تفاوتی بین گریم ستایش3 و ستایش 2 نمی‌‌بینم

از همان آذر 89 که سری اول مجموعه تلویزیونی ستایش پخش شد، قابل حدس بود که از آن استقبال شود. حضور کاراکتر زن جوان و تنها، ملودرامی اشک‌‌برانگیز و گاه مشوق پایداری و مقاومت زن و شامل خرده‌‌داستان‌‌هایی است که امتحان‌‌شان را طی سال‌‌ها پس داده‌‌اند. در تاریخ تلویزیون سریال‌‌های کمی بوده‌‌اند که پس از سری اول، سراغ ساخت سری‌‌های بعدی‌‌اش رفته‌‌اند. شاید نخستین تجربه، «زیر آسمان شهر» بود و «پایتخت» و «لیسانسه‌‌ها» نمونه‌‌های تازه‌‌تر این سری‌‌سازی‌‌ها هستند. اما تفاوت «ستایش» با موارد مشابه در این است که بستر داستان تغییر چندانی نکرده و بیشتر مشمول گذشت زمان شده است. از زمان پخش سری سوم «ستایش» تاکنون نقدهای زیادی درباره‌‌اش نوشته شده است. از انتقاد به گریم نرگس محمدی تا کش‌‌دار‌‌بودن داستان‌‌ها و ارجاعات متعدد به سری‌‌های قبلی. برای هرکدام از این نقدها پاسخ‌‌هایی داده شده است. این پاسخ‌‌ها گاه قانع‌‌کننده بوده و گاه اسباب خنده مخاطبان را فراهم کرده است. ساخت ستایش3 طبق گفته سازندگانش تقریبا کمتر از یک سال طول کشیده است.  با آرمان زرین‌‌کوب، تهیه‌‌کننده «ستایش» که در کارنامه‌‌اش آثاری چون «مرگ تدریجی یک رویا»، «ماه و پلنگ» و «ستایش 1و2» دیده می‌‌شود، هم‌‌صحبت شده‌‌ایم.

  تلوبیون معیار پربازدید بودن «ستایش» یکی از شیوه‌‌هایی که در دو، سه سال اخیر بین سریال‌‌سازان مد شده، همزمانی پخش با ساخت سریال است. دلیل این گروه هم این است که بتوانند بازخورد مخاطب را به سریال اضافه کنند. زرین‌‌کوب درباره این شیوه می‌‌گوید: «شاید برای برخی سریال‌‌ها این‌‌طور باشد، ولی ساخت ستایش قبل از عید تمام ‌‌شد.» او درباره تعداد بینندگان سریالش که مهم‌‌ترین دلیل برای ادامه‌‌دار‌‌شدن سریال است، نوشت: «آمار بینندگان را که مرکز تحقیقات‌‌سنجی سازمان اعلام می‌‌کند ولی الان چیزی از خروجی بیرون نیامده است. اما فکر می‌‌کنم مخاطب سریال ستایش تا همین قسمت‌‌هایی که پخش شده در حوزه سریال‌‌سازی در تلویزیون بی‌‌سابقه بوده است. حالا مبنا را درگاه اینترنتی تلوبیون می‌‌گیریم که خیلی از مخاطبان تلویزیون، چه خارج از ایران و چه داخل ایران، از طریق آن سریال‌‌ها را دنبال می‌‌کنند. وقتی الان وارد تلوبیون می‌‌شوید شاهد هستید سریال ستایش با رقم بیننده عجیب و غریبی مواجه است.» وی درخصوص میزان دقیق بینندگان ستایش3 در تلوبیون اشاره می‌‌کند که آنجا نوشته است و خودتان می‌‌توانید ببینید. او همچنین ادامه می‌‌دهد: «سریال ستایش در تلوبیون با رقم عجیب و غریب در قسمت یازدهم و دوازدهم و در هر قسمت به تفکیک با رقم عجیب و غریبی که سابقه نداشته است، مخاطب دارد و این نشان می‌‌دهد این سریال پربیننده و پرمخاطب است و مردم آن را دنبال می‌‌کنند و این فقط در آن حیطه اینترنتی است. در مورد مخاطبی که از تلویزیون سریال را تماشا می‌‌کند ان‌‌شاء‌‌الله خود سازمان نظرسنجی کرده و به درصد مخاطبی خواهد رسید که آن هم به نظر من کم‌‌سابقه خواهد بود.»



