روزنامه ابتکار

مدرسه تنها ملجا و ماوای دانش‏آموز

فانوس جمشیدزاده - در ابتدای ورود به مدخل اصلی مقاله یاد کتاب معروف «کیمیاگر» اثر نویسنده شهیر برزیلی «پائولو کوئیلو» می‏افتم که چه بی‏همتا و بی‏نقص در کیمیاگر روایت کرده است: «با قلبت مهربان و صادق باش زیرا تنها جایی است که به تو دروغ نمی‏گوید.» در واقع مدرسه و کلاس درس تنها ملجا و ماوای دانش‏آموز است که با او رو‏راست است و وی را برای آگاهی و یادگیری فریب نمی‏دهد و چه بسیار دانش‏آموزانی هستند که بی‏صبرانه برای بازگشایی مدارس در اول مهرماه ‏بی‏قراری و پافشاری می‏کنند و‏ بوی ماه مهر و راه مدرسه در گوش آنها زنگ می‏زند. «مدرسه‏ها وا شده/همهمه بر‏پا شده» تا با «یار مهربان»‏ از نو الفت و انس و دوستی بگیرند. مدارس و کلاس‏های درس را فراگیرانی تشکیل می‏دهند که برای کشف جهان و یادگیری ثمر‏‏بخش در آن جمع شده و‏ گرد هم در یک کلاس واحد و سر یک میز جمع شده‏اند و از این واحدهای کوچک اجتماع، انتظارات فراوان می‏رود. به عنوان مثال آنها باید باسواد شوند، با مهارت و ظرافت بنویسند، جهان اجتماعی خود را دریابند، خود را مسئولانه متعهد سازند و احساس ارزشمندی، خودشکوفایی و موثر‏بودن را در خود برای ایجاد زندگی متعالی رشد دهند. این اهداف کلیدی و اساسی آموزش‏و‏پرورش، محور اصلی تدریس است و شاه‏کلید و اساسی‏ترین عامل برای ایجاد موقعیت مطلوب در به بار نشستن میوه درخت تعلیم‏و‏تربیت و محقق شدن اهداف آموزشی مرد شماره یک مدرسه« معلم» است. اوست که می‏تواند کمبودها و نقایص کتب درسی و در دسترس نبودن و کمبود امکانات آموزشی را جبران کند یا برعکس، بهترین موقعیت و موضوع تدریس را با عدم توانایی در ارتباط عاطفی مطلوب به محیطی غیر‏فعال تبدیل کند. نظر و دیدگاه معلم و اصول و فلسفه‏ای که به آن معتقد است او را از حالت شخصی که تنها پروسه و فرآیند تدریس را برعهده دارد، در‏آورده و به انسان اندیشمندی مبدل می‏سازد که مسئولیت بزرگ«تربیت انسان‏ها» بر عهده اوست. تربیت به مراتب ژرف‏تر و وسیع‏تر از کاری است که از دبستان تا دبیرستان انجام می‏شود. تربیت فقط آموختن خواندن و نوشتن به افراد نیست، بلکه به باور و اعتقادی تربیت، ارشاد و راهنمایی افراد برای یافتن حل مسئله و یافتن روش‏ها و راه‏های استفاده از توانایی‏ها و استعدادهای گوناگون آنان است. به باور و زعم اریک فروم «آن چه آموزش‏و‏پرورش می‏تواند و باید بکند این است که به مردم کمک کند تا «انسان» بار آیند. انسانِ واقعا تربیت‏یافته، نیروهای خود را رشد و گسترش می‏دهد و می‏تواند آنها و شناخت خود از جهان را برای مواجهه با هر مشکلی که پیش می‏آید به کار ببرد. او آماده است که از وقت آزادش استفاده بکند. این در حقیقت، مقصود تربیت در کودکی و نوجوانی است.» بدین سبب آموزگاران موفق تنها کسانی نیستند که در عرضه مطالب، متخصص، قانع‏کننده و برتر باشند؛ بلکه معلمانی موفق هستند که به شاگردان خود مطالب شناختی و اجتماعی را عرضه می‏دارند و نحوه استفاده موثر از آن را می‏آموزند. به بیان استاد شهید مرتضی مطهری «من معلمی را