گاهی در دیپلماسی باید صبور بود

آرمین منتظری دبیر سرویس جهان خیلی‌ها فکر می‌کنند کار دیپلماسی حل همه مشکلات است. خیلی‌ها فکر می‌کنند دیپلمات‌ها کسانی هستند که برای هر مشکلی راه‌حلی در جیب خود دارند و پشت میز مذاکره به آسانی فهرستی از راه‌حل‌ها را روی میز می‌گذارند و یکی را انتخاب می‌کنند، واقعیت اما چیز دیگری است.
دیپلماسی همیشه هنر حل مشکلات نیست. گاهی اوقات اوج هنر دیپلمات مدیریت مشکل به جای حل مشکل است. گاهی اوقات برخی از مشکلات لزوما راه‌حلی ندارند. هیچ قانون ثابتی وجود ندارد که بتوان بر مبنای آن همه مشکلات را حل‌وفصل کرد. در چنین زمان‌هایی مدیریت مشکلات به منظور ممانعت از بروز آسیب بیشتر، بهترین راه‌حل است.  در موضوع آن‌چه که دونالد ترامپ می‌کند، لزوما راه‌حلی وجود ندارد، حتی برجام نیز راه‌حل نبود. برجام را می‌توان در بهترین حالت در زمره هنر دیپلماسی ایران در مدیریت مشکل ارزیابی کرد. حال که ترامپ خود مشکلی بر مشکلات برجام افزوده که لزوما راه‌حلی هم برایش نیست، باز هم بهترین گزینه مدیریت ترامپ است.  خروج ایران از برجام نمی‌تواند بهترین روش مدیریتی باشد، چه این‌که این روش خود مشکلاتی دیگر ایجاد می‌کند. خروج از برجام از مشکلات اقتصادی ایران نخواهد کاست و اتفاقا علاوه بر مشکلات اقتصادی، مشکلات سیاسی را نیز در عرصه بین‌المللی روابط‌مان با دیگر کشورها ایجاد خواهد کرد.
از سوی دیگر ماندن در برجام نیز از مشکلات اقتصادی ما نخواهد کاست. البته ماندن در برجام همچنان اهرم فشاری در اختیار ایران قرار خواهد داد و درصورت امکان مذاکره با غرب در آینده، این اهرم فشار به شکلی قدرتمندانه و کارآمد برای ایران مفید و قابل استفاده خواهد بود. ماندن ایران در برجام است که موجب شده ترامپ نتواند در اجماع جهانی علیه ایران موفق شود. ماندن ایران در برجام است که آمریکا را وادار کرده به جای اقناع و اجماع جهانی، از حربه زورگویی و یک ‌جانبه‌گرایی استفاده کند و همین ماندن در برجام است که دست ترامپ را درعرصه سیاست بین‌الملل علیه ایران خالی نگه داشته است.
گاهی اوقات بزرگترین هنر دیپلمات این است که از انجام کاری که به آسانی می‌تواند انجام دهد، امتناع کند. خروج از برجام برای ایران دشوار نیست. تنها با چند دستور و برگزاری چند جلسه هماهنگی این کار امکان‌پذیر است، اما گاهی اوقات آسان‌ترین کارها، لزوما بهترین کارها نیستند.
به نظر می‌رسد که ایران درحال ورود به دوره‌ای است که در آن بشدت نیاز به صبر استراتژیک دارد. این صبر به معنای انتظار برای خروج ترامپ از کاخ سفید نیست، چه این‌که سیاست‌های آمریکا لزوما با رفتن یک رئیس‌جمهوری و آمدن دیگری زیرورو نخواهد شد. همه به تجربه خوب می‌دانیم که جهان ما در عرصه تحولات بین‌المللی بشدت متغیر است. سرعت تحولات بسیار زیاد است. تحولات 5‌سال گذشته را تنها در منطقه خاورمیانه رصد کنید تا به صدق این ادعا پی ببرید. صبر استراتژیک به معنای مدیریت مشکل تا زمانی است که سرعت تحولات پنجره‌ای مناسب را باز کند. آنگاه است که زمان حرکت سریع و خروج از بحران است. البته لازمه این حرکت سریع این است که درطول زمان شکیبایی خود را برای آن جهش به هنگام در زمان و مکان مناسب آماده نگه داریم تا زمانی که وقتش رسید، فرصت‌سوزی نکنیم.