ارز سقوط می‌کند قیمتها صعود!

بنا به اعلام بانک مرکزی ایران، نرخ ارز در بازار روز به روز پائین تر می‌آید، قیمتها حتی در بازار آزاد هم روند نزولی داشته و هم اکنون در کانال 11 هزار تومان قرار دارد اما سوال بسیار اساسی این است که چرا با وجود کاهش روزانه نرخ ارز و بخصوص قیمت دلار و یورو قیمت کالاهای اساسی پائین تر نمی‌آید.
چند روزی است که بانک مرکزی ظفرمندانه اخبار کاهش روزانه قیمت ارزها را اعلام می‌کند. اخبار رادیو و تلویزیون نیز این موضوع را به مردم گوشزد می‌کند و حتی تاکید دارد که قیمت‌ها در بازار آزاد هم رو به سراشیبی است. اما اتفاقی که رخ نمی‌دهد این است که قیمتِ بالارفته کالاها، پایین نمی‌آید. اتفاق عجیب تر این است که قیمت کالاهای خارجی هم که با ارز وارد می‌شوند نه تنها پائین نمی‌آید که اوج می‌گیرد.
در خصوص علل وقوع این مشکل کارشناسان اقتصادی نکات متعددی را مطرح کرده اند از جمله گفته اند که افزایش قیمت‌ها به بهانه افزایش قیمت ارز فقط یک بهانه بود که سودجویان قیمت را بالاتر ببرند.
معدودی دیگر از کارشناسان معتقدند فعلا زمان می‌برد تا قیمت ارز تثبیت شود، هر زمان که این اتفاق روی دهد قیمت‌ها هم در سراشیب سقوط قرار خواهند گرفت.


برخی دیگر از کارشناسان اقتصادی نگاه خوشبینانه تری دارند و می‌گویند تا چند هفته آینده و با تثبیت دلار 11 هزار تومانی، روند نزولی قیمت کالاهای خارجی نیز آغاز می‌شود. این اظهار خوشبینی در حالی است که اکنون نزدیک به 1 ماه است که روند نزولی قیمت ارز آغاز شده و بازار هنوز تمایلی به تعادل قیمت از خود نشان نداده است.
از دیگر نظریاتی که در این خصوص وجود دارد این است که در فاصله گرانی چند ماهه ارز که از اردیبهشت شروع شد و تا اواسط آبان ادامه داشت، برخی واردکنندگان و بازرگانان با ارز گران یا کالا تولید کرده اند و یا جنسی را خریداری کرده اند که اکنون با پائین آمدن قیمت ارز نمی‌خواهند ضرر کنند و جنس خود را ارزان بفروشند.

>پدیده « قیمت لحظه ای » در موقع ارزانی
شاید یکی از شگردهای موجود در بازار و در میان کسبه، سودجویی و فرصت طلبی به ضرر مشتری باشد. در عادی ترین شرایط که تکانه خاصی در بازار وجود ندارد برخی اقلام مثل دارو یا کتاب که اتیکت قیمت مشخص دارند با سودجویی فروشنده‌ها و تنها با یک برچسب تغییر قیمت می‌دهند.
در اینگونه مواقع فروشنده در پاسخ به اعتراض مشتری که چرا جنس را به قیمت درج شده نمی‌دهد می‌گوید:‌ شرکت اعلام کرده که قرار است جنس گران شود ! و به این ترتیب حتی قبل از افزایش قیمت گرانی اتفاق می‌افتد.
"برزو صابر" جامعه شناس در این باره می‌گوید: متاسفانه این رفتار سودجویانه وجود دارد و کسبه عوام، چون درک درستی از علم اقتصاد ندارند، تصور می‌کنند با افزایش نرخ ارز یا صرفا حسب شنیده‌هایشان از احتمال گران شدن یک کالا در آینده، آنها هم باید وارد این بازی شده و از آب گل آلود ماهی بگیرند، این در حالی است که چنین رفتاری نه اخلاقی و نه در شان فرهنگ ایرانی است.
وی می‌گوید:‌ در نبود نظارت ضابطه مند دولتی، جامعه در معرض تلاطمات اقتصادی قرار خواهد گرفت و باید همانطور که اراده ای قوی برای کاهش نرخ ارز وجود داشت عزمی جدی برای تنظیم قیمتها در بازار وجود داشته باشد ؛ این انتظاری است که مردم دارند و اگر محقق نشود مردم تصور خواهند کرد که گرانی‌ها سیاست خود دولت بوده تا از این رهگذر کسب منفعت کند در نتیجه کاهش قیمتها به نفع مردم برای دولت اهمیت ندارد.

>بررسی بیماری به زبان تئوریک
صرفنظر از بررسی جامعه شناختی این موضوع، برخی کارشناسان هم معتقدند وضعیت فعلی یعنی کاهش قیمت ارز؛ محصول سیاست‌های خاصی است که به طرز حساب شده اعمال می‌شوند.
عبدالرحمن نبوی عضو انجمن مطالعات اقتصادی و بررسی‌های بازرگانی می‌گوید: اینکه ارز بالا می‌رود و پابه پای آن قیمت سایر اقلام هم سر به فلک می‌کشند اما وقتی ارز سقوط می‌کند نرخ‌های بالا رفته میل به سقوط ندارند از لحاظ تئوریک می‌تواند منبعث از تئوری " کاهش علائم بیماری در حین بقای
بیماری باشد.
وی در ادامه توضیح می‌دهد: به عنوان مثال بیماری پارکینسون را در نظر بگیرید که یک بیماری جدی و خطرناک است و بروز علائم اولیه آن به سرعت سایر علامت‌های وقوع بیماری را آشکار می‌کند، این بیماری 4 علامت دارد که با بروز اولین عللامت سه علامت دیگر آن نیز آشکار می‌شود، این علائم شامل خشک‌شدن پوست، نداشتن تعادل، لرزش دست و پا و کندی حرکات است، حال فرض بگیرید بر اثر توصیه یک پزشک بیماری یکی از علائم مثلا خشکی پوست را بر اثر استفاده از ویتامین یا مرطوب کننده خوب از دست بدهد، آیا از بین رفتن همین یک علامت را می‌توان نشانه بهبود بیماری فرض کرد؟ قطعا خیر.
نبوی ادامه می‌دهد: در حال حاضر بازار ارز نیز ممکن است از قانون "کاهش یکی از علائم بیماری و در عین حال بقاء اصل بیماری" تبعیت کند. به این معنی که مکمل‌ها و مسکن‌های تجویز شده توانسته بخش‌هایی از درد یا علامت بیماری را تخفیف دهد اما تغییری در اصل بیماری حاصل نشده است در نتیجه بازار همانطور که در موقع گرانی ارز واکنش آنی نشان می‌داد در هنگام کاهش قیمت همان واکنش را نشان نمی‌دهد. همانگونه که در مثال بالا استفاده از ویتامین یا مرطوب‌کننده که باعث از بین رفتن خشکی پوست فرد دچار پارکینسون شد موجب از بین رفتن بی تعادلی یا بهبود لرزش ناخودآگاه بیمار نمی‌شود.
وی در پایان می‌گوید: از بین بردن حتی یک علامت بیماری و تلاش برای عدم بازگشت آن علامت اقدام مثبتی است گرچه باید برای از بین بردن سایر علائم مرض و در مجموع کنترل کامل بیماری تجویزهای بهتری داشت.