می‏ستایم که اندیشیدن را به من بیاموزد نه اندیشه‏ها را.» و در جوامع امروزی به تبع پیچیدگی‏های فزاینده آن، پیش از آنکه «آموزگار» باشند باید توانا‏سازان، سهل‏سازان، پرسشگران و سازمان‏دهندگان یادگیری باشند. برشمردن ویژگی‏های معلمان کارآمد، بسیار دشوار است ولی نتایج برخی تحقیقات در این خصوص، دسته‏ای از این ویژگی‏ها را تبیین کرده‏اند که در ادامه نوشتار به صورت اجمالی و خلاصه به آن اشاره می‏شود. مدیریت اثر‏بخش کلاس درس که دانیل دیوک، مدیریت کلاس درس را چنین توصیف می‏کند: «تهیه تدارکات و اتخاذ شیوه‏های لازم برای ایجاد و حفظ محیطی که آموزش و آموختن بتواند در آن اتفاق بیفتد‌.« اداره کلاس درس، شرط اولیه تدریس است. محققان نیز دریافته‏اند که پیشرفت دانش‏آموزان کلاس‏هایی که به خوبی اداره می‏شوند بیشتر است. این احتمال وجود دارد که دانش‏آموزان این گونه کلاس‏ها کار بیشتری انجام دهند و فرآیند یادگیری آنان بهتر سازمان یابد که در این راستا باید راهکارهای اساسی و ویژگی‏های مناسب وصفی مانند روحیه بالا، اعتماد، سکوت، دیسیپلین و نظم، تماس، در فکر بودن و همکاری را توصیه، تجویز و استفاده کرد. دستورالعمل‏ها و قوانین هم‏سطح و مناسب برای یک کلاس درس، همان قواعد و قوانین حاکم بر رفتار بهنجار و متمدن در صحنه اجتماع است. این قوانین متضمن احترام به دیگران و رعایت حقوق آنان است. ویژگی‏های آموزگاران شاخص و کارآمد عبارت است از:۱-ارتباط کلیدی و موثر با فراگیران؛ ۲-افزایش توان تدریس؛ ۳-علاقه‏مندی به کلاس و تدریس؛ ۴-اهمیت به درگیر کردن فراگیران در یادگیری؛ ۵-تغییر رفتارو رویه در فراگیران در صورت ادامه امتناع از یادگیری و ۶-استفاده از راهکارهای نوین و روزآمد در این عرصه برای پویایی ذهن فراگیران.
* مدرس آموزش‏و‏پرورش
لینک منبع خبر
پربازدیدترین‌های روزنامه ها
بازارهاي‌تعطيل وكسادي ماندگار (اعتماد) آجر کردن نان مردم مأموریت پادوهای اسرائیل (کيهان) رسوایی پس از شکست (جوان)
سایر اخبار این روزنامه
در آیین رونمایی از پلتفرم بهمن‏دیزل شیلر ایرانی از مهرماه وارد جاده‌های کشور می‌شود علیرضا صدقی گفتمانِ بحران و بحرانِ گفتمان آیا طرح «کاهش» از پس شلوغی‌های خیابان‌های پایتخت همزمان با آغاز سال تحصیلی بر‌می‌آمد؟ وقتی ارزش کاغذ کتاب از محتوای آن بیشتر می‌شود کتاب، کیلویی 600 تومان! «ابتکار» میزان تاثیر اقدام اخیر آمریکا بر روی اقتصاد را بررسی کرد پای تحریم در کفش بانک مرکزی «‌ابتکار» سیاست تحریمی جدید آمریکا علیه ایران را بررسی می‌کند تهران و واشنگتن در هزار توی تحریم‌‌ها گفت‌و‌گو با شایان حاجی نجف، عکاس و خبرنگاری که اولین عکس‌های حادثه تروریستی اهواز را منتشر کرد معاون اول رئیس‌جمهوری: لایحه شفافیت بزرگ‌ترین قدم برای مبارزه با فساد است سردار سلامی: ‌مهیای هر سناریویی هستیم تیم ملی والیبال ایران برای سومین‌بار قهرمان آسیا شد رئیس‌جمهوری در جلسه شورای عالی هماهنگی سران قوا: عواید حاصل از اصلاح قیمت‌ها باید به اقشار کم‌درآمد داده شود مدرسه تنها ملجا و ماوای دانش‏آموز نقش بانک مرکزی در اقتصاد