بلیط هواپیما

« ابتکار» تازه‌ترین تحولات توافق هسته‌ای را بررسی می‌کند دوشنبه روز نجات برجام ؟

گروه بین الملل - دور مذاکرات برای احیای توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ یا دوری که هماهنگ‌کننده برجام در توصیف آن گفت «هرآنچه قابل مذاکره بود، مذاکره شده است» دوشنبه هفته گذشته (۱۷ مرداد) در وین به پایان رسید تا جهان به انتظار بنشیند که ایران و ایالات متحده به عنوان دو طرف اصلی برجام چه زمانی به متن پیشنهادی هماهنگ‌کننده برجام پاسخ خواهند داد. 
در این رابطه روز گذشته رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در یک مصاحبه برخی گزارشات مبنی بر کاهش تحریم‌های آمریکا علیه ایران را رد و تاکید کرد که هیچ توافقی بر سر رفع تحریم‌های ایران صورت نگرفته است. وی در گفت و گویی که با شبکه پی‌بی‌اس انجام داده، گفته است: ما هیچ مذاکره‌ای برای کاهش استانداردهای خود درخصوص آنچه شرکت‌های اروپایی یا سایر شرکت‌ها در صورت تمایل به تجارت با ایران باید انجام دهند، نداشته و نخواهیم داشت. آنها باید به تحریم‌های ما احترام بگذارند. تحریم ها به خوبی مشخص شده است. وزارت خزانه‌داری استانداردهای بسیار روشنی را برای کارهایی که شرکت ها باید انجام دهند و نوع بررسی دقیقی که باید انجام دهند، ارائه می‌کند. هر گزارشی بر خلاف این، ‌که ادعا می‌کند ما آن استانداردها را پایین می‌آوریم و بر سر استانداردها مذاکره خواهیم کرد، کاملاً اشتباه است.
اروپا می‌گوید ایران تا روز دوشنبه فرصت دارد
روزهای پس از پایان کار در هتل کوبورگ وین، آغاز تمرکز رسانه‌های جهان و البته تداوم تلاش برای نگاه داشتن توپ در زمین ایران بود؛ پیتر استانو، سخنگوی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز سه‌شنبه گذشته در اظهارنظری گفت: «هرچه می‌توانسته مورد مذاکره قرار گیرد، در نسخه نهایی متن گنجانده شده و حالا کشورهای عضو باید تصمیم‌های سیاسی بگیرند؛ این تصمیم یا آری است یا نه؟

براساس آخرین خبرها امروز مهمترین مانع در مسیر احیای برجام، موضوع همکاری ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یا همان پرونده پادمانی در خصوص مکان‌های مورد ادعای بازرسان این نهاد است که ایران بسته شدن و حل و فصل آن را به عنوان پیش‌فرض هرگونه توافق عنوان کرده است و به نظر می‌رسد پیشنهاد جوزپ بوررل نیز تا حدودی این خواست تهران را پوشش داده است. 
در همین راستا روز جمعه «وال‌استریت ژورنال» از پیشنهاد امتیازی تازه به ایران در رابطه با مذاکرات احیای برجام خبر داد. این رسانه آمریکایی نوشت که اتحادیه اروپا وعده داده در صورت همکاری ایران، تحقیق آژانس انرژی اتمی درباره فعالیت‌ هسته‌ای گذشته جمهوری اسلامی پایان یابد. این رسانه همچنین مدعی شد که اتحادیه اروپا تا ۱۵ آگوست به ایران فرصت داده تا به این متن پیشنهادی، پاسخ مثبت یا منفی بدهد.
خبرگزاری دولت ساعتی بعد از خبر منتشر شده در این رسانه، به نقل از یک دیپلمات ایرانی نوشت:« پیشنهادهای اروپا در صورتی قابل قبول است که در موضوعات مختلف از جمله ادعاهای سیاسی مرتبط با مسائل پادمانی، تحریم‌ها و تضمین، برای ایران اطمینان ایجاد کند. جمهوری اسلامی ایران در حال بررسی پیشنهادهای دریافتی است تا نسبت به تامین خواسته‌های خود اطمینان حاصل کند. ایران باید بررسی کند که آیا این پیشنهادها تضمین‌کننده خواسته‌های ایران در حوزه‌های مختلف از جمله ادعاهای سیاسی مرتبط با مسائل پادمانی، تحریم و تضمین‌ برای پایداری توافق هست و آیا می‌تواند در این موضوعات اطمینان آور باشد یا خیر.»
برخی رسانه‌های خارجی این گفت‌وگو را به منزله امکان پذیرش پیش‌نویس پیشنهادی هماهنگ‌کننده برجام از سوی ایران تفسیر کردند. یورونیوز در همین راستا نوشت: «ایران می‌گوید پیشنهاد اتحادیه اروپا برای احیای برجام می‌تواند قابل قبول باشد.»
این در حالی است که «نورنیوز» ارگان خبری شورای عالی امنیت ملی در واکنش به این خبر نوشت: «با وجود انتشار برخی خبرهای جعلی از سوی رسانه‌های خارجی و همچنین گمانه‌زنی‌های بی‌پایه که در داخل توسط افراد و رسانه‌های غیرمسئول مطرح می‌شود، هنوز روند کارشناسی ادامه داشته و هیچ تصمیم سلبی یا ایجابی درباره ایده‌های طرح شده از سوی هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپایی اتخاذ نشده است.»
به گزارش ایلنا، براساس ادعای وال استریت ژورنال، ایران تا روز دوشنبه فرصت دارد تا به پیشنهاد جوزپ بوررل پاسخ دهد؛ هرچند اروپا ید طولایی در اعلام ضرب‌الاجل‌هایی دارد که هیچ‌گاه از سوی تهران جدی گرفته نشده است، با این حال مدت زمان منطقی برای کار روی پرونده مسیری که هماهنگ کننده برجام آغاز کرده قطعا نمی‌تواند بیش از این به درازا بینجامد. با وجود آنکه ایران متن ارائه شده در دور اخیر را متن نهایی نمی‌داند اما گویا علاوه بر افکار عمومی در داخل ایران و افکار عمومی جهان، صبر مذاکره‌کنندگان نیز در حال اتمام است! 
در حالی که هنوز هیچ یک از طرفین مذاکرات احیای برجام درباره جزئیات این مذاکرات اطلاعاتی منتشر نکرده‌اند، نشریه پولتیکو در گزارشی مدعی شد، اتحادیه اروپا برای حصول توافق بر سر احیای برجام پیشنهاد برداشتن فشار از روی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را مطرح کرده است.
پولتیکو در گزارش خود با انتشار جزئیاتی از متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای احیای برجام که به تازگی به ایران و آمریکا ارائه داده است، ادعا کرد که طبق این پیش‌نویس شهروندان غیرآمریکایی اجازه خواهند داشت با شرکت هایی که با سپاه پاسداران معاملات اقتصادی دارند، تجارت کنند.
بر اساس گزیده‌هایی از متن پیش‌نویس پیشنهادی اتحادیه اروپا که پولتیکو ادعا می‌کند به آن دست یافته است، تحریم‌های آمریکا علیه سپاه پاسداران ایران با هدف احیای توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ کم‌رنگ می‌شود و راه را برای تهران هموار می‌کند تا از بررسی بیشتر سایت‌های هسته‌ای که مشکوک خوانده می‌شود، خودداری کند.
پولتیکو در ادامه با ادعای اینکه جزئیات این پیش‌نویس دوشنبه گذشته در جریان مذاکرات وین نهایی شده است، نوشت: از آنجایی که اتحادیه اروپا در هماهنگی نزدیک با واشنگتن روی این پیش‌نویس کار کرده است، به نظر می‌آید که دولت جو بایدن، رئیس جمهور ایالات متحده آماده است تا امتیازات بیشتری از آنچه انتظار می رفت برای حصول توافق - به ویژه با کاهش فشار بر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بدهد. سازمانی که ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ آن را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کرد.
هرچند راب مالی، نماینده اصلی آمریکا در مذاکرات وین پس از انتشار این گزارش در بیانیه‌ای به پولتیکو، هر گونه تغییر استانداردها یا قوانین آمریکا در اجرای تحریم‌های ایران را تکذیب کرده است.
نشریه پولتیکو با اشاره به این‌که حذف نام سپاه پاسداران از فهرست تروریستی آمریکا یکی از موضوعات اصلی مورد بحث در مذاکرات احیای برجام بوده است، نوشت: اگرچه متن پیشنهادی اروپا با میانجی‌گری جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و با هماهنگی نزدیک با مقامات آمریکایی، تحریم‌های سپاه را به خودی خود لغو نمی‌کند اما اثربخشی آنها را به شدت محدود می‌کند.
به نوشته پولتیکو، بر اساس متن پیشنهادی، اروپایی‌ها و سایر غیرآمریکایی‌ها می‌توانند بدون ترس از اعمال تحریم‌های آمریکا با نهادهای ایرانی که در معاملات با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درگیر هستند، تجارت کنند، به شرط آنکه شریک تجاری اصلی آنها در فهرست تحریم‌های آمریکا نباشد. به گزارش ایسنا، این نشریه آمریکایی همچنین مدعی شد: بنابراین، اروپایی‌ها قادر خواهند بود تجارت بسیار گسترده ای در سراسر ایران انجام دهند، جایی که تعامل تجاری با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تقریباً اجتناب ناپذیر است، به ویژه در زمینه تجارت. یکی از دیپلمات‌ها که این پرونده را دنبال می‌کند، در این باره گفت که نهادهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می‌توانند صرفاً با انجام تجارت خود از طریق شرکت‌های جانشین و پوسته‌ای که درجه‌ای از جدایی ایجاد و محدودیت‌های ایالات متحده را برای شرکت‌ها و افراد غیرآمریکایی بی‌معنا می‌کنند، به دنبال دور زدن تحریم‌های ایالات متحده باشند.
به ادعای پولتیکو، متن پیشنهادی  اروپا علاوه بر برداشتن فشار بر سپاه پاسداران، این امکان را برای تهران فراهم می‌کند تا به سرعت بن بست کنونی با دیده‌بان هسته‌ای سازمان ملل بر سر سایت های هسته‌ای شناخته شده در سال ۲۰۱۹ را حل‌وفصل کند.
در ادامه این گزارش آمده است: با قرار گرفتن موضوع تحقیقات آژانس روی میز در متن پیشنهادی اتحادیه اروپا، یک دیپلمات ابراز نگرانی کرد که آمریکا و اروپایی‌ها نه تنها با این خطر مواجهند که نشان دهند اجازه خواهند داد این موضوع برای دستیابی به یک توافق بسته شود، بلکه به سیاسی کردن ماموریت آژانس در ایران متهم شوند. با این حال، طرف‌های مذاکره‌کننده در وین که شامل ایران و سایر اعضای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) به‌علاوه آمریکا می‌شود، به‌ویژه تهران و واشنگتن می‌بایست درباره پیش‌نویس ارائه شده از سوی اتحادیه اروپا که به گفته جوزپ بورل متن نهایی ممکن است، تصمیم‌گیری کنند.