روزنامه فرهیختگان
1398/06/10
عطر سیب راندهشده
روزها میآیند و میروند اما اغراق نکردهایم اگر بگوییم مردم برای شروع دوماه محرم و صفر در کشور لحظهشماری میکنند و این را به راحتی میتوان در علمشدن تکایا و پرچمهای سیاهی که به مناسبت ماه عزاداری سید و سالار شهیدان از پیش از محرم آغاز میشود، مشاهده کرد. هیاتهایی که با عشق بنا میشوند و عاشقان اباعبدالله کل سال را به امید این دو ماه زندگی میکنند. فروش ما نسبت به سال گذشته چندان مساعد نبود اگرچه ایران در ماه محرم یکپارچه سیاهپوش میشود، اما تهران در این میان از تنوع هیاتهای مختلفی برخوردار است و این روزها که وضعیت اقتصادی مردم کمی سخت شده است، شاید نهادهای متولی در این مساله بتوانند کمکهایی را در این زمینه داشته باشند؛ کمکهایی که شاید رقم چندانی نداشته باشد اما برای هیاتها نقش حیاتی را ایفا میکند.هر ساله برگزاری نمایشگاه عطر سیب کمکهای زیادی به انواع هیاتها انجام داده است و شهرداری به عنوان متولی این مساله اقدامات گستردهای را در این زمینه انجام میداد اما با روی کارآمدن شورای شهر پنجم رویکرد آنان تا حدی متفاوت شده است که در این تغییر رویکرد با آنان به گفتوگو پرداختهایم.در همین راستا به سراغ هیاتهایی رفتیم که تکیه و هیات عزاداری خود را با همه مسائل و مشکلات اقتصادی بدون کمک نهادهای دولتی برپا کردهاند، نظر مشترک همه آنان این بود که تفاوت کم قیمت خرید کالاها از نمایشگاه عطر سیب با قیمت آزاد و تغییر مسیر امسال نمایشگاه ازجمله عواملی است که موجب شده آنان قید خرید از این نمایشگاه را زده و مستقیم به بازار بروند.پس از گفتوگو با هیاتیها به سراغ فروشندگانی رفتیم که در نمایشگاه عطر سیب به فروش اقلام میپرداختند و در آنجا با دو رویکرد مواجه شدیم؛ فروشندگان پوشاک و پرچم که بعضا فروش خود را وضعیت بدی ندانسته و گفتند مردم خریدهای بسیاری از آنان کردهاند اما این مساله در فروشندگانی که سیستمهای صوتی و ابزارآلات آشپزخانه میفروختند، چندان مساعد نبود و آنان معتقد بودند علیرغم اینکه سال گذشته هم بنی به افراد تعلق نگرفته بود اما در بوستان ولایت فروش بهتری داشتند. شهرداری متولی حمایت از هیاتها نیست پس از صحبت با فروشندگان سراغ مسئولان نمایشگاه عطر سیب رفتیم و مساله را جویا شدیم؛ سیدمحیالدین فاضل، رئیس ستاد رویداد فرهنگی عطرسیب در تشریح برگزاری نمایشگاه عطر سیب گفت: «ما نمایشگاه عطر سیب را با این نگاه ایدهپردازی و راهاندازی کردیم که مردم تهران دوماه از سالشان به نام سیدالشهدا گره خورده است و این مساله بر تمامی شئون زندگی مردم اعم از پوشش، فضاسازی داخل و خارج و حتی نوع غذای مورداستفاده آنان تاثیر میگذارد، بنابراین با چنین رویکردی نمایشگاه عطر سیب برگزار شد. تقریبا با رویکرد متفاوتی از سالهای گذشته این نمایشگاه را برگزار کردیم، چراکه در سالهای گذشته صرفا متولیان هیاتها و مسئولان خرید آنان در این نمایشگاهها حضور پیدا میکردند، اما در نمایشگاه