روزنامه شهروند
1398/05/10
زمانی برای کشتن صفرها
شهروند| تغییر رسمی واحد پول ملی از «ریال» به «تومان» بعد از مدتها کشمکش بالاخره روز گذشته در هیأت دولت به تصویب رسید. به نظر میرسد پس از گذشت بیش از یکدهه از بحث حذف صفر از پول ملی، اکنون این اقدام بیش از هر زمانی به واقعیت نزدیکتر شده است. وجود تورمهای انباشته در اقتصاد ایران از یکسو و عدم همخوانی معاملات روزمره مردم با واحد پول ملی از سوی دیگر، کارآیی سیستم تسویه نقدی کشور را به حداقل رسانده است. از اینرو بانک مرکزی از مدتها پیش مطالعات پیرامون حذف صفر از پول را آغاز کرده و درنهایت دیروز این تصمیم وارد فاز جدیای شد. هرچند که بانک مرکزی و دولت در رابطه با زمان دقیق اجرای این قانون هیچ توضیح مشخصی را اعلام نکردهاند، اما حقشناس اقتصاددان میگوید: «زمانی که ذخیره اسکناسهای فعلی تمام شود، اسکناسهای جدید از طرف بانک مرکزی منتشر و روانه بازار میشوند.» او همچنین برخلاف بسیاری از عموم مردم معتقد است که تغییر رفرم پولی هیچ تاثیری روی تورم و سفره مردم نخواهد داشت و تنها یک تغییر ظاهری است که روی اسکناسها رخ میدهد. البته در این میان هستند کارشناسانی که معتقدند تغییر واحد پولی از ریال به تومان به سادگی ممکن نیست و حداقل دوسال زمان نیاز دارد.»تاثیری روی اقتصاد ندارد
اگرچه همواره تحلیلهایی در اینباره وجود داشته که حذف 4 صفر از پول ملی روی اقتصاد و تورم تاثیر میگذارد، اما کارشناسان اقتصادی بر این باور هستند که حذف صفرها از پول ملی و تبدیلشدن ریال به تومان هیچ تاثیری روی اقتصاد نمیگذارد. هادی حقشناس، کارشناس اقتصادی که این روزها بر صندلی استانداری گلستان هم تکیه زده، در اینباره به «شهروند» میگوید: «برخلاف آنچه عموم تصور میکنند، حذف صفرها از پول ملی و تبدیل ریال به تومان هیچ تاثیری روی شاخصهای واقعی اقتصاد نمیگذارد؛ یعنی نه منجر به رشد اقتصادی میشود، نه تاثیر منفی و نه مثبت روی سفرههای مردم و رفاه آنها دارد.» به گفته او، در واقع حذف 4 صفر از پول ملی کشور، فقط یک تغییر ظاهری است که روی اسکناسها اتفاق میافتد و تغییراتی در 2 شاخص مهم اقتصادی یعنی نرخ تورم و رشد اقتصادی نخواهد داشت، ضمن اینکه این اتفاق روی سایر متغیرهای اقتصادی نظیر تورم، بیکاری، رشد یا رکود اقتصادی، تولید، ارزش پول و قدرت خرید ندارد؛ زیرا این متغیرها تحتتاثیر سیاستهای اقتصادی پولی، مالی و درآمدی دولت قرار داشته و متاثر از تعداد صفرهای پول نیستند. حقشناس با بیان اینکه با حذفشدن صفرها از واحد پول محاسبات و حساب و کتابهای اقتصادی سادهتر انجام میشود، ادامه داد: «حذف صفرها از پول ملی باعث سهولت در مبادلات و نگهداری سادهتر حسابها، ارقام و ترازنامهها و شکیلترشدن ظاهر اسکناسها میشود اما حتی روی معیشت مردم هم تاثیری نخواهد گذاشت.» این کارشناس اقتصادی درباره اینکه اسکناسهای جدید چه زمانی به دست مردم میرسند، میگوید: «در اینباره باید بانک مرکزی تصمیمگیری کند اما آنچه مشخص است، باید منتظر به پایانرسیدن ذخیره اسکناسهای فعلی باشیم تا اسکناسهای جدید از طرف بانک مرکزی منتشر شوند. البته از آنجایی که مردم ایران نگهداری مناسبی از اسکناسها ندارند و همواره انبوهی از اسکناسها در فواصل زمانی کوتاه امحا میشوند، باید زودتر از آنچه فکرش را میکنیم، منتظر واردشدن پولهایی با ظاهر جدید و بدون صفر به بازار باشیم.»
