پزشک بیشتر می‌خواهید؟ همین‌ها را نگه دارید تا نروند

در ابتدای هفته طرحی دوفوریتی برای تصویب در مجلس پیشنهاد شده که براساس آن قرار است ‏ظرفیت پذیرش رشته‌های علوم پزشکی افزایش یابد و دانشجویان علوم‌پزشکی هم در صورت داشتن ‏شرایط به داخل منتقل شوند.  یوسف داودی از طراحان این طرح دوفوریتی هم گفته:   «با توجه به ‏نیازسنجی شورای‌عالی انقلاب فرهنگی و پایین بودن میزان دانشجویان رشته‌های علوم پزشکی، تعدادی ‏از نمایندگان طرح دو برابر شدن پذیرش دانشجویان رشته‌های علوم پزشکی در‌سال تحصیلی  آینده را ‏به هیأت رئیسه ارایه کردند‎.‎‏ در‌سال ۹۶ جمعیت سالمندی بیش از ۴‌میلیون در کشور بوده و این رقم ‏درحال افزایش است که افزایش تعداد تحصیلکردگان در رشته‌های مرتبط با سلامت را ضروری کرده ‏است‎.‎‏» نماینده سراب از خروج تعدادی از جوانان از کشور به خاطر تحصیل در رشته‌های علوم ‏پزشکی به دلیل عدم موفقیت در کنکور خبر داد و یادآور شد: «در صورت تصویب طرح این ‏دانشجویان  به کشور بازگشته و به تحصیل ادامه خواهند داد.»‏
با احترام به نظر نمایندگان مجلس و با این ملاحظه که طرح هنوز در صحن مطرح نشده و ممکن است ‏رأی نیاورد یا تا مصوب شدن تغییرات زیادی کند، بد ندیدیم چند نکته را درباره این طرح و ایده ‏نمایندگان یادآوری کنیم.‏
اول این‌که ظرفیت کشور برای پذیرش دانشجو به زیرساخت‌ها و شرایطی نیاز دارد که به راحتی قابل ‏افزایش نیست. تا امروز هم عملا آن‌چه اتفاق افتاده، بالا بردن تعداد ورودی‌ها و کلاس‌ها بدون توجه به ‏کیفیت آموزشی و دیگر نیازهای دانشگاهی است. بخشی از مجموعه دانشگاهی ما دانشگاه‌های آزاد است ‏که استانداردهای برخی از واحدهای آن به‌عنوان دانشگاه همچنان با چالش‌هایی روبه‌روست. اگرچه دانشگاه‌های آزاد در ‏زمینه پزشکی سعی کرده‌اند حساسیت بیشتری به خرج دهند و کیفیت را فدای کمیت نکنند، اما اساس ‏نگاه این دانشگاه بر درآمدزایی و ایجاد واحدهای دانشگاهی هرچه بیشتر است. بدون این‌که دانشگاه‌ها ‏فضا و امکانات عالی داشته باشند و بتوانند به حداقل‌های جهانی دست یابند. با این مقدمات و دانستن این ‏که امروز هم دانشجویان پزشکی از نبود امکانات لازم گلایه‌مندند و می‌گویند دانشکده‌ها لبالب از ‏دانشجوست، افزایش تعداد دانشجویان کار هوشمندانه‌ای به نظر نمی‌رسد. اگر این طرح، افزایش امکانات ‏دانشگاهی را مدنظر داشت و بالا بردن تعداد دانشجو را به سال‌های آینده منوط می‌کرد، قابل فهم بود. اما ‏آن‌گونه که یکی از طراحان گفته مقصود دو برابر کردن دانشجویان است! به همین راحتی!‏
خب اگر به همین سادگی می‌شود دانشجوی پزشکی و فارغ‌التحصیلانش را افزایش داد، چرا دو برابر؟ ‏چرا سه برابر نه؟ چرا چهار برابر نه؟


دوم این‌که همان‌طور که نمایندگان و دیگر تصمیم‌گیران در کشور می‌دانند، بخشی از فارغ‌التحصیلان و ‏کارشناسان ما به خارج از ایران مهاجرت می‌کنند و یکی از دلایل مهم نیازمندی به پزشک و متخصص ‏سلامت در کشور همین مهاجرت است. بی‌توجهی به این پدیده و رفع نکردن مشکلات متخصصان، ‏همچنان زمینه را برای این مهاجرت باز می‌گذارد. هرچه متخصص بیشتری تربیت کنیم -باکیفیت یا ‏بی‌کیفیت- آمار مهاجرت بالاتر خواهد رفت. با توجه به سختگیری کشورهای مقصد، در این حالت ‏طبیعی است که نخبه‌ها و شاگرد اول‌های ما بروند و انبوهی که نتوانسته‌اند بروند، بمانند. ‏البته متعهدان به کشور و دوستداران این سرزمین که جایی نمی‌روند قدم‌شان سر چشم ماست. اما پدیده ‏عمومی همان میل به مهاجرت در میان بسیاری از خروجی‌های دانشگاه است. بالا بردن تعداد دانشجو ‏بدون حل مسائل اجتماعی که دکترها و حتی پرستارهای ما را به سوی رفتن هل می‌دهد، چه مشکلی حل ‏خواهد کرد؟
سوم این‌که بخش دوم طرح نشان می‌دهد این ایده هنوز نپخته است. فراهم کردن شرایط دانشجویان ‏خارج از کشور برای بازگشت قرار است چه کمکی به ما بکند. اگر آنها تمایل به کار در ایران داشته ‏باشند که بهتر است در همان دانشگاه‌های خود بمانند و نیایند. این‌طوری هم ظرفیت ما اشغال نمی‌شود هم ‏هزینه‌ای برایشان نمی‌کنیم. اگر هم قرار است فقط برای تحصیل به ایران بیایند و جای یک نفر را ‏بگیرند و آخر سر بروند که خب چه کاری است؟ ‏
با توجه به همه اینها باز هم باید تأکید کرد که افزایش تعداد دانشجو نه فقط در رشته پزشکی، بلکه در همه ‏رشته‌ها کاری عبث و بی‌فرجام است. بررسی‌های کارشناسانه در سال‌های اخیر نشان داده که ما با ‏میلیون‌ها دانشجو در جهان رتبه ظاهرا بالایی داریم که مفهومش دانشجو و فارغ‌التحصیل زیاد و بیکار ‏ماند‌ن‌شان و رعایت نکردن استانداردهای جهانی است. سیاست وزارت علوم در اوایل ریاست‌جمهوری ‏روحانی کاهش و تجمیع دانشگاه‌ها و پایین آوردن تعداد دانشجویان بود که به دلایل مختلف ظاهرا کنار ‏گذاشته شده است. درباره نظارت و قاعده‌مند کردن دانشگاه آزاد هم کار به جایی نرسیده است. در این ‏احوال طرح این مسأله که پزشک کم داریم پس بیا دانشجوی ورودی‌اش را افزایش دهیم اگرچه برای ‏عده‌ای از دیپلمه‌ها امیدوارکننده خواهد بود، اما گرهی از مشکلات باز نخواهد کرد.‏