سرقت یا خرابکاری؛ مسئله کدام است؟

آفتاب یزد- داود خانی: پیچ دزدی! بله پدیده پیچ دزدی در ریلهای راه آهن و سرقت پیچ و مهره ریل قطار این روزها معضلی شده برای ماموران راه‌آهن. درحالی که گزارش‌های متعدد از پیچ دزدی
از سوی سارقان در مسیرهای ریلی، شبکه حمل‌ و نقل سبز را با مشکل جدی مواجه کرده لزوم مراقبت از خطوط راه‌آهن را بیش از پیش جدی‌تر می‌سازد. اما مگر قیمت پیچ ریل قطار یا همان آهن قراضه به فرض یک کیلو هم جمع کنند، چند است که دزدان را به فکر خالی کردن ریلهای قطار از چفت و بسط‌شان کرده است؟ یا بازار پیچ و مهره‌فروشان برای چند کیلو پیچ ومهره چقدر در دست
سارقان می‌گذارد؟
قیمت یک کیلو قراضه آهن هزار و800 تومان است.حالا فرض کنید شما چند کیلو پیچ هم دزدیدید، روی هم چقدر جیبتان پر می‌شود؟ 20 هزار تومان یا بیشتر؟ این 20 هزار تومان چه تاثیری در زندگی دارد؟ هیچ! پس این دزدی به طور طبیعی برای سارقان صرفه اقتصادی ندارد. چرا که جدا کردن پیچ از ریل کار سختی است و پول زیادی را هم نصیب افراد نمی‌کند. بر این اساس گمانه‌زنی‌ها حکایت از ماجرای دیگر دارد. خرابکاری شاید برای آسیب زدن به اموال ملت.


> بعد چهار سال دوباره قطاری واژگون شد
از آخرین باری که سرقت ادوات ریلی دلیل واژگونی قطار اعلام شد چهار سال می‌گذرد، اما از آن زمان تاکنون راه آهن جمهوری اسلامی ایران بارها با موضوع سرقت پیچ و پابندها مواجه بوده که گاهی به ایجاد خسارت و گاهی به ایجاد یک فاجعه انسانی مواجه شده است.
به گزارش ایرنا، چهار سال پیش و پس از خروج قطار اتوبوسی گرگان - اینچه برون از ریل، روابط عمومی راه آهن در اطلاعیه‌ای علت حادثه را سرقت پیچ‌های ریل از سوی سارقان اعلام کرد.
باز شدن پیچ‌های ریل قطار با اقدام سارقان و
جدا شدن خطوط ریلی در خط گرگان- اینچه برون تلفات انسانی نداشت اما خسارات زیادی را به این مسیر ریلی وارد کرد.
سال گذشته نیز در مسیر تهران- رشت و درحالی که تنها ۱۰ روز از افتتاح این مسیر ریلی می‌گذشت سارقان پیچ‌های سنگین محل اتصالات ریل راه‌آهن قزوین - رشت در محدوده رودبار را به سرقت بردند.
در این مسیر ریلی شانس با مسافران بود و ناظران شرکت راه آهن توانستند با شناسایی به موقع و جاسازی مجدد پابندها اقدام به ایمن‌سازی مجدد مسیرو جلوگیری از بروز فاجعه کنند.
بریدن خطوط ریل راه‌آهن کرمانشاه که البته هیچ‌گاه به تایید مسئولان شرکت راه آهن نرسید و تنها به درج در نشریات محلی استان ختم شد نیز یکی از دلایل تاخیر در افتتاحیه قطار کرمانشاه در سال گذشته عنوان شد. گفته شده پس از اتمام ریل‌گذاری کریدور غرب با دزدی ریل‌های حدفاصل بیستون به کرمانشاه بخشی از کار تکمیل این خط‌آهن عقب افتاد که پرونده قضایی آن هنوز در دادگستری استان کرمانشاه باز است.
> هر سارقی که نمی‌تواند پیچ ریل را در بیاورد
سارقان ریلی با آگاهی از تبعات این اقدام خلافکارانه، برای دست یافتن به پول دست به سرقت می‌زنند اما نکته اصلی این است که امکان سرقت پیچ و مهره‌های ریل‌ها به راحتی وجود ندارد و توان بازکردن پیچ‌ها کار هر سارقی نیست و گاهی این اقدام نهایتا به شل شدن پابندها منجر می‌شود که اگر فورا پیچ‌ها سفت نشود بر اثر عبور قطارها ریل‌ها از هم باز شده و باعث بروز فاجعه می‌شوند.
مسیرهای ریلی به مراقبت‌های دائمی و همیشگی نیازمند است و البته مامورهایی دائما در راه آهن جمهوری اسلامی ایران موظف هستند از تمامی مسیرهای خطوط راه آهن بازدید داشته باشند تا اگر با بازشدگی پیچ‌ها مواجه بودند فورا اقدام به بازسازی مسیر کنند.
هنوز علت واژگونی قطار مسافربری تهران - زاهدان که چهار روز پیش در منطقه شورو زاهدان از خط خارج شد مشخص نشده و علت این حادثه در کمیسیون عالی سوانح در دست بررسی است اما محتمل‌ترین دلیل این حادثه مشکل اتصالات ریل عنوان شده است.
> واگن و لوکوموتیو مشکلی نداشتند
علت جای دیگر است!
مهرداد تقی‌زاده دبیر انجمن شرکت‌های حمل‌و نقل ریلی کشور نیز در گفت‌و گو با ایرنا اعلام کرد که علت حادثه از ناحیه واگن و لوکوموتیو نبوده و باید برای این حادثه ریلی به دنبال دلیل دیگری بود! اما آن دلیل چیست؟
اگر این حادثه ریلی نیز به دلیل باز شدن پابندهایی ریل چه از ناحیه سارقان و چه به دلیل حرکت قطارها باشد لازم است راه آهن جمهوری اسلامی ایران مراقبت بیشتری از محورهای ریلی کشور داشته باشد.
