قاصدک 24

ایران در جمع ۶ کشور تولیدکننده منسوجات سه بعدی

محققان یک شرکت دانش‌بنیان با تولید و بومی‌سازی پارچه‌های سه بعدی بافته‌شده از نخ شیشه، ایران را به ششمین دارنده این فناوری مهم تبدیل کردند. بومی‌سازی این فناوری در ایران هم با کمترین قیمت نسبت به پنج کشور دیگر رخ داده‌است. صنایع ساختمان‌سازی، حمل و نقل، راه و ترابری، آب و فاضلاب، نفت و پتروشیمی از صنایع اصلی استفاده‌کننده از این فناوری هستند. منسوجات درون بافت یا همان منسوجات سه بعدی از پیوستن حداقل سه دسته نخ در سه محور و جهت مختلف بدون هیچ گونه ضایعات بافتی تولید می‌شوند. تاکنون ساخت ماشین آلات تولید منسوجات سه بعدی در داخل کشور امکان‌پذیر نبود. از سوی دیگر به دلیل کاربرد‌های استراتژیکی این محصول با ارزش، امکان خرید این ماشین‌آلات از سازندگان خارجی هم وجود نداشت و ورود آن‌ها به کشور تحریم بود. به ثمر نشستن یک دهه تلاش
الیاف شیشه این توانایی را دارند که تعادل مناسبی بین قطعات و لایه‌های مختلف تجهیزات سخت‌افزاری صنایع مختلف برقرار کنند. به همین خاطر مدت‌هاست که از بافت سه بعدی الیاف شیشه‌ای به عنوان یکی از عوامل تقویت‌کننده در پلیمر‌ها در صنایع مختلف به خصوص صنایع نفتی استفاده می‌شود.
سیم و کابل، لوله‌های انتقال مایعات، بتن پیش‌ساخته و تجهیزات انتقال در پتروشیمی‌ها به شدت وابسته به ساختار‌های تقویت شده با الیاف شیشه است. این الیاف سه بعدی به استحکام و پایداری تجهیزاتی که باید فشار زیادی را تحمل کنند، کمک زیادی می‌کنند.
برخی از صنایع در کشور‌های مختلف از منسوجات دو بعدی در صنایع خود استفاده می‌کنند. در ایران هم برخی صنایع چاره‌ای جز این کار نداشتند، زیرا استفاده از الیاف سه‌بعدی نیاز به فناوری گرانقیمتی دارد.

آنطور که معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری گزارش داده، بومی‌سازی پارچه سه بعدی بافته‌شده از نخ شیشه توسط محققان یک شرکت دانش‌بنیان، ایران را در بین پنج کشور (امریکا، چین، ژاپن، اسپانیا و آلمان) سازنده ماشین آلات و تولیدکننده منسوجات پیشرفته در سطح جهان قرار داده‌است.
فناوری الیاف سه بعدی در تعداد انگشت‌شماری از کشور‌های صنعتی، به عنوان یک فناوری سطح بالا شناخته می‌شود، اما در حال حاضر، فعالان فناور ایرانی پس از یک دهه تلاش، توانستند برای نخستین‌بار در غرب آسیا به بافت صنعتی این نوع پارچه دست یابند و آن را ثبت اختراع کنند. هم صرفه‌جویی در انرژی هم ضد زلزله
کاربرد‌های این محصول در صنایع ساختمان، حمل و نقل، راه، و ترابری، صنعت آب و فاضلاب، نفت و پتروشیمی، ساخت کانکس‌ها، اتاقک‌ها و پناهگاه‌های کامپوزیتی، سازه‌ها و مستحکم‌سازی آنها، گلخانه‌های صنعتی، عمران و تأسیسات شهری و محافظت از دیواره‌های بتنی بسیار گسترده‌است. قیمت پایین محصولات ساخت ایران موجب شده‌است تا کاربرد آن در امور ساختمانی و به ویژه کف و سقف ساختمان‌ها کاملاً موضوعیت داشته باشد.
همچنین با ویژگی‌های منحصر به‌فرد این محصول مانند سبکی و تحمل بار بسیار بالا، سهولت شکل‌دهی، عایق خوب صوتی، حرارتی و رطوبتی، مقاومت در مقابل خوردگی و پوسیدگی، سرعت بالای اجرا، مقاوم در مقابل زلزله؛ کاهش شدید مصرف انرژی، زمینه تحولی در صنعت ساخت و ساز کشور فراهم شود.
عرضه این محصول در جهان کاملاً جدید است و عمر حضور پارچه‌های سه بعدی از بافت شیشه در بازار جهانی، از دو دهه فراتر نمی‌رود. حدود ۲۰ سال است که فناوری آن، در اختیار چند کشور معدود قرار دارد و ایران هم با وجود تحریم‌های گسترده، موفق به کسب این فناوری شده‌است. کمکی برای پروژه مسکن ملی دولت
بازار جهانی این محصولات تاکنون به واسطه قیمت بالای این فناوری در دنیا بیشتر معطوف به کاربرد‌های خاص و سطح بالا مانند صنایع هوا- فضا و دریایی و زیرسطحی، بدنه هواپیما‌های سبک رادارگریز و بدنه قایق‌های سبک و تندرو، پوشش برای زیر سطحی‌ها و ماهواره‌ها بوده‌است. البته با افزایش حجم تولیدات، کاربرد‌های آن در سایر صنایع بزرگ هم گسترش بیشتری خواهد داشت. قیمت پارچه‌های صنعتی تولیدی ایران بر اساس نوع، معادل یک‌سوم تا یک‌چهارم رقبای خارجی آن است. بنابراین، بسیاری از کاربرد‌های پارچه‌های بافته‌شده از نخ شیشه به خصوص نوع سه‌بعدی آن که در خارج از کشور پر هزینه است، با استفاده از پارچه‌های تولیدی ایرانی بسیار باصرفه خواهد شد.
بخش ساختمان کشور با توجه به کسب تأییدیه فنی این اختراع از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، همچنین انجام موفقیت‌آمیز پروژه‌های انجام شده، می‌تواند به تولید انبوه صفحات کامپوزیتی هم دست پیدا کند. پیشروتر از اسپانیا
تلاش محققان موجب شد تا دستگاه‌ها و تجهیزات به کار گرفته شده بومی‌سازی شوند و معایب دستیابی به فناوری سه بعدی هم مشخص شود.
در مراحل بعد، منسوجات صنعتی تولید شده جهت آغشته‌سازی با مواد شیمیایی مخصوص و تولید دستگاه‌های مناسب برای آزمایش‌هایی همچون برش، خمش، فشار، عایق ضربه و حرارت بودن و ... صورت گرفت.
پس از اینکه فناوری پارچه‌های سه بعدی این دانش بنیان، آزمایش‌ها را با موفقیت انجام داد، نوبت به عملیاتی‌شدن رسید. منسوجات صنعتی این شرکت در صنایع ساختمانی و نفتی هم به موفقیت رسید و از سوی نهاد‌های مربوطه داخلی و خارجی مهر تأیید گرفت.
این شرکت حتی موفق‌شده پارچه‌های سه بعدی صنعتی با عرض چهار متر تولید کند حتی اسپانیا هم که چنین فناوری را در اختیار دارد، در این خصوص موفقیتی نداشته‌است.