علاقه‌ای به بازی در سریال ندارم

نیره خادمی| شاید نمی‌دانستید سوگل قلاتیان که در سریال شرایط خاص نقش دختری ناشنوا را بازی کرده است، قبلا هم با سریال «لیسانسه‌ها» و «در حاشیه» مهران مدیری در قاب تلویزیون نشسته بود. او در رشته کارگردانی درس خوانده و از طریق حسن معجونی وارد فضای جدی تئاتر شده است؛ با وجود این تجربه کارگردانی چند تئاتر را هم در کارنامه خود دارد. قلاتیان در گفت‌وگویی که با «شهروند» داشت درباره سختی‌های نقش خود در سریال شرایط خاص که این روزها از شبکه 3 پخش می‌شود توضیحاتی داد؛ نقشی که به قول خودش اگر چالش و ریسک نداشت، آن را قبول نمی‌کرد.   ‌‎بازی در سریال شرایط خاص چه ویژگی داشت که آن را قبول کردید؛ با توجه به اینکه بازی در نقش یک دختر ناشنوا پیچیدگی‌های زیادی دارد؟
‌‎دقیقا به خاطر همین نقش، بازی در سریال را قبول کردم؛ چون با توجه به تجربیات گذشته نسبت به بازی در سریال راغب نبوده و نیستم اما این نقش آن‌قدری برایم جذاب بود که ریسک آن را بپذیرم.
 ‌‎و این نقش جذاب چه سختی‌هایی برای شما داشت؟
‌‎به هر حال نقش سختی بود و من همیشه با وسواس بر روی نقش‌هایم کار می‌کنم. شما وقتی نقش یک ناشنوای مادرزاد را کار کنید، باید به قدری درست باشید که مخاطب آن را باور کند. البته نخستین‌باری که نقش را پیشنهاد کردند، به دلیل تجربه‌ای که درباره سریال لیسانسه‌ها داشتم آن را قبول نکردم؛ اما درنهایت اصرارها نتیجه داد و تصمیم گرفتم که باشم.


 ‌‎ماجرای سریال لیسانسه‌ها چه بود؟
‌‎وارد جزییات نمی‌شوم اما نقشی که به من پیشنهاد کرده بودند با آن چیزی که درنهایت درآمد، تفاوت زیادی داشت.‌ همان ابتدا و در توضیحات اولیه نقش فوق‌العاده و مهم بود اما اصلا به صورتی که گفته شده بود پیش نرفت؛ سریال خوبی بود اما آن نقش، نقشی نبود که برای من مناسب باشد چون به دلیل یک‌سری از مسائل کمرنگ شد، سرنوشتش تغییر کرد و من از این اتفاق ناراضی بودم. وقتی متن از پیش نوشته نشده باشد، این مشکل پیش می‌آید؛ اتفاقی که هیچ دورنمایی از نقش به بازیگر نمی‌دهد.
 ‌‎برگردیم به شرایط خاص؛ برای این نقش چقدر زمان داشتید؟
‌‎ابتدا گفتند که برای کار بر روی نقش یک ماه زمان دارم البته از نظر من آن هم زمان کمی بود؛ برای خلق کاراکتری که هنوز زبانش را هم نمی‌دانی! بعد از اصرار گروه و با نگرانی زیاد قبول کردم اما درنهایت یک ماه به دلایلی به 9 روز تبدیل شد! و قرارشد پلان‌های مرا خیلی زودتر از موعد مقرر بگیرند این موضوع کار را برای من سخت‌تر کرد اما به هر شکلی بود خودم را رساندم.
 ‌‎برای رسیدن به نقش آسیه چه پروسه‌ای را طی کردید؟
‌‎از آنجا که قبلا چنین نقشی را تجربه نکرده بودم به کانون ناشنوایان رفتم و خوشبختانه خانم سمیرابهرامی، مربی نازنینم که رابط هم هستند، کمک زیادی به من کردند؛ در همه مراحل کار کنار من بود و مثل خودم کار برایش مهم بود و هر آن‌چه از دستش برمی‌آمد را خالصانه و با عشق به ناشنوایان انجام داد، همین‌طور به کانون ناشنوایان می‌رفتم و برای شناخت و درک بهتر نقشم با جمعی از ناشنوایان دوست‌داشتنی از نزدیک آشنا شدم و در جریان زندگی‌هایشان قرار گرفتم و از میان همه سه نفر را انتخاب و بررسی کردم و به غیر از زبان اشاره که در حد دیالوگ‌های نقش فرا می‌گرفتم، به نوع ادای آن توسط دوستان ناشنوایم و همچنین فرم لبخوانی ‌حالت چهره زمان لبخوانی و همچنین برای ادای کلمات با هر درصد کم‌شنوایی و ناشنوایی توجه زیادی می‌کردم، حتی برای به‌دست آوردن درست‌ترین اشاره برای هر کلمه زمان می‌گذاشتیم و از میان این سه نفر به یک حرف مشترک می‌رسیدیم؛ چیزی که زمان زیادی می‌برد چون بعضی از کلمات از لهجه‌ای به لهجه‌ای دیگر (در شهرهای مختلف) یا از محاوره به زبان کتابی ناشنوایان فرق می‌کرد ولی برایم این مهم بود که به نظرشان آن درست‌ترین! از رسانه منتقل شود. تا جایی در مورد درست اداشدنشان که مرحله بعد بود، وسواس داشتم که بعد از همه آن تمرین‌های مکرر در کانون، در لحظه  فیلمبرداری، مربی ناشنوایی و یک فرد ناشنوا هم بر کارم نظارت داشتند. از ایشان خواسته بودم چنانچه اجرای من به نظرشان کوچکترین فرقی با واقعیت افراد ناشنوا داشت، به من و کارگردان تذکر بدهند و پلان را مجدد بگیریم.
