روزنامه فرهیختگان
1398/04/10
ورود به فاز عملیاتی حمایت از دانشبنیانها
در اجرای اصل یکصد و بیست و سوم (۱۲۳) و نیز اصل ۴۴ قانون اساسی قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات، در سال ۱۳۸۹ توسط مجلس تصویب و به تایید شورای نگهبان نیز رسید و در همان سال برای اجرا به دولت ابلاغ شد و هیات وزیران آییننامه اجرایی این قانون را در اواسط سال ۱۳۹۱ به تصویب رساندند. مطابق ماده ۵ این قانون در راستای تحقق اقتصاد دانشبنیان و فناوریمحور و تکمیل زنجیره ایده تا بازار، نهادی مالی به نام صندوق نوآوری و شکوفایی در اواخر سال ۱۳۹۱ تاسیس شد. این صندوق بهمنظور تجاریسازی نوآوریها و اختراعات، کاربردی کردن دانش و دستاوردهای پژوهشی و تکمیل زنجیره ایده، محصول و بازار از شرکتهای دانشبنیان پشتیبانی و حمایت کرده و خدمات مالی و اعتباری از جمله کمک، تسهیلات و مشارکت برای آنها تامین میکند. بهطور کلی هدف نهایی صندوق نوآوری و شکوفایی بهعنوان یک نهاد توسعهای کمک به رونق اقتصادی کشور از طریق حوزههای دانشبنیان و فناوریهای برتر است. اما براساس گفتههای دکتر محمدمهدی طهرانچی، این صندوق بهرغم بودجه خوبی که در اختیار داشت، در مدیریت قبلی همکاری لازمی با دانشگاه آزاد اسلامی نداشته است. حالا و در دوره مدیریت جدید این صندوق، دانشگاه آزاد اسلامی نیز مراحل راهاندازی بزرگترین صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی کشور را آغاز کرده است. علی وحدت، رئیس هیات عامل صندوق نوآوری شکوفایی که در سیوهفتمین سالگرد تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی میهمان این دانشگاه بود، به سخنرانی پیرامون موضوع حمایت از دانشگاه آزاد اسلامی پرداخت. او با اشاره به اینکه دانشگاه آزاد اسلامی ظرفیت بزرگی در سطح ملی است، عنوان کرد: «صندوق نوآوری و شکوفایی جهت همکاری با دانشگاه آزاد اسلامی سه محور اصلی را تعریف کرده است. این سه محور در بخشهای ۱- تامین مالی شرکتهای دانشبنیان و شرکتهای استارتاپ از طریق صندوق پژوهشگر دانشگاه، ۲- ارائه توانمندسازی به صورت بلاعوض به شتابدهنده و ۳- مشارکت در مگا پروژههای فناورانه است. دانشگاه آزاد اسلامی، ظرفیت بسیج کردن گروهها برای حل مساله را دارد. با توجه به اینکه هدف صندوق نوآوری و شکوفایی هم، رفع مشکلات کشور است، تامین مالی صندوقهای نوآوری دانشگاهها را به عهده گرفته است.»همین مساله و کلیدواژه راهاندازی بزرگترین صندوق پژوهش و فناوری در دانشگاه آزاد اسلامی موضوع گزارش امروز را به خود اختصاص داده است. برای روشن شدن نحوه کار این صندوق، میزان همکاری با شرکتهای دانشبنیان، بودجه اختصاصیافته و بسیاری سوالات دیگر، سراغ روحالله دهقانی فیروزآبادی، معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی رفتیم و با او گفتوگو کردیم.راهاندازی صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی تا چه میزان عملیاتی شده است؟ دانشگاه برای راهاندازی این صندوق اقدام کرده است، از آن طرف باید از معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری مجوزهای فعالیت نیز کسب شود که این مراحل انجام شده و اعضای هیاتمدیره پیشنهادی نیز مشخص شدهاند. ما منتظر تشکیل جلسه هیاتمدیره صندوق نوآوری و شکوفایی هستیم تا مجوزهای لازم برای ایجاد صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی صادر شود.
