روزنامه فرهیختگان
1398/06/07
بهشت پاپ، دوزخ سنتی وکلاسیک
با رسیدن به ماه محرم، برگزاری کنسرتهای موسیقی برای دو ماه متوقف میشود. تهیهکنندگان و گروههای موسیقی قبل از این دو ماه در تلاشند به هر شکلی روی صحنه بروند و رقابتی سختی در این میان شکل میگیرد. نگاهی به تعداد کنسرتهای سالهای اخیر نشان میدهد نیمه اول سال معمولا وضعیت خوبی در حوزه موسیقی برقرار است. در نیمه دوم بهدلیل وجود جشنوارهها و بازشدن مدارس شاهد ثبت آمار کمتری در کنسرتها هستیم. براساس آماری که سال گذشته گفته شده، در سال 97 تعداد 558 کنسرت در سراسر کشور برگزار شده که سهم تهران 393 اجرا بوده است. بدیهی است که این تعداد عناوین کنسرتهاست و ممکن است یک خواننده در یک روز دو اجرا داشته باشد. با وجود پیگیریهای متعدد، اما هیچگونه همکاریای از طرف اداره کل موسیقی با روزنامه «فرهیختگان» صورت نگرفت و طبیعتا آمار دقیق و کاملی از اجراهای صحنهای سال 98 و 97 هم در دست ما نیست. سعی کردهایم با استناد به اخباری که در رسانهها وجود داشت پازل اطلاعاتمان را کامل کنیم. فهرستی از صدور مجوزهای ارشاد را در دست داشتیم که متاسفانه فقط استان تهران را دربرمیگرفت و اطلاعات کامل دیگری از کنسرتهای شهرستانها وجود نداشت. بررسیها نشان میدهد شهرهای شمالی، شیراز و کیش بیشترین تعداد اجرای موسیقی را در سال 97 و 98 داشتهاند. با وجود تمام تبلیغاتی که میشود، اما کنسرتهای موسیقی به شکل عادلانهای در کشور توزیع نمیشوند. عدمعلاقه خوانندگان و ریسک بالای برگشت سرمایه از عواملی است که کنسرتگذاران ترجیح میدهند برنامههای خود را در شهرهایی اجرا کنند که امتحانشان را پس دادهاند. البته بنابه دلایلی شهرهایی نیز انتخاب میشوند که تاییدکننده محبوبیت خواننده باشند و ضرر چنین کنسرتهایی در شهرهای دیگر جبران میشود.نکته مهم در این گزارش این است که مثل سالهای اخیر سهم موسیقی پاپ در کنسرتها بیشتر از سایر ژانرهاست. مسالهای که بسیاری از منتقدان و اهالی موسیقی آن را زنگ خطر و برخی دیگر آن را طبیعی و براساس نیازهای جامعه میدانند.
سال 97 طبق آمار اعلامشده از سوی روابطعمومی دفتر موسیقی، در سه ماه نخست سال گذشته، ۱۲۳ عنوان اجرای صحنهای موسیقی (کنسرت) با تعداد ۲۶۰ بار اجرا، از دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز گرفتند. سه ماه نخستی که بیشترین تکیهاش روی فروردین است و در خرداد بهدلیل روزهای سوگواری، این نسبت کمتر میشود. در مقایسهای که بین 6 ماه اول سال گذشته و امسال شد، متوجه شدیم که تفاوت چندانی بین خوانندگان پیشتاز بهوجود نیامده است.
براساس گزارشی که سایت موسیقی ما منتشر کرد، آرش و مسیح، بهنام بانی، محسن یگانه، ماکانبند، امید حاجیلی، فرزاد فرزین و محسن ابراهیمزاده پرفروشترین خوانندههای 6 ماه اول سال گذشته بودند و همگی تعداد سانسهای کنسرتهایشان در تهران دو رقمی بود. آنها همچنین در جذب مخاطب از سایر شهرها و استانهای ایران هم بسیار موفق بودهاند. در سال گذشته مسیح و آرش بیش از 25 سانس، بهنام بانی بیش از 22 سانس، محسن یگانه بیش از 22 سانس، محسن ابراهیمزاده بیش از 20 سانس، ماکانبند بیش از 16 سانس، امید حاجیلی بیش از 14 سانس و فرزاد فرزین بیش از 12 سانس اجرا در تهران داشتهاند.
در این بین محسن ابراهیمزاده، ماکانبند، بهنام بانی، آرش و مسیح و امید حاجیلی در زمینه کنسرتهای شهرستان از سایر خوانندهها موفقتر بودهاند. اما در اجراهای سبک موسیقی اصیل ایرانی و کلاسیک هم «پرواز همای» حضور موفقی داشت. چراکه او توانست «اپرای حلاج» را بیش از 20 شب در کاخ سعدآباد تهران روی صحنه ببرد و این پروژه بزرگ استقبال چشمگیر مخاطبان را بهدنبال داشت. بهعنوان مثال محسن ابراهیمزاده، سال گذشته در کرمان و اصفهان، سالن شهید آوینی بندرعباس، سالن آمفیتئاتر آوینی بوشهر، مجموعه ورزشی شهرداری قزوین، سالن کارگران زاهدان، سالن همای سعادت شهر دلیجان، سالن پیامبر شهر آبیک، سالن خلیجفارس شهریار، سالن گردشگری اکبری میاندوآب، سالن امام علی(ع) رودهن و سالن همایشهای بندر انزلی روی صحنه رفته است. به شهرها که دقت کنیم، متوجه میشویم الزاما استانداردهای صوتی و فنی ملاک نیست. برخی از این سالنها حتی برای مسابقات ورزشی هم آمادگی کامل ندارند، اما برای کنسرت سریع آماده میشوند و ظاهرا کسی هم مشکلی ندارد.