  چرا ستایش 3 ساخته شد؟ از زرین‌‌کوب پرسیدیم که پیشنهاد ساخت سریال ستایش‌‌3 از طرف سازمان بود یا خودشان که وی این‌‌گونه توضیح داد: «کلا سازمان هیچ‌‌وقت پیشنهادی برای ساخت مجموعه ندارد و هیچ‌‌وقت هیچ سریالی را پیشنهاد نمی‌‌کند مگر درمورد سریال‌‌هایی که خیلی موضوعیت داشته باشد یا بگویند به این موضوع بپردازید. کلیتی در رابطه با اهداف و موضوعاتی که در برهه زمانی خود مطرح است، اعلام می‌‌کنند مثلا می‌‌گویند در این برهه زمانی سریالی درباره حیطه ورزشی بسازید یا به حیطه موضوعات آسیب‌‌های اجتماعی بپردازید.» ب رایش توضیح می‌‌دهم که مشخصا سوال من درباره سریال‌‌هایی بود که سری دوم و سوم داشتند و مجددا سوالم را تکرار کردم که سازمان می‌‌گوید چون سری اول سریالی دیده شده، سری دوم آن را هم بسازید یا پیشنهاد تهیه‌‌کننده آن اثر است؟ زرین‌‌کوب این بار دقیق‌‌تر پاسخ می‌‌دهد: « شاید در بحبوحه پخش فصل اول ما خودمان به فکر ساخت فصل دوم رسیدیم و شاید هم بعد از فصل دوم این اتفاق افتاده باشد الان به خاطر ندارم، ولی وقتی زمان می‌‌گذرد و پای پروژ‌‌ه‌‌های دیگری وسط می‌‌آیند، مدیران سازمان شاید برخی مواقع بپرسند و پیشنهاد بدهند. اما خود تهیه‌‌کننده، تیم تولید و سازنده‌‌های این کار باید بیشتر تلاش کنند که اگر کاری وجود دارد که بضاعت ساخت فصل‌‌های بعدی را دارد، آنها به این نتیجه برسند که باید سری بعدی تولید شود. تلویزیون هم کم‌‌وبیش پیگیر بوده و هست، اما باید با چیزی مواجه شود که تصمیم بگیرد. وقتی متن آماده شد تقریبا در وضعیت تولید قرار گرفتیم.»

  گریم ستایش ایراد نیست مهم‌‌ترین نقدی که به سری سوم ستایش وارد می‌‌کنند، گریم نرگس محمدی است. با توجه به قیاسی که بین او در سری‌‌های قبلی و فعلی صورت می‌‌گیرد، متوجه می‌‌شویم ظاهر او جوان‌‌تر شده است. زرین‌‌کوب در مرحله اول این نقدها را نظر مردم نمی‌‌داند و می‌‌گوید این جماعت 200 نفری در اینستاگرام هستند که درباره همه سریال‌‌ها حرف می‌‌زنند. برایش توضیح می‌‌دهم که معیار من اینستاگرام نیست و اصلا خودش اعتقاد ندارد که چهره ستایش جوان‌‌تر شده است؟ او با لحنی عصبانی این‌‌گونه توضیح می‌‌دهد: «من یک بار درباره این توضیح دادم، اصلا این‌‌طوری نیست. چه ظاهری داشته است؟ بینی را عمل کرده؟ چشم‌‌ها سبز شده؟ چه ظاهری داشته است؟ زمانی است که من زیر آفتاب می‌‌ایستم و صورت من سیاه می‌‌شود و زمانی هم وجود دارد که مدتی به‌‌دلیل شرایط کاری‌‌ای که دارم زیر آفتاب نمی‌‌روم و صورت من سفید می‌‌شود. اگر من یک ماجرایی را تعریف کنم که قبل و بعد داشته باشد، این مساله طبیعی است. این چیزها اتفاق می‌‌افتد. درباره شکستگی من چیزی ندیدم و هر کسی دیده باید کمی دقت بیشتری به سریال داشته باشد.» صریح‌‌تر از او می‌‌پرسم که بین ظاهر ستایش‌‌2 و 3 تغییری نمی‌‌بینید و زرین‌‌کوب با قاطعیت و البته عصبانیت بیشتری جواب می‌‌دهد: «هیچ تغییری نمی‌‌بینم. من 20 سال است که سریال می‌‌سازم و هر سریالی که ساختم به اندازه خودش پربیننده و پرمخاطب بوده است. از مرگ تدریجی یک رویا، ماه و پلنگ، بیگانه‌‌ای میان ما و... در زمان خود سریال‌‌هایی بود که درباره آن صحبت شده است. این یعنی من آن ماجرا را می‌‌فهمم. موضوع اینجاست که می‌‌خواهم بپرسم شما به‌‌جز گریم، ایراد دیگری می‌‌توانید بگیرید هرچند گریم هم ایراد نیست. ستایش، یک