عطر سیب امسال همه اقشار را مخاطب قرار دادیم. در فضای فروشگاهی نمایشگاه عطر سیب امسال محصولاتی همچون کتیبه و پرچم و محصولات فرهنگی علاوه بر پوشاک عرضه کردیم. ما میزبان 26 تولیدکننده داخلی بودیم، فضای بیرونی نمایشگاه را هم به ابزار و ادواتی همچون اقلام آشپزخانهای مانند دیگ و سیستمهای صوتی و برخی ارزاق مانند چای، عرقیجات و هل و گلاب و خرما اختصاص دادیم تا مردم بتوانند از آنان استفاده کنند.» وی در پاسخ به اظهارات برخی غرفهداران مبنی بر اینکه فروش امسال آنان با توجه به تغییر مسیر و عدماختصاص بن به آنان کاهش یافته است، گفت: «سال گذشته هم بن به هیاتها اختصاص داده نشده و ما تغییر رویکردی در این زمینه داشتیم که مخاطب ما عموم خانوادهها و همه شهروندان را در برمیگرفت، بنابراین نمایشگاه را در محدودهای برگزار کردیم که دسترسی خانوادهها برای آنان راحت باشد.» رئیس ستاد رویداد فرهنگی عطرسیب با بیان اینکه شهرداری متولی بندادن نیست، گفت: «اگرچه ما متولی این مساله نیستیم اما کار مشترکی را با سازمان تبلیغات انجام دادیم و سایتی راهاندازی شده است که همه میتوانند در آن ثبتنام کرده و بعد از آن با تایید سازمان تبلیغات به فروشگاه شهروند و اتکا رفته و بدون سود فروشگاهی اقلام مایحتاج هیات خود را خریداری کنند. این تغییر رویکرد تجربه نویی است و با همه کم و کاستیها طبیعتا اگر فرصت باشد، در سالهای آینده میتوانیم این مساله را ارتقا دهیم و در کل استقبال شهروندان خوب بود و این نمایشگاه تا شب سوم محرم و روز دوشنبه ادامه خواهد داشت.» خلیلآبادی: در جریان برگزاری نمایشگاه عطر سیب نیستم!
پس از صحبت با برگزارکنندگان نمایشگاه عطر سیب به سراغ اعضای فرهنگی شورای شهر رفتیم تا وضعیت مدیریت شهری را در کمک به هیاتها با اعضای شورای شهر مورد بررسی قرار دهیم.
خلیلآبادی، عضو شورای شهر پنجم به «فرهیختگان» گفت: «سیاستهای شورای شهر پنجم در حوزههای فرهنگسازی به مساعدتهای نرمافزاری اختصاص دارد، آن هم به این صورت که قرار نیست ما ابزاری در اختیار آنان قرار داده یا به آنان پول بدهیم، چراکه در شهر مردم هنوز مطالباتی از ما دارند که هنوز نتوانستهایم به آن پاسخگو باشیم.»
این عضو شورای شهر پنجم تاکید کرد: «وقتی در پرداخت مطالبات طلبکاران ناتوان هستیم و بودجه نداریم، هزینه برای فعالیتهای مذهبی حتی توجیه شرعی هم ندارد، بنابراین به لحاظ احترام به ایام سوگواری اباعبدالله حسین نمایشگاهی را که در ادوار گذشته نیز برگزار میشد، بدون هزینهکرد مدیریت شهری به جهت حفظ شعائر مذهبی و دینی برگزار کردیم تا هیاتها بتوانند اقلام خود را با قیمتهای مناسب تهیه کنند، اما اینکه بتوانیم مانند سالهای گذشته در این زمینه هزینههای سنگینی را متقبل شویم، اصلا چنین توانی را نداریم و امکانات آن را نداریم. در این شرایط ما باید پول طلبکاران شهرداری را در این حوزه هزینه کنیم که اگر خیلی توانمند باشیم، باید این مساله را در اولویت خود قرار دهیم.»
