صندلی خالی یک لیبرال قدیمی‌

یادداشت اول
فریدون مجلسی
دیپلمات پیشین‌



ژاک رنه شیراک ۲۹ نوامبر ۱۹۳۲ در پاریس به دنیا آمد و از ۱۷ مه سال ۱۹۹۵ تا ۱۶ مه ۲۰۰۷ عهده‌دار مقام ریاست جمهوری فرانسه بود. او از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۶ و از ۱۹۸۶ تا ۱۹۸۸ نخست‌وزیر هم بود و باید او را تنها کسی دانست که در جمهوری پنجم فرانسه دو بار به پست نخست‌وزیری رسیده. شیراک از سال ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۵ شهردار پاریس هم بود و در ۱۱ مارس ۲۰۰۷ اعلام کرد که در سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت نخواهد کرد. شیراک نیمه شب ۱۶ مه ۲۰۰۷ سمت خود را به نیکلا سارکوزی واگذار کرد و در انتخابات از او حمایت کرد. ژاک شیراک، سیاستمدار کهنه‌کار لیبرال در نهایت ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۹ بر اثر عفونت ریه در سن ۸۶ سالگی درگذشت.

شیراک، مدت‌ها نخست‌وزیر والری ژیسکار دستن و از پیروان راه دوگل بود و ژیسکار دستن هم در سطحی متفاوت‌تر خط دوگل را که وطن‌پرستی و ترجیح منافع ملی فرانسه بر منافع بین‌المللی بود برگزید و حتی لیبرال‌تر از شارل دوگل عمل کرد. نکته‌ مهمی که در فرهنگ سیاسی اجتماعی فرانسه وجود دارد این است که فرانسوی‌ها در عین مخالفت با مشی سیاسی احزاب و گروه‌های دیگر، هرگز یکدیگر را خائن خطاب نمی‌کنند و این مسأله زمان مرگ شیراک یک بار دیگر اثبات و آشکار شد. حتی کسانی که در جناح چپ سیاسی فرانسه قرار داشتند به او احترام گذاشتند. شیراک در عمر سیاسی خود حاضر نشد در جنگ عراق با امریکایی‌ها همکاری کند و این تصمیم در راستای منافع ملی کشورش بود. وی نخواست در جنگی پرهزینه با تلفات انسانی سهمی داشته باشد.
منافع ملی همیشه با منافع اقتصادی هم‌پوشانی دارد و شیراک می‌دانست کشورش به عراق و بازار خاورمیانه نزدیک است و روابط بازرگانی بسیاری با ایران و عراق دارد. او مایل بود این‌ ارتباط ادامه پیدا کند و سایه یک دخالت خشونت‌آمیز بر آن سوابق سایه نیندازد. پایبندی به اصولی که فرانسوی‌ها به آن می‌بالند هم برایش مهم بود. واکنش مردم فرانسه هنگام شنیدن خبر درگذشت او نشان داد این مردم هستند که یک سیاستمدار را داوری می‌کنند و داوری در غیاب یک سیاستمدار، ارزیابی دقیق‌تری است تا ارزیابی‌هایی چاپلوسانه در دوران حیات و برمسند قدرت بودن او. شیراک سال‌ها در قدرت نبود و در زمان‌هایی که بود با وجود اهمیتی که داشت یک بار متهمش کردند که از منابع مالی شهرداری به نفع حزبش استفاده‌هایی کرده یا کسانی را به کار گمارده است. اما این‌ها باعث نشد به اعتبار سیاسی او لطمه وارد شود. او بازمانده نسلی از رهبران جهان بود که پایبند به یک اصول رفتاری سطح‌بالا بودند و این شوریدگی‌هایی که در رجال سیاسی امروز می‌بینیم در امثال او قابل مشاهده نبود. او به نظم و انضباط و احترام نسبت به خود فرانسوی‌ها و دیگران قائل بود و به همین دلیل فرانسوی‌ها بعد از درگذشت او یادش را با احترام گرامی داشتند.‌‌