خانواده فوتبال تن به ریاضت اقتصادی می‌دهد؟

ورشکستگی باشگاه‌ها، تهدیدی برای لیگ نوزدهم
خانواده فوتبال تن به ریاضت اقتصادی می‌دهد؟

«مشکلات مالی» در فوتبال ایران ماجرای تازه‌ای نیست و حکایت بدهکاری باشگاه‌ها به مربیان و بازیکنان را همه می‌دانند. با این حال شلختگی مالی این سال‌ها بیشتر نشانه سوءمدیریت بوده. مدیران با وجود پول نسبتا زیادی که وارد حساب‌ باشگاه می‌شد، ولخرجی‌ می‌کردند تا مجموعه را با تراز مالی منفی تحویل مدیر بعدی بدهند.


حکایت لیگ نوزدهم اما به نظر می‌رسد متفاوت باشد. شرایط ویژه اقتصادی به معنی کاهش بودجه باشگاه‌ها خواهد بود. هرچند در سال‌های گذشته تلاش شده تزریق بودجه مستقیم به باشگاه‌ها قطع شود، ولی درآمدزایی به روش‌های استاندارد مثل پخش تلویزیونی و فروش محصولات باشگاه هنوز میسر نیست و کسب درآمد از اسپانسرهایی که به باشگاه‌ها وصل می‌شوند هم حکم تزریق بودجه غیرمستقیم را دارد. حتی اگر بپذیریم که این اسپانسرها بدون سفارش و از روی اشتیاق سراغ باشگاه‌ها می‌روند، شرایط اقتصادی قطعا روی کشش آنها به سمت ورزش تأثیر منفی می‌گذارد.
مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال هم به تازگی تأیید کرد که شرایط لیگ نوزدهم متفاوت است و باشگاه‌ها باید خودشان را با این شرایط تطبیق بدهند: «ما برای فضای موجودی که در کشور هست برنامه داریم. همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند برای تحریم‌ها یک آرایشی هست که باید با آنها کار را پیش ببریم. ما با باشگاه‌های لیگ برتری صحبت کردیم و به آنها گفتیم با توجه به اوضاع مهمی که در قسمت ارز و باقی چیزها داریم اگر می‌خواهند بازیکن خارجی بیاورند حتما باید بازیکنی بیاورند که کیفیت بالاتری از بازیکنان ایران داشته باشد. این موضوع باعث می‌شود تا ما هر بازیکنی را وارد ایران نکنیم و دچار مشکل نشویم.»
چند روز قبل روزنامه «دنیای اقتصاد» هم در گزارشی با عنوان «چیزی به نام لیگ نوزدهم خواهیم داشت؟» بابت شرایط اقتصادی فوتبال ابراز نگرانی کرد. در بخشی از این گزارش آمده: «با این شرایط واقعا معلوم نیست مرداد‌ماه آینده یک لیگ ۱۶ تیمی به‌عنوان «لیگ نوزدهم» خواهیم داشت یا نه؟ برخی تیم‌ها چنان بیمارند که شاید پیکر نیمه‌جان‌شان به فصل بعد نرسد و برخی نامدارترها هم آنقدر مساله دارند که قطعاً با قدرت کامل در این رقابت‌ها حاضر نخواهند بود.»
سایپا، یکی از باشگاه‌های مرفه فوتبال ایران در فصل جاری شاید برای نخستین‌بار گرفتار مشکلات مالی است و همین اتفاق به قیمت اختلاف با علی دایی و برکناری این مربی تمام شد. البته وضعیت سایپا که گفته می‌شود 60 درصد از مطالباتش را پرداخت کرده نسبتا خوب است. استقلال که می‌تواند روی درآمد حامی مالی و لیگ قهرمانان آسیا حساب کند، تنها 40 درصد از مبلغ قرارداد بازیکنان را پرداخت کرده. پرسپولیس هم که شرایط مالی نسبتا مشابهی با استقلال دارد، برای پرداخت بدهی برانکو به دردسر افتاده و شاید این موضوع به قیمت جدایی مربی کروات تمام شود.
اگر از تراکتورسازی که مالک شخصی دارد بگذریم، باشگاه‌های شهرستانی نسبت به تهرانی‌ها بحران مالی بزرگتری را تجربه می‌کنند. پدیده، پارس جنوبی جم، نساجی و سپیدرود در مقاطعی از فصل گرفتار مشکلات مالی شدند و استقلال خوزستان، آخرین تیمی که پیش از پرسپولیس قهرمان لیگ برتر شده، بابت مشکلات مالی با کسر شش امتیاز روبه‌رو و محکوم به سقوط شد.
تأثیر این مشکلات روی کیفیت لیگ هم آشکار است و فاصله بین تیم‌های مدعی و تیم‌های پایین جدول افزایش نگران‌کننده‌ای پیدا کرده. چند تیم پایین جدولی نتوانستند کیفیتی مناسب لیگ برتر به نمایش بگذارند و خوش‌شانس بودند که تنها دو تیم سقوط می‌کند و استقلال خوزستان با شرایط اسفبارش از مدت‌ها قبل یکی از این دو جایگاه را رزرو کرده بود.
به هر حال این تیم‌ها در لیگ ماندند و قرار است با مشکلات مالی مضاعف وارد لیگ نوزدهم شوند. شروع تمرینات برای فصل جدید مستلزم تسویه بخشی از بدهی لیگ هجدهم و پیش‌پرداخت بخشی از قرارداد جدید خواهد بود که بار مالی سنگینی را به این باشگاه‌ها تحمیل می‌کند. پرداخت قرارداد خارجی‌ها هم با بالا رفتن قیمت دلار روز به روز پیچیده‌تر می‌شود.
جزییات جلسه‌ای که فدراسیون فوتبال با مدیران باشگاه‌ها داشته منتشر نشده، ولی ظاهرا تنها راهی که می‌تواند لیگ را سر پا نگه دارد، تن دادن باشگاه‌ها به کاهش هزینه‌ها با توجه به تحریم‌ها و شرایط سخت اقتصادی این روزهاست. اگر پنجره نقل و انتقالات پیش‌رو شبیه سال‌های قبل به رقابت مدعیان برای صید ستاره‌ها با پرداخت ارقام نجومی تبدیل شود، اصلا بعید نیست که باشگاه‌ها در میانه راه لیگ کم بیاورند.
به نظر می‌رسد تنها راهی که می‌تواند به خانواده فوتبال برای عبور از این پیچ خطرناک کمک کند، تن دادن به ریاضت اقتصادی و کاهش هماهنگ ارقام قراردادها و وسواس در جذب مربیان و بازیکنان خارجی است. بازیکنان و مربیان فوتبال این روزها در شبکه‌های اجتماعی تلاش می‌کنند خودشان را در کنار مردم و غمخوار آنها نشان بدهند، ولی آیا در عمل هم حاضرند برای داغ ماندن تنور فوتبال و خدمت به هواداران رقم قراردادشان را پایین بیاورند؟