خلیلآبادی در جواب به این سوال که آیا در این شرایط هزینهکرد شهرداری برای مراسم اربعین نیز کاهش مییابد، پاسخ داد که خیر، این مساله را در سالهای گذشته کاهش دادیم که فکر میکنم این رقم به 10میلیارد رسید، هرچند درمورد اینکه امسال لایحهاش به شورا آمده است یا خیر اطلاع دقیق ندارم اما در سالهای گذشته این رقم خیلی بالاتر بود. مناسک و شعائر مذهبی ازجمله مسائلی است که مردم به آن علاقه دارند و در این زمینه نذر میکنند، مشارکت فعال دارند و آن را به خوبی انجام میدهند و مدیریت شهری تنها باید زمینههای خوب و با محتوا برگزار کردن آن را ایجاد کنند.»
وقتی از او درباره طرح جدید برگزارکنندگان نمایشگاه عطر سیب مبنی بر اینکه قرار است هیاتها با معرفینامه اقلام خود را از فروشگاههایی مانند شهروند دریافت کنند، پرسیدیم، ابتدا گمان کرد چنین طرحی از سوی فروشگاه شهروند ارائه شده است، او در این رابطه گفت: «در این طرح شهروند سود فروشگاهی را نمیگیرد و با قیمت خرید و تمامشده به این افراد میدهد که این هم جنبه کمک ندارد و کمتر از قیمت بیرون به آنان نمیدهد و میخواهند مساعدت کنند تا در خرید و فروش آنان مساعدت شود تا جنس استانداردتری را بخرند، چراکه شهروند هم چنین بودجهای را ندارد که اقلام را به هیاتها بدون دریافت وجه بدهد، کلا سیاستهای مدیریت شهری به صورتی نیست که بدون دریافت وجه به هیاتها مواد و اقلام داده شود که این هم قرار است با قیمت دولتی و تمامشده به آنان اختصاص داده شود.» اما وقتی به او گفتیم برگزارکنندگان نمایشگاه عطر سیب از برگزاری چنین طرحی خبر دادند، اظهار بیاطلاعی کرد.
خلیلآبادی در ادامه مصاحبه خود ضمن اعلام بیاطلاعی خود حتی از تغییر مکان برگزاری نمایشگاه عطر سیب از بوستان ولایت به بوستان گفتگو گفت: «من به این نمایشگاه نرفتم و به عنوان عضو کمیسیون فرهنگی شورای شهر اطلاعی از این مساله نداشتم که شهرداری قرار است در این حوزه چه اقداماتی را انجام دهد، متاسفانه ما در جریان اینکه معاونت اجتماعی یا متصدی این کار چه زمانی برنامهریزی و اطلاعرسانی کردند، نیستیم و اینها طبق سنت هرساله خواستند اقدامی را انجام دهند اما ما در کلان این را که بخواهند هزینهای از جیب مدیریت شهری متحمل شوند، امر مثبتی نمیدانیم. شهرداری با هزینههای مختلفی روبهرو است و عملا چنین هزینهای را ندارد، اما اینکه نمایشگاه را به جای دیگری انتقال دادند، من اطلاع ندارم.» این عضو شورای شهرپنجم خاطرنشان کرد: «من این مساله را در کمیسیون فرهنگی شورای شهر یا صحن شورا نشنیدم، هرچند خودشان خواستند این کار را به صورت نمادین انجام دهند.»
خلیلآبادی در پاسخ به این سوال که شهرداری چه وظیفهای درمورد کمک کردن به هیاتها دارد، تاکید کرد: «عزاداری امامحسین(ع) اقدام حکومتی و دولتی نیست اما کمک شهرداری وقتی میتواند انجام شود که خود امکانات لازم را داشته باشد، اما وقتی خودش عدهای طلبکار دارد که از او پول میخواهند و چندسال است نمیتواند آنان را پرداخت کند، چگونه میتواند چنین اقدامی انجام دهد، برای مثال وقتی شما بدهکار هستید، آیا از نظر شرعی و قانونی صلاح است شما بروید هیات بزنید و عزاداری کنید.» این عضو شورای شهر پنجم در اظهارات ما که قطعا مردم خودشان به برکت این ماه عزاداری گستردهای را در این حوزه انجام میدهند، تاکید کرد که مردم میتوانند در این حوزه به حداقل مادیات اکتفا کرده و معنویات را ارتقا دهند.
