نگاه دوسویه به فوتبال

از وزارت صمت تا وزارت نفت
 نگاه دوسویه به فوتبال

حمیدرضا عرب



فوتبال ایران همواره پیوندی ناگسستنی با وزارتخانه‌ها داشته و بیش و کم غالب تیم‌ها یا به طور مستقیم زیر نظر آنها فعالیت کرده‌اند یا اینکه به طور غیرمستقیم از سوی وزارتخانه‌ها تغذیه شده‌اند. در این میان وزارت صنایع و معادن یا وزارت صمت فعالیت گسترده‌تری در بخش فوتبال داشته و تیم‌های بسیاری را در رقابت‌های لیگ برتر و لیگ یک تحت هدایت خود قرار داده است. همین حالا وزارت صمت چهار تیم در لیگ برتر دارد که به طور مستقیم هزینه‌هایش را پرداخت می‌کند. سپاهان، ذوب‌آهن، پیکان و سایپا باشگاه‌هایی هستند که امور خود را زیر چتر حمایتی وزارت صمت می‌گذرانند. در این میان دیگر وزارتخانه‌ها نیز بوده‌اند که به تناوب، تیم‌های استقلال و پرسپولیس را تحت پوشش قرار داده‌اند که در رأس همه آنها می‌توان به وزارت اقتصاد و دارایی اشاره کرد که در واقع مالک اصلی این دو باشگاه محسوب می‌شود.
البته استقلال و پرسپولیس اکنون به طور غیرمستقیم زیر نظر وزارت ورزش هدایت می‌شوند و اداره این دو باشگاه به نوعی از وزارت اقتصاد و دارایی به وزارت ورزش منتقل شده که همواره نیز سعی شده نگاه حمایتی که از طرف وزارت ورزش و جوانان نسبت به این دو تیم وجود دارد، مخفی بماند اما پر واضح است که هم استقلال و هم پرسپولیس مستقیم از سوی وزارت ورزش هدایت می‌شوند و وزارت ورزش و جوانان در حقیقت مالک اصلی این دو باشگاه محسوب می‌شوند.
مسأله‌ای که فعالیت باشگاه‌های فوتبال زیر نظر وزارتخانه‌ها را به چالش کشیده قوانین متضادی  است که درباره نحوه تیمداری آنها به اجرا درمی‌آید و در واقع یک وزارتخانه آشکارا می‌تواند تیمداری کند، یک وزارتخانه اساساً اجازه تیمداری در بخش حرفه‌ای (لیگ‌برتر بخش حرفه‌ای محسوب می‌شود) را ندارد و یک وزارتخانه باید مخفیانه به حمایت از تیم‌های زیرمجموعه خود بپردازد. شگفت‌انگیز است که وزارت صنایع و معادن همواره توانسته بدون هیچ عامل بازدارنده‌ای از تیم‌های سپاهان، ذوب آهن، سایپا و پیکان حمایت مالی کند و مبالغ چشمگیری را به عنوان بودجه سالیانه در اختیار این باشگاه‌ها قرار دهد اما در عین حال وزارت نفت یا تیم‌های خود را که اغلب ریشه‌دار هم هستند منحل می‌کند‌ یا اینکه مجوز کافی برای سرمایه‌گذاری در بخش حرفه‌ای ندارد.
 پرسشی که هیچ‌گاه به آن پاسخ داده نشده و کنکاش و پیگیری نماینده‌های مجلس را هم می‌طلبد این است که چرا دو نگاه کاملاً متضاد یا دو قانون متفاوت در قبال وزارتخانه‌ها اجرا می‌شود و کار به نقطه‌ای می‌رسد که تیم بازیکن‌ساز نفت تهران که همین حالا دست‌پرورده‌هایش در تیم ملی ایران نقشی کلیدی ایفا می‌کنند از چرخه فعالیت در فوتبال حذف می‌شود یا تیم‌هایی همچون صنعت نفت آبادان و نفت مسجد سلیمان با آن قدمت و سابقه به دلیل حضور در لیگ برتر نمی‌توانند بودجه مستقیم از این وزارتخانه دریافت کنند و کار به جایی می‌رسد که دست نیاز به سوی استانداری‌ها و شهرداری مربوطه دراز می‌کنند اما در وزارت صمت به راحتی برای فوتبال هزینه می‌شود.
 بدون شک اگر قوانین واحدی برای این قبیل فعالیت‌های ورزشی وجود داشته و برنامه‌ها در این راستا یکسان‌سازی شود شاهد بروز این قبیل تناقض‌ها در فوتبال ایران نخواهیم بود هرچند که همواره دغدغه اصلی‌تر در قبال فوتبال این بوده که به واقع تیم‌ها خصوصی شوند تا بتوانند حقوق واقعی خود را از حق پخش تلویزیونی دریافت کنند اما توجه به این موضوع نیز کم اهمیت نیست و باید روشن شود که وزارتخانه‌ها چرا و به چه دلیل با چند قانون مجزا به تیمداری در فوتبال  مشغولند؟!