«ابتکار» از سوژه ای تکراری گزارش می‌دهد که تکراری نمی شود پیک‌نیک در میدان اعدام

پویان خوشحال
سوژه این گزارش تکراری است؛ آنقدر تکراری که همه می‌دانیم و هیچ‌کس نمی‌داند. باز یک اعدام در ملاء عام و باز هم نگاه انسان‌های منتظر. از ساعاتی پیش از به اجرا درآمدن حکم در محل اعدام حاضر می‌شوند، شاید باورتان نشود، آن‌ها با خود زیرانداز می‌آوردند و یک فلاسک چای هم آماده می‌کنند. آنها حتی کودکان خردسالشان هم آورده اند. لحظه اعدام فرا می‌رسد، تلفن‌های همراه برای ثبت یک مرگ دیگر روی حالت دوربین قرار می‌گیرد.صدا و سیما و چند خبرگزاری پیش از اجرای حکم از قاتل می‌خواهند حرف آخر خود را بزند. همه چیز عجیب است، حتی رفتار خبرنگاران! روزی «دنی دیدرو» در کتاب «ژاک قضا و قدری و اربابش» نوشت: «به نظر شما چه چیزی عوام را به میدان اعدام می‌کشاند؟ سنگدلی؟ اشتباه می‌کنید، مردم سنگدل نیستند و اگر زورشان می‌‌رسید این بدبختی را که روی سکوی اعدام احاطه‌اش کرده‌اند از چنگال عدالت بیرون می‌کشیدند. اینان اگر به میدان اعدام می‌روند برای آن است که وقتی به محله‌شان برمی‌گردند مطلبی برای تعریف کردن داشته باشند، همسایه‌ها را دور خود جمع کنند و آن‌ها به حرف‌هایشان گوش بدهند. کافی است در خیابان جشن و سرور به پا شود، خواهید دید میدان اعدام خالی می‌شود.»
تفریحی به نام اعدام
حکم اعدام در قانون مجازات اسلامی دیده شده است. این تنها ایران نیست که در مواجهه با برخی جرایم حکم اعدام را برای مجرم صادر می‌کند، در تمام نقاط دنیا اعدام کم و بیش وجود دارد. حال اینکه جدای موضوع اعدام، در جامعه ایرانی تماشای اعدام از طرف بسیاری از جامعه‌شناسان و روانشناسان نهی می‌شود. هرچند ذات اجرای حکم اعدام در ملاء عام «درس عبرتی برای دیگران است.» با این حال نکات پنهانی بسیاری که باعث بازتولید خشونت می‌شود در پشت پرده پنهان است.
در بسیاری از اعدام‌ها در کشور شاهد این موضوع هستیم که مرد و زن، پیر و جوان در محل حاضر می‌شوند تا به تماشای حکم بنشینند. حال اینکه برای تماشای اعدام ساعت‌ها در محل اجرای حکم منتظر می‌ایستند تا جای مناسب برای تماشا گیرشان بیاید و با خود زیرانداز و مواد غذایی هم می‌آوردند تا در این بازه زمانی حوصله‌شان سر نرود.تخمه شکستن هم که در زمان تماشای اعدام امری متداول شده است و این اتفاق بیشتر میان جوانانی که به تماشای اعدام می‌روند باب است. در این بین عده‌ای نیز با گاری های پر از پفک، چیپس، چای داغ و حتی بستنی و شکلات در زیر چوبه دار به دار به دنبال روزی می‌گردند.
قسمت تاسفبار ماجرا این است که تعدادی از والدین دست فرزند خود را می‌گیرند و به تماشا می‌روند. تماشایی که فال نیست و جز تصویر خشونت چیزی در ذهن آن کودک به جای نخواهد گذاشت.
شوق تماشای اعدام
مرتضی موسوی، پژوهشگر اجتماعی و کارشناس ارشد جامعه‌شناسی در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی روزنامه «ابتکار» می‌گوید:««شوق تماشای اعدام» یکی از آن عبارت‌هایی است که در سال‌های اخیر به وفور در رسانه‌ها مورد بحث و بررسی قرار گرفته است و روند رو به رشد آن در جامعه ما و استقبال گسترده شهروندان از تماشای اعدام در ملا عام به یکی از دغدغه‌ها و نگرانی‌های اصلی کسانی تبدیل شده است که دلسوز وضعیت روح و روان جامعه و شهروندان هستند و به هم خوردن آرامش روحی و روانی شهروندان را نگران کننده می‌دانند چون معتقدند که اگر فکر اساسی در این زمینه نشود، جامعه تاوان سختی در قبال آن خواهد پرداخت.»