میزان اولیه بودجه این صندوق مشخص است؟ ما پس از مصوبه شدن صندوق دانشگاه آزاد اسلامی تاسیس آن را رسمی خواهیم کرد. البته این صندوق زیرمجموعه معاونت فناوری و نوآوری دانشگاه تعریف میشود و طبق برنامهریزی 23 میلیارد تومان دانشگاه آزاد اسلامی، هفت میلیارد تومان معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و سه برابر مبلغ اولیه نیز توسط صندوق نوآوری و شکوفایی تامین اعتبار خواهد شد که حدود 90 میلیارد تومان است. بهطور کلی این صندوق با 120 میلیارد اعتبار شروع به کار خواهد کرد و برای همین بزرگترین صندوق فناوری و نوآوری دانشگاههای کشور خواهد شد.
پس این صندوق تماما متعلق به دانشگاه آزاد اسلامی نیست؟ این صندوق متعلق به دانشگاه آزاد اسلامی است و تمام اختیارات آن برای دانشگاه خواهد بود. اینکه معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی ریاستجمهوری به آن اعتبار اختصاص دادهاند، به منزله همکاری با این صندوق است، چون در راستای سیاستهای کشور پیش میرود. شما وقتی سیاستگذاری مجموعه را به صورت جدی به سمت فناوری و نوآوری حرکت میدهید، اقدامات عملیاتی که ساختار را هم تحت تاثیر قرار دهد انجام میدهید، سیاستگذاری کل دانشگاه را به این سمت هدایت میکنید، تحول دانشگاه آزاد اسلامی را به سمت دانشگاه فناور و دانشگاه نسل سوم و چهارم سوق میدهید و با توجه به سابقه علمی، پژوهشی و فناوری خوبی که رئیس این دانشگاه در کارنامه خود دارد، میطلبد که سازمانهای دولتی نیز برای حل مشکلات کشور به این دانشگاه که این همه تغییرات داشته است، روی بیاروند. دکتر طهرانچی در تمام مسئولیتهای خود که پیش از این داشته، در حوزه مدیریت فناوری سابقه خوبی داشته که نشان از مسیر خوب دانشگاه میدهد و این روابط سازمانی به ایجاد اعتبار خوب برای پیشرفت کشور کمک میکند.
با توجه به اینکه صندوق فناوری و نوآوری زیرمجموعه معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه قرار خواهد گرفت، کدامیک از بخشها بیشتر با آن درگیر خواهند شد؟ ببینید، من طبق چهار اولویتی که در ابتدای مسئولیت معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه پذیرفتم، برای این معاونت خطمشی طراحی کردم؛ حوزه غذا و دارو، حوزه مسائل منطقهای و محلی، حوزه فناوریها و محصولات پیشرفته و اقتدارآفرین و حوزه فناوریهای نرم فرهنگ و هنر چهار اولویت مشخصشده بودند و راهبردهایی نیز برای پیشبرد اولویتها مشخص شد که فناوری و نوآوری دانشگاه به شکل کلان مدیریت بشود. ما برای شرکتهای دانشبنیان بهعنوان یکی از راهبردهای این اولویتها، توسعه زیرساختهای فناوری را لازم دانستیم. البته این مقوله فقط مختص شرکتهای دانشگاه نیست، در این برنامه کلان بین شرکتهای با رابطه سطحی و عمقی دانشگاه آزاد اسلامی تعریفی جدا انجام دادیم. اگر یک شرکت دانشبنیان فقط از اعضای هیاتعلمی و اساتید و دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی تشکیل شده باشد، ارتباط آنها سطحی خواهد بود و شرکتی هم که سهامداری آن کاملا برای دانشگاه باشد، ارتباط آنها عمقی محسوب میشود و از همینرو بستههای متفاوتی برای این شرکتها تعریف خواهد شد. ما دانشگاه آزاد اسلامی را ملی میدانیم و اینکه فقط به منافع دانشگاه توجه کنیم اصلا قبول نداریم. هر چیزی که برای حل مساله ملی منفعت داشته باشد، نگاه دانشگاه آزاد اسلامی به سمت او متمایل خواهد شد. پس شرکتهای دانشبنیان بر این اساس از تسهیلات و امکانات این صندوق بهره خواهند برد.
