قاصدک 24

خزان بخش درآمدی بودجه


گروه اقتصادی – کورش شرفشاهی: خزانه داری کل کشور گزارشی از وضعیت دخل و خرج دستگاهها در پنج ماهه اول سال جاری را منتشر کرد. نگاهی گذرا به اعداد و ارقام این گزارش نشان می دهد که وضعیت درآمدهای بودجه به هیچ عنوان با هزینه ها متناسب نیست. از آنجا که هزینه های جاری غیر قابل انکار است، می بایست درآمدهایی برای تامین این هزینه ها در نظر گرفت، اما پیش بینی های تحقق بودجه در بخش های مختلف محقق نشده است. اعداد و ارقام خزانه‌داری کل کشور نشان می دهد شکاف عمیقی بین درآمدها و هزینه های سند مالی دولت وجود دارد. این اعداد و ارقام زنگ خطر بحران شدید اقتصادی را به صدا درآورده است. از این رو ضرورت دارد دولت با اتخاذ راهکارهای منطقی، در عرصه بین المللی و اقتصاد داخلی، نسبت به کاهش جدی این فاصله اقدام عاجلی به عمل آورد و راهکار مطلوبی را ارائه کند تا کسری بودجه به نوعی تامین شود که توقعات سنگین تورم را بر جای نگذارد، در غیر این صورت اعداد و ارقام گزارش خزانه‌داری کل نشان می دهد که آینده اقتصاد ایران چشم انداز امیدوار کننده ای ندارد و نمی توان بر عبور دولت سیزدهم از چالش تورم و بحران گرانی امیدوار بود.

پنج ماه ناامید کننده
از آنجا که هنوز نیمی از سال باقی مانده و تنها هزینه های پنج ماه ابتدایی سال تامین شده، اعداد و ارقام نشان می دهد که در بسیاری از بخشها به درآمد پیش بینی شده دست پیدا نکرده ایم اما چون هزینه ها غیر قابل انکار است، بخشهای دیگر درآمدی را صرف تامین هزینه ها کرده ایم که نتیجه کسری بودجه ای است که بارها نسبت به آن ابراز نگرانی شده است. براساس گزارش خزانه داری کل کشور، عملکرد منابع و مصارف بودجه در پنج ماهه ابتدایی امسال بالغ بر 213 هزار و 900 میلیارد تومان بوده که حدود 52.9 هزار میلیارد تومان یعنی 25 درصد از رقم مذکور از محل تنخواه گردان خزانه تامین شده است.براساس این گزارش، در مجموع 149 هزار و 500 میلیارد تومان منابع بودجه در پنج ماهه امسال محقق شده که بخش اعظم آن ناشی از تحقق درآمدها بخصوص درآمدهای مالیاتی و گمرکی بوده است.

تحقق تنها 9 درصد درآمد واگذاری دارایی
سرمایه ای
گزارش خزانه داری نشان می دهد در پنج ماه ابتدایی امسال، صرفا بالغ بر 14.8 هزار میلیارد تومان درآمد ناشی از واگذاری دارایی های سرمایه ای از جمله صادرات نفت و فرآورده های نفتی، فروش و مولدسازی اموال دولت حاصل شده که حدودا 9 درصد رقم مصوب بودجه برای این دوره زمانی است.بخش اعظم درآمد 99.1 هزار میلیارد تومانی ناشی از فروش و اگذاری اوراق مالی اسلامی در پنج ماه ابتدایی امسال، بخاطر انتشار اسناد خزانه اسلامی بوده که به پرداخت اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای یا همان بودجه عمرانی اختصاص یافته است. در این دوره زمانی، حدود 67.5 هزار میلیارد تومان اسناد خزانه اسلامی منتشر شده است. همچنین در پنج ماهه امسال، صرفا 15.5 هزار میلیارد تومان اوراق مالی اسلامی به فروش رسیده است.براساس این گزارش، مجموعا 316 هزار و 300 میلیارد تومان از مصارف بودجه در پنج ماه ابتدایی امسال محقق شده که بخش اعظم آن ناشی از پرداخت هزینه ها عمدتا پرداخت حقوق و دستمزد کارمندان و بازنشستگان بوده است.

