئولان داده می‌شد، چرا چاره‌ای برای آن نیندیشیده‌اند؟ آنطور که اعلام کرده‌اند رمزارز‌های مجاز و غیرمجاز ۲ هزار مگاوات را به خود اختصاص داده‌اند، اما کشور اکنون با ۱۰هزار مگاوات کمبود برق مواجه بوده و نکته جالب این است که اردیبهشت‌ماه امسال میزان کمبود ۳ هزار مگاوات اعلام شده بود و طی دو ماه این عدد ۷ هزار مگاوات افزایش یافته است!
سؤال دیگری که مطرح می‌شود، این است که با توجه به تعطیلی مدارس، دانشگاه‌ها و کاهش ساعت فعالیت مغازه‌ها و حتی دورکاری کارمندان چگونه میزان مصرف برق افزایش یافته است؟ حتی اگر فرض کنیم که گرمای زودرس موجب افزایش استفاده از وسایل سرمایشی و مصرف برق شده است باز هم تعطیلی بسیاری از مراکز باید روی این موضوع اثر می‌گذاشت.
اما موضوعی که در این شرایط بحرانی قابل توجه است، سکوت وزیر نیرو طی روز‌های اخیر بوده است. ظاهراً آخرین صحبت‌های اردکانیان در مورد برق و شرایط موجود مربوط به دوم تیرماه و دوازدهمین هفته پویش هر هفته-الف-ب-ایران می‌شود. او در آن مراسم گفت: این روز‌ها در شرایط گرمای شدید هستیم، این در حالی است که هنوز در آغاز فصل تابستان قرار داریم و افزایش مصرف را شاهدیم، به‌نحوی که پارسال در ۳۱ تیرماه اوج بار حدود ۵۸ هزار مگاوات را سپری کردیم و قله مصرف پارسال ظرفیت ۵۸ هزار و حدود ۳۰۰ مگاوات را داشت، اما دیروز و امروز پیک بار به نزدیکی ۶۲ هزار مگاوات رسیده و هنوز در آغاز این فصل هستیم.
به گفته او چهار سالی که حاوی دو سال از خشک‌ترین سال‌های نیم قرن اخیر و دو سال از‌تر سال‌ترین سال‌ها بود، مدیریت چنین سال‌هایی، مدیریت ویژه‌ای است و در عرصه کار بین بخشی آب و انرژی کارنامه بسیار خوبی از همدلی در سطح مدیران در داخل دولت و خارج از آن انجام شد.
در پایان در حالی وزیر نیرو در رابطه با وضعیت نابسامان حوزه برق و قطعی‌های مکرر برق سکوت کرده است که رئیس‌جمهور نیز وی را مقصر نمی‌داند و وزیر اقتصاد در این میان وضعیت ارزی و احتمالاً تحریم‌ها و کاهش درآمد‌های ارزی کشور را دلیل کاهش سرمایه‌گذاری و نوسازی و توسعه شبکه برق کشور می‌داند، بدین ترتیب جای دارد مردم با هر نوع مصرف برقی کاهش مصرف را ولو در حد بسیار کم در دستور کار قرار دهند تا تابستان ۱۴۰۰ را پشت سر بگذاریم.