روزنامه اعتماد
1397/11/03
تضعيف دولت افغانستان
دور جديد مذاكرات ميان طالبان افغانستان و نمايندگان دولت امريكا از روز دوشنبه در دوحه آغاز شد و اين در حالي است كه همزمان با شروع اين مذاكرات طالبان در يك عمليات انتحاري جان دهها نيروي امنيتي افغانستاني را گرفت. از همين رو ميتوان گفت كه مذاكرات صلح و مسير رسيدن به صلح و آرامش بسيار مسير دشوار و سنگلاخي است و اكنون شاهد عواقب شكست امريكا در اين منطقه هستيم. امريكا در طول اين سالها در تمام اهدافي كه به دنبال آن در افغانستان بود شكست خورد. امريكا در حال حاضر نه به هدف 17 سال پيش يعني ايجاد امنيت در افغانستان رسيد و نه توانست به توسعه، پيشرفت، ملتسازي و اقدامات فرهنگي و تمام شاخصهايي كه هنگام اشغال افغانستان اعلام كرد، دست پيدا كند و صرفا به دنبال اين است كه نيروهاي خود را هرچه زودتر از اين منجلابي كه در آن به دام افتادهاند خارج كند. از همين رو با شتاب در اين زمينه عمل ميكند يا حداقل نشان ميدهد كه با شتاب به دنبال نتيجه است تا بتواند در مذاكرات هم امتيازات بيشتري را دريافت كند. آنها ديپلماسي ضربالاجل را دنبال ميكنند و هشدار ميدهند كه اگر هرچه زودتر توافقي صورت نگيرد فرصت از دست خواهد رفت. از همين رو آقاي زلماي خليلزاد به عنوان نماينده ويژه رييسجمهور امريكا در مذاكرات با طالبان، ابتدا قصد داشت مذاكرات بنا به درخواست پاكستان در اين كشور برگزار شود ولي بنا به نظر طالبان اين نشست لغو شد و سپس اين گفتوگوها بار ديگر در قطر پيگيري شد. طالبان نيز اعلام كرده است كه مهمترين موضوع مذاكرات خارج شدن نيروهاي نظامي امريكا از افغانستان است. در واقع دولت افغانستان هم كه تا حدودي در دورهاي قبلي مذاكره تقريبا كنار گذاشته شده بود، ظاهرا در اين دور نيز نمايندهاي از دولت حضور ندارد. برخي اخبار حاكي از آن است كه آقاي خليلزاد دنبال آن است كه اين مذاكرات را با طالبان به خوبي جلو ببرد و ...در سطح داخلي و قومي آنها را راضي به امتيازاتي كه ميخواهند به آنها ارايه بدهد، و سپس در سطح منطقهاي با سفر ترامپ به پاكستان بتواند سران پاكستان و افغانستان را در يك فشاري قرار دهد كه آنها نيز با اين موضوعات موافقت كنند و اين مذاكرات را پيش ببرند. همزمان نيز چند اتفاق رخ داده است. در حال حاضر شاهد افزايش نفوذ طالبان نيز هستيم. در داخل امريكا جناحهايي مخالف اين مذاكرات هستند و ممكن است تحريكاتي از سمت مخالفان مذاكرات در امريكا و حتي پاكستانيهايي كه علاقهمند بودند كه شخصا در مذاكرات نقش مستقيمي داشته باشند صورت بگيرد كه حتي ممكن است چالشها و سنگاندازيها در مذاكرات نيز ناشي از اين عوامل باشد. اين موضوع نشان ميدهد آنگونه كه برخي تصور ميكنند حل و فصل موضوعات افغانستان كار آساني نيست، هم زمان طولاني در پي خواهد داشت و هم درگير منابع بيشتري ميشود كه شامل ساير جناحهاي داخلي، كشورهاي منطقه و قدرتهاي بينالمللي است و تا به آنجا برسند زمان زيادي طول خواهد كشيد، هرچند كه امريكا در ظاهر نشان ميدهد كه ترديد زيادي در اين زمينه دارد.
از طرفي ديگر در حال حاضر بحث تاكتيك و برنامه امريكاييها در مذاكرات با طالبان نيز در هالهاي از ابهام قرار دارد. چرا كه هنوز هيچ چارچوب رسمي اعلام نشده و آقاي خليلزاد نيز كه يك افغانستاني است و پيچيدگيهاي موضوع را در طرف افغاني نيز درك ميكند، چيزي را بروز نداده است. آنچيزي كه از قبل مطرح بود و در همان چارچوب دنبال ميشود، پيشنهاد اداره برخي ايالتهاي پشتوننشين به طالبان است و در نظر گرفتن سهمي از وزرا در كابينه است كه با اين موضوع قصد دارند آنها را راضي به آتشبس و مصالحه كنند. البته آنها سعي دارند قبل از انتخابات رياستجمهوري افغانستان به يك مصالحه دست پيدا كنند كه در واقع وزنكشي نيروهاي سياسي در انتخابات نمود داشته باشد.
در حال حاضر چشماندازي در مورد موفقيت آن وجود ندارد. اما احتمال عدم موفقيت آن بيش از موفق شدن است.حدس و گمانهايي كه ميتوان مطرح كرد شايد حدود 40 درصد احتمال موفقيت داشته باشد و به احتمال عدم موفقيت 60 درصد است. اما به هرحال اين مسير ادامه دارد. در افغانستان مذاكرات و گفتوگوهايي بيش از دهها و شايد صدها بار براي ايجاد صلح و آرامش صورت گرفته كه اكثر آنها ناكام شده است. از همين رو نشانه جدي وجود ندارد كه اين مذاكرات به سرنوشت مذاكرات ديگر منجر نشود. ولي مذاكرات در حال انجام است و بايد ديد كه چه سرانجامي خواهد داشت.
در اين ميان نيز موضوع دولت مركزي مطرح است كه به نظر ميرسد نتايج اين گفتوگو به تضعيف دولت مركزي افغانستان منجر خواهد شد، اما به دليل اينكه دولت به لحاظ بودجه وابستگي زيادي به دولت امريكا دارد و ممكن است در يك فشار سياسي، امريكا دولت افغانستان را مجبور كند در هر توافقي با طالبان دولت نيز موافقت كند. از همين رو اين احتمال وجود دارد كه مذاكرات از سطح كارشناسي و نمايندگان ويژه به سطح روساي جمهور امريكا، پاكستان و افغانستان كشيده شود و در چنين شرايطي همه طرفين اين توافق را به امضا برسانند و آن را اجرايي كنند.
پربازدیدترینهای روزنامه ها