 ‌‎درباره شناختی که از این بخش جامعه به دست آورده‌اید، صحبت کنید.
‌‎این افراد در واقع دو معلولیت دارند؛ یعنی هم در شنوایی مشکل دارند و هم مشکل بیان مفاهیم مورد نظرشان و ارتباط. در بیشتر مواقع دچار کلافگی می‌شوند و چالش‌های زیادی دارند؛ چون در انتقال خیلی از مفاهیم الکن هستند. باید بپذیریم که این افراد نیاز به رسیدگی و توجه بیشتری از سوی جامعه دارند، باید فرهنگ مناسبی برای نوع برخورد با ایشان وجود داشته باشد که آن‌قدر مورد ظلم قرارنگیرند اما متاسفانه در جامعه رعایت حال آنها نمی‌شود. مسئولان باید به فکر باشند؛ مثال ساده در مورد همین تلویزیون، می‌شود فیلم ها را زیرنویس‌دار کرد که آنها هم بتوانند استفاده کنند و از ساده‌ترین ملزومات تفریح بهره ببرند. متاسفانه می‌بینیم که حتی همین سریال هم فاقد زیرنویس است یا در اختیار گذاشتن سمعک‌های سالم و مدرن که متاسفانه همین حداقل‌ها هم اتفاق نمی‌افتد. خدماتی که به این افراد داده می‌شود اغلب مشمول زمان می‌شود و باعث رنج و ناراحتی و نمود پیداکردن این ناراحتی در رفتار آنها می‌شود. زمانی که شما در جامعه احساس مهجوربودن می‌کنید به طوری که انگار همه از  شما بهتر هستند در حالی که می‌دانید کاملا سالم و عاقل هستید و فقط ناشنوایید. افراد ناشنوا وقتی نتوانند از طریق کلام با افراد دیگر جامعه ارتباط برقرار کنند، کنار زده می‌شوند. همین موضوعات آنها را دچار سرخوردگی می‌کند؛ در حالی ‌که اگر امکاناتی در اختیار آنها قرار بگیرد حال و روز بهتری خواهند داشت.
 ‌‎توصیف خودتان از نقشی که گرفتید، چیست؟
‌‎آسیه دختری است که دو معلولیت دارد. او با وجود این مشکل، خواستار حفظ شأن خود در جامعه است. نمی‌خواهد کسی به او ترحم کند و نگاه دیگری به او داشته باشد به همین دلیل از بسیاری از خواسته‌های شخصی خود می‌گذرد و فداکارانه سعی می‌کند دختر و خواهر خوب و مهمتر از همه انسان مفیدی در جامعه باشد. با تمام غروری که دارد خواستگاری سر راهش قرار می‌گیرد که ابتدا به آن رضایت ندارد اما کاراکتر مقابل با پیگیری‌هایش موفق می‌شود جای خود را در دل او باز کند.
 ‌‎از نتیجه کار راضی هستید؟
‌‎بله؛ خوشبختانه از همان روزهای نخستی که حتی سر صحنه بودم، خیلی‌ها تصور می‌کردند که من واقعا ناشنوا هستم؛ بنابراین فکر می‌کنم نقشم باورپذیر بود.
 ‌‎بعد از این سریال پیشنهاد کاری جدیدی هم برای تلویزیون دارید؟
‌‎پیشنهاد سریال که همیشه هست اما به دلیل همه محدودیت‌هایی که در سریال وجود دارد، علاقه‌مند به بازی در سریال نیستم.
  شما در مجموعه در حاشیه هم با مهران مدیری کار کردید؛ از آن تجربه برای ما بگویید.
کارکردن با مهران مدیری هم بسیار لذت‌بخش بود اما باز هم به دلیل مشکلاتی که برای آن سریال به وجود آمد، خاطره تلخی برایم بر جای گذاشت؛ تحصن و اعتراضات زیادی که در طول پخش سریال شکل گرفت و باعث تغییراتی در آن شد. بنابراین نقشم از آن‌چه کارگردان درباره‌اش صحبت کرده بود، دور شد. مجبور شدند سریال 90 قسمتی را به زیر 30 قسمت برسانند و بعد هم تقریبا خانم‌ها را حذف کردند. این اتفاق باعث شد که بیشتر نسبت به نقش‌هایی که تکلیف آن از قبل مشخص نیست و در حد صحبت است، موضع پیدا کنم و بترسم. الان دیگر حاضر نیستم با صحبت پیش بروم. به هر حال باید مبنایی باشد تا بازیگر مطمئن شود سابقه کاری‎اش به خطر نمی‌افتد.