ریل‌بند یا تراوِرس به تکیه‌گاه بتونی یا چوبی یا فولادی می‌گویند که ریل‌ها روی آن بسته می‌شود. وظیفه تراورس ایجاد یک بستر برای ریل است که نیروهای وارده از ریل را به زیر‌سازی منتقل می‌کند.
تثبیت ریل روی تراورس با «پابند» انجام می‌شود که به دلیل اهمیت آن در نگهداری ریل و جلوگیری از لغزش آن و دیگر موارد فنی، باید دارای مشخصات ویژه‌ای باشد و لازم است نظارت ماموران راه آهن به صورت مرتب ادامه داشته باشد.
> پای معاندان در کار است؟
اما ماجرا را می‌شود از یک زاویه دیگر نگاه کرد. پیچ دزدی نه به خاطر صرفه اقتصادی بلکه به خاطر مسایل سیاسی باشد. محمد صادق چیت ساز عضو اتحادیه کشوری آهن فروشان در گفت‌وگو با خبرنگار آفتاب یزد این فرضیه را مطرح می‌کند. وی می‌گوید: از آنجایی که نرخ ارز پایین آمده،نرخ انواع آهن قراضه نیز افت کرده است. در حال حاضر قیمت هر کیلو قراضه آهن 1800 تومان، قراضه میلگرد کیلویی 4هزار تومان و شمش کیلویی 3200 تومان است. شما وقتی مثلا وانت بار آهنی در خانه، دنبال خرید یک در آهنی از شماست آن در قیمتی ندارد که چشمگیر باشد. بنابراین آهن قراضه‌ای که باید در کوره ذوب برود، نرخ چندانی ندارد.
وی ادامه داد: آن هم آهن قراضه ریل قطار که از نوع آلیاژی است و باید روی آن کار شود تا ذوب شود. بنابراین اصلا برای فولاد ساز صرفه اقتصادی ندارد ریل قطار را آب کند. در حال حاضر 5 شرکت در سطح کشور در کار جمع‌آوری قراضه هستند که این قراضه‌ها را به ذوب آهن اصفهان، فولاد مبارکه، فولاد خراسان و فولاد خوزستان وفولاد البرز غرب می‌فروشند وآنها در کوره‌های خود این قراضه‌ها را آب می‌کنند. تناژ این قراضه‌ها 400 هزار تن است که اگر بر فرض پیچ ومهر‌های میان آن باشد مقدار آن زیاد نیست.
وی افزود: همچنین این فولاد سازان دنبال آهن اسلیپ هستند و ریل قطار، آهن آلیاژی است بنابراین ریل آلیاژی قطار برایشان ارزش ندارد. خود پیچ و مهره هم آنقدر نیست که برای افراد سارق صرفه اقتصادی داشته باشد،چون جدا کردن این پیچها بسیار سخت است و قیمتی ندارد که بخواهیم ریسک دزدی آن را بپذیریم.
وی گفت: بنابراین این گمانه تقویت می‌شود که علت سرقتهای پیچ ریلها سیاسی باشد.ملت ما همواره از معاندین و مخالفین ضربه خورده‌اند آنها به زن وبچه مردم هم رحم نمی‌کنند و با خرابکاری ودست بردن در پیچ ریلها می‌خواهند با سقوط قطار وکشته شدن افراد بی‌گناه از مردم ایران انتقام بگیرند.
وی در پاسخ به این که ما از شمال تا جنوب سیستم سراسری راه آهن داریم بنابراین چگونه می‌توان در سراسر این مسیر مامور راه آهن گذاشت تا از این اتفاقات جلوگیری کنند، گفت: ما از طریق ماهواره سیستم‌های امنیتی را چک می‌کنیم و راه آهن نیز از این قاعده مستثنی نیست. راه آهن از طریق ماهواره سیستم خود را چک می‌کند و این کنترل همواره وجود دارد. وی گفت: بنابراین دزدی به خاطر درآوردن پول در این ماجرا کمی مشکوک است چرا که همان طور که گفتم چند کیلو پیچ ومهره قیمتی برای سارق ندارد.
> مسئولان راه آهن هوشیار باشند
محمد آزاد رئیس اتحادیه آهن فروشان نیز در گفت‌وگو با آفتاب یزد در این خصوص گفت: کسی پیچ ومهره را جای قراضه آهن نمی‌خرد چون وزنی ندارد. شاید کسانی هستند که این پیچ ومهره‌ها را در بازار پیچ و مهره فروشان می‌فروشند که معمولا قیمتی هم ندارد. در گذشته پیچ و مهره از خارج وارد می‌شد که در حال حاضر در داخل تولید می‌شود و مقداری کمبود در این بخش وجود دارد.
وی در خصوص فرضیه خرابکاری معاندین گفت: این فرضیه احتمالا قوی‌تر است کشور ما دشمن فراوان دارد. دشمنان درون مرزی وبرون مرزی دنبال آن هستند که به سیستم مملکت ضربه بزنند و با باز کردن پیچ ومهره ریلهای قطار باعث تصادف و سقوط از ریل خارج شدن قطارها شوند تا ضربه به راه‌آهن و کشور و مردم ما بزنند. وی ادامه داد: راه‌آهن باید پیگیر این مسئله باشد و هوشیار تا دیگر چنین اتفاقاتی رخ ندهد.
لازم به ذکر است تلاش خبرنگار آفتاب یزد برای گفت‌وگو با مسئولان راه آهن و پرسمان چرایی وچند وچون این ماجرا تا لحظه چاپ گزارش بی‌نتیجه ماند.