اظهارات این عضو شورای شهر پنجم درحالی صورت میگیرد که شاید هزینهکرد 10میلیارد تومانی شهرداری در قبال بودجه 17هزارمیلیارد تومانی آن بسیار اندک است و در دورههای گذشته رقم بسیار بالایی برای این مساله پرداخت نشده است. شاکری: اینکه بگوییم بدهکاریم، بیشتر بهانه است
مجتبی شاکری، رئیس کمیته فرهنگی شورای شهر چهارم در گفتوگو با «فرهیختگان» گفت: «وقتی میخواهیم یک کار فرهنگی در شورای شهر انجام دهیم، نهادهایی وجود دارند که همین کار را میکنند و میتوان با هزینه کمتری کار گستردهتری انجام داد، برای مثال وقتی میخواهیم برای مناسبتهای انقلابی کاری در شهر انجام دهیم، مساجد معمولا همین کار را انجام میدهند و ما با کمک اندکی میتوانیم هم مراسم بزرگتری داشته باشیم و هم بخشهایی از کار را به عهده آنان قرار دهیم، چراکه مساجد و محلات از مکان و جمعیت مناسبی برخوردار هستند و نیازی نیست برای این مساله هزینهای را متقبل شوند، درنتیجه وقتی میخواهیم یک مفهوم فرهنگی را منتقل کنیم، با کمک اندکی میتوان این کار را رو به جلو برد که درواقع استفاده از ساختارهای موجود و فعال در کشور است.»
او با انتقاد از اینکه اقدامات فرهنگسراها در کشور تا حدی کمرنگ شده است، تاکید کرد که آنان میخواهند کارها را به طور مستقل انجام دهند و در نتیجه این مساله موجب شده افراد مانند بخشهای خصوصی همایش یا برنامهای را اجرا کنند، در حالی که توجه به ساختارهای موجود در کشور خروجی کار را بسیار بالا میبرد.
شاکری با اشاره به تعداد هیاتهای موجود در کشور گفت: «فکر میکنم اکنون 30هزار هیات در تهران داریم که تمام زیرساختهای موجود در کشور قادر به برابری با آنان نیست و هر کار فرهنگی و تغییر فرهنگی که بخواهد به مردم منتقل شود، از طریق زیرساختهای مردمی موجود مانند هیاتها و تکایا و حمایت از آنان محقق میشود.»
این عضو شورای شهر چهارم تاکید کرد: «شورای شهر پنجم با نگاه دیگری به موضوعات فرهنگی توجه کرده و به نوعی از این مساله فاصله گرفته است. اول اینکه فهرست مساجدی که بنا بود به آنان کمک شده و ساخته شوند، حذف شدند، حتی به مصوبات سال آخر شورای شهر چهارم نهتنها عمل نکردند، بلکه همه را روی زمین گذاشتند و به سمتوسوی دیگری رفتند.»
شاکری ادامه داد: «در شورای شهر پنجم به خانم راکعی که مشاور فرهنگی شهرداری است، رقم قابلتوجهی کمک شده تا مرکزی را برای شاعران داشته باشند، درحالی که مشابه این مساله در خانه هنرمندان وجود داشت و بودجه خانه هنرمندان در این موضوع کم نیست اما به این خانم که وجهه اصلاحطلبی داشت این رقم داده شد تا در سال چند جلسه فرهنگی با شاعران داشته باشد، در حالی که بهتر بود در این مساله از فرهنگسراها کمک گرفته شود اما چون نگاه حزبی به این مساله داشت، چنین کمکی را به همحزبی خودشان کردند اما وقتی به نهادهای فرهنگی تاثیرگذار مردمی میرسند، صحبت از اقدامات نمادین میشود و به شکلی عمل میکنند که در واقعیت مراجعهکنندهای نخواهد داشت.»