رنگ و شکلی بوده و الان در اینجا شرایط بهتر است. شما عکس را مقایسه می‌‌کنید، هیچ عکسی را در مقابل عکس ستایش3 از فصل 2 برنداشتند و همه را از ستایش 1 برداشتند و بارها گفتم تماشاچی ما خصوصا این نوع تماشاچی که خیلی دقت نمی‌‌کند و فقط یک چیزی می‌‌شنود و آن را تکرار می‌‌کند، زمان را در سریال ما گم می‌‌کند. از آن سریال یک عکس دختر را برمی‌‌دارند و کنار ستایش3 می‌‌گذارند و از ستایش2 هم این کار را می‌‌کنند، آنجا فرم لباس و رنگ لباس و عینک و شرایط زندگی و روحی و روانی و شرایط استرس او کمک می‌‌کرد به اینکه این کمی شکسته‌‌تر و خسته‌‌تر به‌‌نظر برسد. اگر نه در 40سالگی همین است. اینجا رنگ روسری و لباس، فرم روح و روان و مسائل و اتفاقاتی که الان قدری در زندگی برای او متفاوت‌‌تر است و اینکه بالاخره یک زن است و می‌‌توان همیشه گفت شاید کرمی خریده و شب‌‌ها زیر چشم خود زده یا ماسک روی صورتش گذاشته است.» این‌‌بار زرین‌‌کوب سوال می‌‌کند و با همان لحن قبلی می‌‌گوید: «می‌‌خواهم بدانم با این همه محتوای عالی سریال، چیز دیگری نیست که مردم دنبال آن باشند؟ حتما در این اتفاق ستایش، همین ماجرای گریم است که جذب می‌‌کند؟ البته چقدر به‌‌نظر من خوب است که مردم با گریم و اینها جذب می‌‌شوند و برخی می‌‌گفتند ما ستایش را ندیده بودیم و الان می‌‌بینیم و عجب سریال خوبی است، چقدر پرمحتوا و جذاب است، نمونه آن را تا الان ندیدیم. اینها هیچ اشکالی ندارد و این مسائل باعث شد تماشاچی ما زیاد شود. تنها چیزی که وجود دارد این است که یک ایراد دیگر در سریال بگیرید. این گریم ستایش در فصل دوم بود و موقعی که فصل دوم را ساختیم، گفتند چرا پیر نشد؟ الان می‌‌گویند چرا جوان شده؟ آنجا می‌‌گفتند چرا پیر نشده؟ این سریال دیده می‌‌شود و طرفدار دارد و این خیلی عجیب است که این مقدار دیده می‌‌شود، نه به‌‌خاطر سریال، بلکه به‌‌خاطر مخاطبی که شاید از تلویزیون فاصله گرفته و دوباره برمی‌‌گردد و این سریال را نگاه می‌‌کند. این‌‌طور نیست که اطراف ما مخاطب داشته باشد، بلکه مخاطب خیلی زیادی دارد؛ افرادی که شاید در زمان عادی تلویزیون نگاه نمی‌‌کردند و به ماهواره تکیه می‌‌کردند، با این سریال به تلویزیون برمی‌‌گردند.»

  ماجرای نامه ضرغامی و توقیف ستایش از زرین‌کوب درباره ماجرای نامه ضرغامی، رئیس اسبق صداوسیما و توقیف ستایش2 پرسیدیم و از احتمال تکرار این اتفاق در ستایش3. میزان عصبانیت تهیه‌‌کننده ستایش بیشتر شد و پرسید شما آن نامه را دیده‌‌اید؟ وقتی برایش توضیح می‌دهم که در رسانه‌‌ها خبرش را خواندم. او در این باره این‌گونه پاسخ می‌دهد: «من درباره این موضوع همان موقع صحبت کردم. سریال‌‌هایی که پربیننده، جذاب و صاحب ارزش هستند و روی اینها کار شده و حرفی برای گفتن دارند، قطعا یک جماعتی و یک سری نسبت به این اتفاق خیلی خوشحال نیستند؛ در همه عرصه‌ها اینچنین است حتی در ورزش، سینما و تلویزیون. درواقع نه ما نامه‌‌ای دیدیم و نه کسی به ما گفت و نه کسی تماسی گرفت. این یک شایعه‌‌ای بود که همان زمان گفتم به این حرف‌‌ها توجه نمی‌‌کنیم و ما کار خود را می‌‌کنیم و با قدرت ادامه می‌‌دهیم و می‌‌سازیم و هیچ چیزی به دست من، چه کتبی و چه شفاهی، نرسیده است. به نظر من شایعه کاملا ساختگی بود چون اگر لازم بود آن زمان حتما تیم آقای ضرغامی و روابط‌‌عمومی ما را می‌خواستند که