توسعه حمل و نقل عمومي

مدتي است كه زمزمه‌هايي درباره تصميم مديريت شهري براي ايجاد محدوديت تردد خودروها با هدف كاهش ترافيك و آلودگي هوا شنيده مي‌شود. اين راهكارها در دنياي امروز، مساله‌اي جا‌افتاده و طبيعي است‌. اما در اين ميان نكته ظريفي وجود دارد. كشورهايي كه براي كاهش ترافيك و آلودگي هوا، تردد خودروهاي شهروندان‌شان را محدود كرده‌اند‌، پيش از هر چيز زيرساخت‌هاي حمل و نقل عمومي مانند: مترو، اتوبوس‌، بي.‌آر.‌تي، مونوريل و... را تقويت كرده‌اند تا شهروندان به سهولت بتوانند به جاي خودروهاي شخصي خود با اين وسايل در سطح شهرها تردد داشته باشند‌. اما آيا زيرساخت‌هاي حمل و نقل عمومي ما توانايي پاسخگويي به اين حجم زياد از تردد در تهران را دارد؟ مسلما خير. در دوره گذشته شوراي شهر، قرار بود طرحي اجرا شود كه شهروندان پس از خروج از محل كار يا منزل خود حداكثر بعد از طي كردن چيزي حدود 300 متر به يكي از وسايل حمل و نقل عمومي دسترسي داشته باشند. اما نه تنها آن زمان به دليل محدوديت‌هاي مالي اين امر محقق نشد‌، بلكه در دو،سه سال اخير حتي شاهد معكوس شدن فرآيند توسعه و رشد ناوگان حمل و نقل عمومي تهران بوده‌ايم. توسعه خطوط مترو تهران عملا متوقف شده و تعداد اتوبوس‌ها نيز از 6 تا 7 هزار اتوبوس به چيزي حدود 5- 4 هزار دستگاه كاهش پيدا كرده است. اين در حالي است كه در دوره قبلي شورا ما بارها به فرسوده شدن ناوگان اتوبوسراني هشدار داديم و مانند شوراهاي قبل از دولت‌ها (چه دولت احمدي‌نژاد و چه دولت روحاني) خواستيم تا با پرداخت سهم خود در خريد اتوبوس‌هاي نو‌، شهرداري را ياري كنند‌. اين در حالي است كه آن زمان قيمت يك دستگاه اتوبوس حدود 800 ميليون تومان بود اما الان چندين برابر شده است. از سوي ديگر مديريت شهر در دوره گذشته و اكنون نتوانسته است با اجراي طرح زوج و فرد عملا به نتيجه مطلوبي برسد...
چرا كه به نظر مي‌رسد حتي طرح جديد زوج و فرد هم برمبناي اقتصادي بنا گذاشته شده است و افراد مي‌توانند با پرداخت هزينه لازم به راحتي وارد طرح شوند كه همين مساله باعث آلوده‌تر شدن مركز شهر شده است. در دوره قبل شوراي شهر هم بحث اخذ عوارض از بزرگراه‌ها و تونل‌ها از سوي شهرداري وقت به صحن شورا آمد ولي شورا با آن مخالفت كرد. استدلال‌مان اين بود كه چرا وقتي ‌كه اين معابر با پول عوارض شهروندان ساخته شده، آنها بايد باز هم بابت استفاده از آن پول بپردازند و اگر توان پرداخت آن را ندارند، مجبور باشند در ترافيك‌هاي سنگين معابر غير‌پولي ساعت‌ها معطل بمانند؟! پس تا زماني كه نتوانيم زمينه را براي تقويت و توسعه شبكه حمل و نقل عمومي آماده كنيم و شهروندان را براي تردد با وسايل حمل و نقل عمومي ترغيب نكنيم اجراي طرح‌هايي مانند اخذ عوارض از تونل‌ها و بزرگراه‌ها يا هر گونه طرحي كه بخواهد براي تردد خودروهاي شخصي محدوديت ايجاد كند راه به جايي نمي‌برد و اين طرح‌ها محكوم به شكست است‌.