حمایتهای این صندوق را ذکر کنید. این پشتیبانیها شامل در اختیار قراردادن فضا، تجهیزات آزمایشگاهی و حمایتهای مالی از محل بودجه صندوق نوآوری و فناوری میشود، اما بالاتر از این حمایت صندوق، ایجاد بازاری برای خانواده دانشگاه آزاد اسلامی است. دانشگاه آزاد اسلامی یک خانواده 6 میلیون نفری دارد که مستقیما با دانشگاه در ارتباط هستند؛ حالا یا به واسطه کارمندان و هیاتعلمی یا به واسطه دانشجویان، پس این بازار 6 میلیونی یکی از بزرگترین مصرفکنندههای خدمات رفاهی، تجهیزات آزمایشگاهی، مواد خوراکی ، پوشاک و... است. ایجاد یک بازار بزرگ برای افرادی که در این اکوسیستم بخواهند کار کنند، یکی دیگر از اقدامات مهم دانشگاه برای شرکتهای دانشبنیان است که حتی از حمایت صندوق نیز بالاتر است. ما با تکیه بر همین بازار میتوانیم اقتصاد خود را به طور کامل داشته باشیم، پس شرکتها بسته به میزان، سطح و نوع رابطه با دانشگاه میتوانند از تسهیلات این صندوق استفاده کنند.
میزان اختصاص اعتبار به شرکتهای دانشبنیان چگونه است؟ ما هیچ محدودیتی در میزان عقد قرارداد برای این همکاری قائل نیستیم. ممکن است یک شرکت 100 میلیارد هزینه در نظر داشته باشد و بتواند یک گره و مشکل اساسی کشور را حل کند، پس همه اعتبار صندوق که 100 یا 120 میلیارد است، در اختیار آن قرار خواهد گرفت؛ ممکن هم هست که این مبلغ در اختیار 50 شرکت دیگر با اولویتهای پایینتر برای جامعه قرار بگیرد، ولی هدف ما حمایت بیشتر از شرکتهای کوچک است و سیاست کلی دانشگاه حمایت از طرحهای خرد و کوچک برای رونق بخشیدن به اقتصاد خانوادهها است. ما بهدنبال طرحهای کلان ملی نیز هستیم؛ به این صورت که مثلا دو طرح کلان، 10 طرح خرد و کوچک و 100 طرح محلی و منطقهای که عموما سرمایههای کمی نیز طلب میکنند را در بسته حمایتی خود خواهیم داشت، پس در تمام حوزهها با نگاه سرمایهگذاری پیش خواهیم رفت. بهدنبال کار شعاری و کاغذبازی نیز نیستیم، باید کار عملیاتی و حل مسالهمحور مدنظر قرار بگیرد.
همکاری واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در این صندوق به چه شکل است؟ واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی نیز در این صندوق سرمایهگذاری داشتهاند و تاکنون 14 واحد اعلام همکاری کردهاند. ما سهم اگر دانشگاه آزاد اسلامی را 23 میلیارد عنوان کردهایم، اما اگر واحدها مشارکت بیشتر داشته باشند بهتر است. واحدها در این صندوق شراکت میکنند و به میزان سرمایهگذاریای که انجام میدهند، سهام صندوق به آنها تعلق میگیرد و اگر بنا شد به طرحهای ارائهشده به صندوق براساس اولویت نگاه کنیم، ابتدا به واحدهایی که سرمایهگذاری کردهاند، اولویت اختصاص داده خواهد شد، ولی به دیگر واحدها نیز تسهیلات تعلق خواهد گرفت. پس اینکه فلان واحد سرمایهگذاری نکرده و تسهیلاتی برای شرکتهای آنان در نظر نخواهد گرفت، قطعا مدنظر نخواهد بود و لزوما این فرمول به کار برده نخواهد شد. این مساله تا نهایی شدن آییننامه صندوق مشخص خواهد شد و در مجموع تصمیم به سمت حل مسائل کشور پیش خواهد رفت، چراکه رسالت دانشگاه آزاد اسلامی حل مسائل کشور است.
پربازدیدترینهای روزنامه ها