این مساله چطور است.» از او درباره منبع شایعه پرسیدیم و جواب داد: «منبع شایعه، یک سری دوستانی بودند که خیلی علاقه‌‌مند نبودند سریالی این‌همه بیننده داشته باشد. من نمی‌‌دانم دقیقا منبع از کجا بود، ولی می‌‌دانم برای ستایش کم مانع ایجاد نشده؛ چون بالاخره یک ملودرام فصلی و اولین ملودرام اشک‌‌برانگیز است که در سه فصل و طی 10سال از تلویزیون پخش می‌‌شود و همچنان شاهد بیننده میلیونی است، به‌نظر شما چه اتفاق خوب دیگری باید برای این سریال بیفتد؟ مثلا الان روزنامه «فرهیختگان» به‌یک‌باره به تیراژ یک میلیون برسد، کلی آدم سمت این روزنامه بیایند، معلوم است یک‌سری هستند که خیلی علاقه‌‌ ندارند این اتفاق بیفتد. به نظر من در آن زمان که این شایعه و این حرف زده شد، شایعه‌‌ای بیش نبود و اصلا به این توجهی نکردیم.»   ماجرای نبودن رامسین کبریتی در فصل سوم ستایش، تعدادی کاراکتر اضافه و تعدادی حذف شدند. یکی از بازیگرانی که در سری اول و دوم ستایش بود و بنا به دلایلی از ایران رفت، رامسین کبریتی بود. از تهیه‌‌کننده پرسیدیم که درباره حضور آقای کبریتی در فصل سوم تلاشی شد یا از ابتدا قرار بود ایشان نباشد؟ زرین‌کوب در پاسخ گفت: « از ابتدا قرار بود آقای کبریتی باشد و ما با همه کسانی که در فصل اول شروع کردیم و سریال را ساختیم در فصل دو هم با آنها بودیم، علاقه‌‌ داشتیم که در فصل سوم هم باشند. در رابطه با اینکه چرا ایشان نبودند، علت مهاجرت‌شان بود و مهاجرت ایشان هم براساس این بود که یک زمانی را صرف هدفی که برای مهاجرت داشتند، کنند و به همین دلیل نمی‌‌توانستند حضور داشته باشند. اگر مواردی اینجا بوده که مانع از حضور ایشان می‌‌شد، من پیگیری نکردم یا دنبال این نبودم که ببینم چه اتفاقی می‌افتد، ولی اگر ایشان حضور داشتند یا برمی‌‌گشتند حتما تلاش می‌کردیم که از خود آقای کبریتی بابت نقش صابر استفاده کنیم.»

  ستایش4؟ زرین‌کوب درباره احتمال ساخت «ستایش4» می‌‌گوید: «موقعی که ستایش یک را می‌‌ساختیم و وقتی قسمت آخر تمام شد، نوشتیم ادامه دارد. بعد گفتند چه چیزی را می‌‌خواهید ادامه دهید و گفتم نمی‌‌دانم و باید ببینیم. ستایش2 که تمام شد همین سوالی که شما بیان کردید را پرسیدند که آیا ستایش3 هم وجود دارد؟ گفتم چیزی در ذهن من نیست، نویسنده باید به من این اطمینان را بدهد که می‌‌تواند فصل دیگری با جذابیتی که در فصل‌های قبلی هم مستتر بوده است، داشته باشد. من چیزی از نویسنده در شرایط فعلی نشنیدم و امیدوارم هر چه خیر و صلاح باشد، اتفاق بیفتد.» تهیه‌‌کننده ستایش‌3 درباره ظرفیت‌های لازم در شخصیت‌ها برای ساخت سری چهارم اینچنین صحبت‌هایش را تمام می‌کند: «به نظر من به شخصیت‌‌های ما در سریال نگاه کنید، طبیعی است بابت کاراکترهایی که 10 سال برای آنها زحمت کشیدید و مردم با آنها ارتباط برقرار کردند، به هر نحوی قصه بنویسید. مهم این است که آن قصه جذاب باشد و مخاطب را جذب کند، قصه و روابطی که برای شخصیت‌‌ها ایجاد می‌‌شود مخاطب را با خود همراه کند وگرنه کاملا شدنی است که با این شخصیت‌‌هایی که برای مردم جذاب و دوست‌‌داشتنی هستند، قصه را جلو ببرید ولی مهم این است که چگونه جلو ببرید و آیا آن قصه این مقدار جذابیت می‌‌تواند داشته باشد که حرمت برند ستایش را در ادامه حفظ کند؟ این برای ما اهمیت دارد، ادامه‌دادن شدنی است، ولی برای ما نکته مهم این است.»