در سال 98 این روزها خوانندگان بیشتر از هر قشر دیگری در رفتوآمد هستند. اگر بخواهیم دقیقتر بگوییم، رقابتی است بین خوانندگان و تهیهکنندگان. و سالندارها در این میان سود بالایی میبرند. در نیمه اول سالجاری محسن ابراهیمزاده و آرش و مسیح، 20 اجرا داشتهاند و از دیگران فعالتر بودهاند. بهنام بانی و زانیار خسروی با 10 اجرا در ردهبعدی هستند و حضور استاد کیهان کلهر با 9 اجرا مایه تعجب است. سامان احتشامی، علی زندوکیلی و علیرضا طلیسچی هرکدام با 8 اجرا در ردیفهای بعدی قرار دارند. بسیاری از خوانندگان مطرح پاپ که در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 بروبیایی داشتند، ظاهرا در سبد فرهنگی مردم جایی ندارند و تازهترها گویسبقت را ربودند. نبود چهرههای مطرح موسیقی سنتی نیز از نکات برجسته دیگر این فهرست است. در روزگاری زندگی میکنیم که میگویند باید سپری شود تا سلیقه مردم اصلاح شود. درمجموع موسیقی پاپ در نیمه اول سالجاری 198 اجرا داشته است و موسیقی کلاسیک 52 و موسیقی سنتی
50 اجرا. جاز با سه و ارکسترال با دو اجرا در ردههای آخر این فهرست هستند. مساله مهم دیگر این است که گرانی بلیت کنسرتها ظاهرا روی تعداد مخاطبان تاثیری نداشته است و همان فضای سال گذشته حکومت میکرده است. با توجه به اینکه اکثرا طیف خاصی به کنسرتها میروند و سهم دانشجویان و مردم جنوبشهر کمتر شده، اتفاق گستردهای در تعداد مخاطبان نیفتاده است.
سالنها نکته دیگر فهرست مجوزهای 6 ماه اول، سهم هرکدام از سالنهاست. با توجه به اینکه میدانیم ظرفیت تالار وزارت کشور ۵۰۰۰ نفر، سالن مرکز همایشهای برج میلاد ۱۶۰۰ نفر، میلاد نمایشگاه ۲۱۰۰ نفر، تالار وحدت ۷۴۰ نفر، تالار رودکی ۲۰۰ نفر، اریکه ایرانیان ۱۴۵۰ نفر، فرهنگسرای نیاوران ۲۶۲ نفر، تالار ایوان شمس(سالن اصلی) ۴۰۰ نفر است، نگاهی داریم به سهم هرکدام از این سالنها.
نمایشگاه بینالمللی با 88 اجرا در 6 ماه نخست، رتبه اول جدول سالنها در فهرست صدور مجوزها را کسب کرده است. سالن میلاد نمایشگاه دسترسی راحتتری نسبت به بقیه سالنها ندارد، اما انگار مخاطبان عادت کردهاند که آنجا راحتتر هستند. وجود پلههای زیاد برای رسیدن به سالن از نقاط منفی آن است.
در رده دوم سالنهای فهرست صدور مجوزها، برج میلاد با 82 اجرا و تالار وحدت با 81 اجرا در رده سوم قرار دارند. سهم فرهنگسرای نیاوران فقط چهار اجرا بوده و نبودن وزارت کشور در پنج رتبه اول در نوع خودش قابل توجه است. تالار رودکی رتبه آخر این فهرست پنجتایی را اشغال کرده است. زمانی امکانات سالن و تردد راحت، مهمترین دلیل انتخاب سالنها برای خوانندگان و تهیهکنندگان بود، اما به آنها، احتیاط بیشتر برای فروش بلیتها اضافه شده است.
سهم شهرستانها تابستان امسال اما شهرستانها هم از کنسرتهای موسیقی سهم داشتند. از کرج و شهرقدس که نزدیک تهران هستند تا خرمشهر و سردشت و علیآبادکتول. اجرا در شهرستانها همراه با تاثیرات مثبت و البته منفی است. وجود کنسرت در یک شهر از مظاهر ترقی و عدالت فرهنگی است و همین عامل دلخوشی میشود. اما کیست که نداند امکانات پایتخت و شهرهای کوچک قابل قیاس نیست. برخی که قطعات ضبطشده خوانندگان را میشنوند پس از حضور در کنسرت شهرستان شاید از خواننده محبوبشان همان صدا را نشنوند و دلزده شوند. اما صرف حضور چهرههای موسیقی در خارج از تهران قابل تایید و مثبت است و البته حاشیههای بیشتری هم همراه خودش دارد.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه