روزنامه شهروند
1398/03/08
مواضع جديد ترامپ و يك ایده
عباس عبدی روزنامهنگار اظهارات ترامپ در ژاپن يك چرخش آشكار در مواضع گذشته او محسوب ميشود. اين چرخش محصول و نتيجه واكنش ايران نسبت به ادعاها و سياستهاي او و نيز مخالفت جهانيان با مواضع ترامپ است. این چرخش نه فقط در لحن و محتوا و هدف بلکه کوتاه آمدن در تلفن زدن برای گفتوگو با او است و به جای آن یک واسطه مثل نخستوزیر ژاپن را انتخاب کرده است. بنده از ابتدا معتقد بودم كه اگرچه مذاكره و گفتوگو شرط لازم هر سياستي است، ولي با اين ترامپ و اين نوع موضعگيري و اینگونه سخن گفتن او و اين همكاران مثل بولتون، گفتوگو معنادار و ممکن نخواهد بود، بنابراين معتقد بودم كه بايد خطمشي اصرار بر برجام و بيتوجهي به درخواستهاي او ادامه پيدا كند. اين را در يادداشت «بازي جوجه و خروج ترامپ از برجام» كه سال گذشته در همين زمان نوشتم، ذكر كردهام، ولي در هر حال اين بازي اگر ساختارش تغيير نكند، پاياني جز تقابل نخواهد داشت. به عبارت ديگر اگر بازي مذكور كه حركت دو خودرو از روبهروي يكديگر و شاخبهشاخ است، متوقف نشود، دير يا زود به يكديگر برخورد ميكنند.بنابراين بايد بازي را تغيير داد. چگونه؟ نخستين گام را ترامپ در جهت اصلاح نسبي گفتار و مواضع خودش برداشته است. اين گام اگرچه مهم است، ولي كافي نيست. خیلی هم نباید نسبت به آن خوشبین بود، ولی بدبینی هم سم مهلک است، از اینرو به نظر میرسد برای سنجش صداقت او گامهاي ديگري نيز بايد برداشته شود. ايران نبايد ذوقزده شود، زيرا ترامپ به راحتي تغيير موضع ميدهد، بنابراين ثبات گفتاري و كرداري او مهم است كه بايد براي مدتی آزمون شود.
از سوي ديگر با وجود جان بولتون بعيد است كه ايران يا هر كشور ديگري حاضر شود وارد حدي از گفتوگو شود. بايد در فرصت مناسب كسي جانشين بولتون شود كه به گفتار و مواضع اخير ترامپ اعتقاد داشته باشد. گام موقتي ديگري كه مهم است، لغو محدوديتهاي فروش نفت براي مدتی معقول ديگر است، تا از اين طريق فرصت گفتوگو فراهم شود. در چنین شرایطی میتوان گفتوگوهای پیشین را ادامه داد. محور اصلي گفتوگوها بايد آخرين اظهارات ترامپ كه دو بار تكرار شده، باشد، يعني اطمينان از عدمدسترسي به سلاح هستهاي. اين مسألهاي است كه ايران حتي پيش از برجام نیز آن را پذيرفته بود، ولي در برجام برای تحقق این هدف سازوكارهاي عملي روشني كه مورد توافق طرفين بود، تعيين شد. اگرچه ترامپ موظف است تعهدات دولت پيش از خود را اجرا كند، ولي اگر گمان ميكند كه برجام كافي براي اين مقصود نيست، ميتواند با پيشنهادهاي دوجانبه (پذیرش محدوديتهای موقت در برابر امتيازهايي كه داده ميشود) پا پيش بگذارد، ولي در هر حال گفتوگوهاي احتمالي بايد در ادامه و تكميل گفتوگوهای 1+5 و نه چيزي جداگانه باشد و از اعتبارهاي حقوقي لازم برخوردار شود، تا دولت بعدي يا حتي همين آقاي ترامپ زير آن نزند.
پربازدیدترینهای روزنامه ها