تصمیمی که عملی شد
اگرچه تا به امروز حذف صفر از پول ملی اجرایی نشده بود اما جالب است بدانید سابقه ایده حذف صفر از پول ملی کشور یعنی ریال به دهه70 برمیگردد. موضوع حذف صفر از پول ملی در سال۷۲ در دستور کار اداره بررسیهای اقتصادی بانک مرکزی قرار گرفت اما برخی مسئولان با این اقدام موافق نبودند و بررسیهای لازم متوقف شد. بعد از اینکه حذفشدن صفر از پول ملی در دولت هفتم و هشتم مسکوت ماند، این طرح دوباره در دولت نهم و دهم بهطور جدی پیگیری شد. با اینکه حذف چهار صفر از پول ملی در دولت دهم به تصویب هیأتوزیران رسید ولی به مجلس نرفت. در آخرینسال از نخستین دوره ریاستجمهوری حسن روحانی باز هم حذف صفر از پول ملی مجددا در کارگروه اقتصادی دولت مورد بررسی قرار گرفت و پیشنهاد حذف ۴ صفر و انتخاب نامی جدید برای پول ملی مطرح شد و حالا ماجرا از همیشه جدیتر شده و به مرحله عملیاتیشدن نزدیک میشود. آنگونه که اعلام شده، این تصمیم با هدف حفظ کارآیی پول ملی، تسهیل و بازیابی نقش ابزارهای پرداخت نقد در تبادلات پولی داخلی، هماهنگی با آنچه در فرهنگ و عرف جامعه درباره واحد پول ملی رواج یافته است، اتخاذ شد. کاهش هزینه چاپ و نشر اسکناس و سکوک و رفع مشکلاتی از قبیل استفاده از ارقام بزرگ در مبادلات ساده روزمره، معضلات شمارش و حمل حجم بالای اسکناس و سکه و خارجشدن مسکوکات از چرخه مبادلات اقتصادی کشور، از دیگر اهداف لایحه یاد شده است. 50 کشور دست به حذف صفر زدهاند
تجارب جهانی در زمینه اجرای سیاست حذف صفر از پول ملی نشاندهنده موفقیت برخی از کشورها و شکست برخی دیگر است. در این رابطه، بررسی گزارشهای آماری بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول حاکی از آن است که دستکم 50 کشور جهان تاکنون اقدام به حذف یک یا چند صفر از پول ملی خود کردهاند، که در برخی از این کشورها برای تکمیل چرخه روانی، نسبت به تغییر نام واحد پول نیز اقدام شده است. اما الزاما این سیاست در همه کشورها موفق نبوده است. در این زمینه برزیل رکورددار حذف صفرهای پول ملی است و بارها تجربه شکست در این زمینه را ثبت کرده است. از سال1390 تاکنون، برزیل طی 6 مرحله، 18 صفر از پول ملی خود را حذف و 8بار نیز نام واحد پولی این کشور تغییر پیدا کرده است. در هر مرحله، بروز مجدد تورمهای بالا، دولت برزیل را مجبور کرد که دوباره اقدام به حذف صفرهای پول ملی کند. اما در سال 1993، زمانی که تورم این کشور ارقام بسیار بالایی را تجربه کرد، بار دیگر حذف سه صفر اعمال شد که اینبار دولت توانست در مهار تورم توفیقاتی کسب کند. در این حوزه، کشور زیمبابوه یک نمونه از شکست کامل رفرم پولی است. دولت زیمبابوه در سال2003، زمانی که تورم این کشور هزاردرصد بود، اقدام به حذف سه صفر از اسکناسها کرد. با وجود این، دولت عملا هیچگونه اقدامی درخصوص مهار تورم انجام نداد و صرفا به وجه روانی حذف صفرها اتکا کرد. به همین دلیل، این کارکرد به زودی از میان رفت و تورم فزاینده سرانجام اقتصاد این کشور را ویران کرد و دلار زیمبابوه از هم پاشید. هماکنون تورم این کشور سطوح بسیار بالایی را تجربه میکند و دولت برای تأمین اسکناس مورد نیاز مردم، ناگزیر از چاپ اسکناسهای 100میلیارد دلاری (دلار زیمبابوه) شده است. در کنار این تجارب منفی، ترکیه در زمینه رفرم پولی، یک نمونه موفق است. سیاستگذاران این کشور، به یکباره 6 صفر را از پول ملی حذف کردند. دلیل این مسأله آن بود که تعداد بیشمار صفرها در ارقام اقتصادی و مبادلات (که گاه تا چند تریلیون لیر میرسید) مشکلات فراوانی را در مسیر عملیات حسابداری و نگهداری حسابها به وجود آورده بود.
سایر اخبار این روزنامه
هنرمندانه در کنار هلالاحمر
زمانی برای کشتن صفرها
ناجا در انتظار فیلم فرودگاه!
ما میتوانیم پل دوستانهای باشیم
زبان عصر ما زبان رسانه است
تلویزیون مردم در موبایلشان است!
پایانی برای مافیای پسماند؟
چرا مرتبه اول طلاق به جای رتبه اول ازدواج؟
یک کلاغ سی کلاغ!
سه تفاوت مسکن اقدام و مهر
فرار هالیوودی از زندان کچویی
صفحه شهرونگ
جناب مدیر کمی شیشه ماشینتان را پایین بدهید
همه حناهایتان همین رنگی است؟
مجرمان سبقت ميگيرند