افزایش استفاده از تنخواه


سقف استفاده دولت از تنخواه گردان خزانه براساس قوانین و مقررات رقمی بالغ بر 41.2 هزار میلیارد تومان بود ولی براساس مصوبه شماره 33604/ت 58740 ه مورخ 29 خردادماه 1400 هیات دولت، این رقم به مبلغ 54 هزار و 950 میلیارد تومان افزایش یافت و دولت با استفاده از ظرفیت همین مصوبه، توانست کسری بودجه در مردادماه را جبران نماید.

کسری بودجه وحشتناک
در این رابطه کارشناس مسائل اقتصادی با تاکید بر اینکه کسری بودجه امسال خیلی زیاد نیست، وحشتناک است گفت: برخی تخمین زده اند که کسری بودجه سال ۱۴۰۰، حول و حوش ۴۰ تا۵۰ درصد کل بودجه کشور است و این کسری هم مدام در حال زیاد شدن است. دلیل این مساله نیز این است که آخر دولت است و نوبخت به عنوان رئیس سازمان برنامه و بودجه هم از اواسط سال گذشته در حال زیاد کردن حقوق قشرهای مختلف است. حقوق فلان گروه را با حقوق آن یکی گروه همسان سازی می‌کند و این موضوع را نیز دائمی می‌کند. میثم خسروی افزود: این‌ نوع تصمیم گیری ها برای کشور و برای دولت آینده بار مالی فراوانی دارد. همینطور هم این بار مالی در حال زیاد شدن است. از طرف دیگر، منابع درآمدی بودجه نیز تحقق پیدا نکرده است. در این حالت وقتی در مورد کسری صحبت می‌کنیم درباره کسری تراز عملیاتی بودجه نیست. در این شرایط منظور ما عدم تحقق منابع درآمدی را می گوییم.

اوراق ناکارآمد
وی با اشاره به کسری ۴۰۰ هزار میلیارد تومانی بودجه گفت: زمانی که بدین اندازه کسری داریم؛ می ‌توانیم اوراق بفروشیم و سال های بعد دوباره برگردانیم. در شرایط فعلی دولت نمی ‌تواند اوراق بفروشد. گزینه این می ‌شود که از بانک مرکزی استقراض کند. دولت دوازدهم هم تا مرداد که دولت را تحویل داد از گزینه چاپ پول حداکثری استفاده ‌کرد. یعنی در حال دریافت تنخواه از بانک مرکزی بود. یکی از تهدیدهای جدی در سال ۱۴۰۰ که دولت جدید باید به آن فکر کند و به عنوان اولین پروژه نسبت خود را با این موضوع تعریف کند، این است که این کسری بودجه را چطور می‌ خواهد مدیریت کند. اگر با همین فرمان دولت دوازدهم بخواهد جلو برود، گزینه آنها نیز چاپ پول است و افزایش پایه پولی که در حقیقت خود این موضوع زمینه ساز ایجاد تورم شدیدتری را رقم خواهد زد.

چگونگی کنترل نقدینگی
خسروی با تاکید بر اینکه کیفیت خلق نقدینگی که بانک ‌ها ایجاد می کنند اساسا به سمت فعالیت مولد و دارای ارزش افزوده نمی رود گفت: مسئله اصلی در سال جاری این است که اول چطور کسری بودجه را مدیریت کنیم که سرایت به متغیر های پولی و تورم نکند و دوم چطور می ‌خواهیم خلق نقدینگی بانک‌ها را کنترل کنیم تا ثبات نسبی در اقتصاد داشته باشیم. چیزی که مردم می‌خواهند در درجه اول ثبات است. در قالب حل مشکل کسری بودجه باید به دولت فعلی گفت ما را به خیر تو امیدی نیست، شر مرسان. باید به دولت گفت که بیش از این کسری بودجه را دامن نزند که این دولت واقعا به صورت فاجعه باری در حال گسترش این کار است.

دود کسری بودجه در چشم مردم
در شرایط کنونی دولت به هر شکلی کسری بودجه را تامین کند، باعث تورم و گرانی می شود و شرایطی به وجود می آورد که تحمل آن برای مردم به ویژه اقشار آسیب پذیر سخت و سخت تر می شود. تورم 47 درصدی که از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی اعلام شده، اعتراف به افزایش لجام گسیخته قیمت هاست، در حالی که بیشتر مردم حقوق بگیر هستند و از ابتدای سال ریالی به حقوق آنها افزوده نشده است. در این شرایط چنانچه دولت نتواند کسری بودجه را بدون فشار بر مردم کنترل کند، تبعات خطرناکی متوجه اقتصاد می شود که فشار آن به جامعه می آید.