عضو شورای شهر چهارم تصریح کرد: «این مساله به نگاه اعضای شورای شهر پنجم برمیگردد. بعید میدانم این نگاه تغییر کند، چراکه نگاه حزبی در رویکرد آنان حاکم است.»
شاکری در پاسخ به اینکه شورای شهر پنجمیها اعلام کردهاند تهران با بدهیهای گستردهای همراه است و هزینهای برای این کمک به هیاتها نداریم، خاطرنشان کرد: «در دورهای که ما در شورای شهر بودیم مجموع کمکی که به هیاتها انجام میشد، چهارمیلیارد تومان بود و یکسال هم مجموعا این رقم به هفتمیلیارد تومان رسید، درنتیجه اولا این امکان وجود نداشت که به همه هیاتها کمک کنیم، ثانیا به هیاتهایی که کمک میشد، رقمی معادل 200 تا 300 هزار تومان بن داده میشد که بیشتر به اقلامی مانند پرچم اختصاص داشت، شاید به طور حداکثری
1000 تا 1500 هیات از این کمکها استفاده میکردند و آن زمان هم تمامی هیاتهای تهران زیرپوشش این مساله قرار نداشت و خیلی گسترده نبود. شهرداری اکنون به یک خانم شاعر برای جلساتی که مخاطب چندانی هم ندارد، کمک میلیاردی انجام داد و از بنهایی که کمککننده برای هیاتها بود و تنها هزینه چای و قند آنان را تامین میکرد، خودداری کرد، درنتیجه مشارکت شهرداری را در یک کار مذهبی، دینی و آیینی نمیبینیم و اکنون قهری اتفاق افتاده که نگاه شورای شهر پنجم به سمت و سوی دیگری رفته است.»
شاکری تاکید کرد: «این امر به بودجه شهرداری و بدهکاریهای آنان ارتباطی ندارد، چراکه اگر شما هزینهکرد شهرداری برای مناسبتهای دیگر همچون عیدانه یا مراسمی را که در برج میلاد برگزار میشود ببینید، متوجه خواهید شد این برنامهها مخاطبان چندانی هم ندارند و این کار اصلا قابلقیاس با این کار گستردهای که در همه محلات برای دو ماه محرم و صفر انجام میشود، نیست، اما عملا اقدامی انجام نمیشود.» عضو شورای شهر چهارم در پایان تاکید کرد: «اینکه بگوییم بدهکاریم، بیشتر بهانه است، بنابراین نوع نگاه در این مساله مطرح است و بحث ارقام هفت یا 10 میلیاردتومانی در برابر بودجه 17هزار میلیارد تومانی شهرداری عدد و رقمی نیست.»
حمایت از هیاتها؛ اقدامی که بهموقع صورت نگرفت در پایان باید گفت هماهنگی اعضای شورای شهر و شهرداری یکی از اصول اساسی است که میتواند تاثیرات بسیاری روی کمک به هیاتهای مذهبی داشته باشد، اتفاقی که به نظر میرسد نهتنها این مساله وجود ندارد بلکه شهرداری باید بسترهای لازم را برای کمک به هیاتهای مذهبی فراهم کند، و این امر با اعطای کمک خرید از فروشگاه شهروند محقق نمیشود و قیمتهای آن به حدی بالاست که مردم عادی برای خرج میهمانیهای خود نیز از آن استفاده نمیکنند. از طرفی عملا دهه اول محرم آغاز شده و هنوز ثبتنامی در این خصوص صورت نگرفته است، درنتیجه هیاتها هزینههای خود را در این خصوص انجام دادهاند و به نظر شهرداری برای چنین اقدامی کمی دیر به فکر افتاده که آن هم جای تعجب دارد.
پربازدیدترینهای روزنامه ها