وی ادامه می‌دهد: «یکی از موضوعاتی که مورد قبول بسیاری از صاحبنظران حوزه‌های رسانه‌ها بوده و در دروازبانی خبر به آن پرداخته می‌شود این است که خشونت نباید تبلیغ شود و در رسانه‌ها به صورت آشکار به آن پرداخته شود و از پخش و انتشار صحنه‌های خشن، به خصوص برای سنین کودک و نوجوان، به شدت جلوگیری می‌کنند چون معتقدند که ترویج و انتشار آن، نه تنها باعث می‌شود روح و روان جامعه آسیب ببیند، بلکه به ترویج و بازتولید خشونت نیز منجر می شود.»
صدا و سیما و عادی سازی پدیده ای به اسم «خشونت»
حتما ویدئوهایی از صحبت‌های محکومان به اعدام پیش از اجرای دستور به دست شما هم رسیده است. صدا و سیما و برخی از خبرگزاری ها برای جذب مخاطب در رابطه با مقوله گزارشات و مصاحبه‌ها با اعدامین بسیار فعال می شوند، ویدئوهایی پر می کنند و در شبکه های سیما و یا سایت های خبرگزاری که هیچ فیلتری در آن وجود ندارد، این ویدئوها را پخش می‌کنند. بیشترین انتقاد در این رابطه به عملکرد صدا و سیما باز می گردد و این تنها موضوع اعدام نیست که باعث می شود صدا و سیما به سمت پخش خشونت در «شبکه‌ها ی ملی» حرکت کند!
موسوی در رابطه با اثرات مخرب انتشار تصاویر مربوط به خشونت در رسانه‌ها می‌گوید: «سانسور و عدم پخش صحنه‌های خشن و اتفاق‌های بسیار تلخ و ناگواری که در سطح جامعه رخ می‌دهد، چیزی است که جای خالی آن به شدت در صدا و سیمای ما احساس می‌شود و متاسفانه ما در طول شبانه روز شاهد پخش بسیاری از صحنه‌های خشن هستیم که آرامش روانی جامعه را مورد هدف قرار داده و اثرات مخرب زیادی را بر روی کودکان و نوجوانان می‌گذارد به نحوی که به طور ناخواسته به عادی سازی رفتارهای خشن در سطح جامعه کمک می‌کند و آن حساسیت‎هایی که در این رابطه وجود دارد را نیز از بین می‌برد.»
باید از ورود کودکان به چنین مکان‌هایی جلوگیری شود
این پژوهشگر می‌افزاید: «اینکه چرا در سال‌های اخیر، برخی از شهروندان به شدت مشتاق تماشای اعدام هستند و از آن استقبال می‌کنند، نیازمند بررسی‌های علمی و پژوهشی در این زمینه است تا بتوان به چرایی آن پاسخ قانع کننده داد. اما آنچه که در این رابطه وجود دارد و بازنگری اساسی در رویه فعلی به شدت احساس می‌شود این است که متاسفانه برای تماشای اعدام، تبلیغاتی صورت می‌گیرد و اطلاع رسانی‌هایی که از روزهای قبل صورت می‌گیرد، بستر را برای استقبال بیشتر از این گونه حوادث، فراهم می‌کند که به نظر می‌رسد در این زمینه باید یک فکر اساسی کرد و به خصوص از ورود کودکان به چنین مکان‌هایی به شدت جلوگیری کرد و حتی نسبت به نحوه انعکاس و به تصویر کشیدن صحنه‌های آن از صدا و سیما باید تجدید نظر اساسی صورت گیرد چون اثرات مخرب تماشا کردن اعدام می‌تواند خسارت جبران ناپذیری برای جامعه و به خصوص بر روی نسل‌های جوان و نوجوان داشته باشد و امروزه جامعه ما و به خصوص نسل جوان و نوجوان ما بیش از اینکه به تماشای اعدام در ملا عام نیاز داشته باشد، نیازمند به تصویر کشیدن تصاویر و صحنه‌هایی است که شوق زندگی، امید، پیشرفت و ساختن کشور عزیزمان ایران را در آنان برانگیزد.»
پرونده قاتل «آتنا» بسته شد
بامداد روز چهارشنبه، قاتل آتنا اصلانی دختر پارس آبادی به جرم تجاوز و قتل دخترک هفت ساله به دار آویخته شد. حکم اعدام وی که باید در ملاء عام اجرا می شد با استقبال مردم مواجه شد و بسیاری برای تماشای اعدام به محل اجرای حکم رفتند. در این تصاویری از خانواده هایی که با فرزندان خود و با دوربین های روشن تلفن های همراه به محل اعدام آمده بودند، با واکنش کاربران فضای مجازی همراه بود. با اعدام قاتل دختر هفت ساله پارس آبادی، چهارشنبه، 29 شهریور 1396 پرونده «آتنا اصلانی» رسماً بسته شد.