روزنامه مردم سالاری
1398/09/09
بلوای بنزین و فقدان پروسهای برای اعتراض- پاسخگویی
مصوبه سران قوا در افزایش ناگهانی قیمت بنزین موجب بُهت مردم، جناحهای سیاسی و نمایندگان مجلس شد. حیرت مردم و نگرانیشان ریشه در این امر داشت که مسئولین نه تنها در فکر مشکلات عدیده آنها نیستند؛ بلکه باری بر مصائبشان افزودند. در مقابل واکنش مردم نیز به فراخور شوک 300 درصدی قیمت بنزین تلخ و منزجرکننده بود. البته باید مردم را محق دانست و نگرانی آنها در برهم خوردن تعادل زندگی فعلی و آیندهشان را بحق دانست چرا که اصلا پذیرفنتی نیست مردم شب بخوابند و صبح که بیدار میشوند با طوفانی از افزایش بیرویه قیمت کالاهای اساسی روبه رو شوند.جناحهای سیاسی نیز به صورت شتاب زده و بدون توجه به دامنه اعتراضات در تلاش بودند تا از آن حربهای برای حمله به رقیب از یکسو و فراهم کردن خرده اعتباری برای انتخابات آتی از سوی دیگر فراهم نمایند. فراتر از آن اقلیتی نیز با تصور اینکه دولت ناخواسته مرتکب گاف بزرگی شده، دم را غنیمت شمرده تا به سمت بنی صدریزه کردن روحانی گام بردارند. فعل و انفعالات فراکسیونهای مجلس در همین چارچوب بود.
بیانات مقام معظم رهبری در حمایت قاطعانه از مصوبه و ضرورت اجرایی شدنش؛ تشتت حرکتهای متنوع را خنثی، سنگینی طرح را از دوش دولت برداشته و از طرفی به استمرار حیات سیاسی سران سه قوه بویژه روحانی و لاریجانی جان دوبارهای بخشید، هر چند روند محبوبیت نسبی رئیسی را خدشهدار کرد. همچنین طرحهای فراکسیونهای مجلس، از جمله طرح سه فوریتی برای برگشت قیمت بنزین به قبل از مصوبه، طرح استیضاح روحانی (بیسلیقگی در چگونگی و زمان اجرای مصوبه) و لاریجانی (بیتوجهی به مجلس و اتخاذ تصمیم جنجالی به جای مجلس) را نیز بایکوت کرد. نمایندگان اگر چه بشدت به نادیده گرفتن مجلس معترض بودند، به مصلحت سکوت پیشه کردند.رسانههای خارجی نیز برای موجسواری و بسط شعار و مطالبات صنفی-اقتصادی مردم مطابق معمول تلاش مذبوحانهای کردند تا اعتراضات را هم از روند مسالمتآمیز آن منحرف کنند و هم دایره آن را گستردهتر کنند و از اعتراض به بنزین به جنبههای مختلف تسری بدهند. متاسفانه ماحصل اعتراضات ناراحت کننده و آزاردهنده است.
صفر تا صد پروسه مصوبه سران، اعتراضات مردمی و پیامدهای زیانبار آن حاوی نکاتی است که برای آتیه حکومتمداری و سیاستورزی در این مملکت بشدت حائز اهمیت است؛ که ضمن برشمردن نقاط ضعف و قوت، به آنها اشاره میشود:
1- زمان ارائه مصوبه بدون توجه به شرایط مردم که از جنبه اقتصادی میان تیغه تحریمهای خارجی، گرانی و مشکلات عدیده اقتصادی قرار گرفتهاند نامناسب و حاکی از نوعی بی تدبیری و زمان نشناسی مجریان طرح بود.
2- کیفیت اعلام مصوبه سبب آزرده خاطر شدن مردم شد و تعبیر به ناچیزشمردن آنها بوده است. اقدام دولت در ارائه طرح بدون نیاز به تشریح آن و عدم اقدام برای اقناعسازی افکار عمومی موجب شد که مردم و حتی مجلس احساس کنند از سوی دولت نادیده گرفته شده و به نوعی دور خوردهاند.
3- سوای زمانبندی و کیفیت اطلاعرسانی پیرامون مصوبه، محتوای غیرمتعارف افزایش نرخ بنزین نیز مردم را در شوک فرو برد؛ فوران 300 درصدی قیمت بنزین هیچ توجیه و فلسفه معقولی در عقبه خود نداشت !
4- انتخاب سادهترین راه میان سناریوهای دولت برای تامین کسری بودجه نشان از اشتباه محاسباتی دولت داشت. اعمال مالیاتهای هدفمند و تقلا برای ساز و کارهای فروش نفت راههای کم هزینهتری بود که از سوی دولت نادیده گرفته شد.
5- اگر چه اسم اصلاح روی مصوبه گذاشته شد، اساسا هیچ سنخیتی با حرکتهای اصلاحی نداشت، ماهیت ضربتی و غافلگیرانه مصوبه با ماهیت مسالمتآمیز، جزئی و درازمدت طرحهای اصلاحی در تناقض است.
6- واکنش مسئولین به رخدادهای پسابنزینی نیز غیرکارشناسی و نمونهای از سناریوهای ابهامی، تشویقی (یارانه جدید به 18 میلیون خانوار) و تهدیدی (برخورد قوه قضائیه) بوده است. برای مثال گزارههایی مانند «اعتراض حق مردم است اما حساب اعتراض از اغتشاش جدا است» مبهم و قابل تفسیر است. وقتی که مسیر قانونی اعتراض، زمانبندی، مکان و چارچوب آن مشخص نیست، با کدام معیار میتوان میان مردم معترض و اقلیتی اغتشاشگر تمیز قائل شد؟
مرز میان اعتراض و اغتشاش به سادگی، خواسته یا ناخواسته میتواند از سوی طرفین نقض شود و به راحتی تجمع اعتراضی صنفی و بحق؛ رنگ و روی هیجانی و امنیتی به خود گرفته و غیرقابل مدیریت شود. عواملی در داخل معترضین با هدف امنیتی کردن اعتراضات از یکسو و عدم مماشات کافی از سوی نیروهای امنیتی از سوی دیگر اعتراضات را از روند مسالمت آمیز خارج میکند و باعث صدمات به طرفین و اموال عمومی میشود.
7- در آنالیز روندها و حرکتهای اعتراضی تاریخی در ایران فقدان تحزب و جامعه مدنی مقتدر به وضوح آشکار است. در صورت فراهم بودن زمینه برای فعالیت احزاب مستقل و مردمی شاهد جدال مردم و حکومت در کف خیابانها نمیبودیم. یکی از مهمترین کارویژههای احزاب تلطیف فضا، تبادل خواسته و انتظارات مردم و نظام سیاسی در فضایی آرام و ضابطه مند است که متاسفانه عدم قدرت این ضربه گیرهای حیاتی موجب تصادم خواسته و انتظارات مردم و نظام سیاسی در کف خیابانها و بصورتی خشونت آمیز است؛ سناریویی که سبب آسیب هر دو و از همه مهمتر صدمه اعتماد و سرمایه اجتماعی میشود.
8- تجربه و تجسم هزینههای تصمیمات تنش زا، واکنشهای اعتراضی مردم و برآورد خسارات معنوی و مادی این حوادث به علاوه بهرهبرداریهای ضدانقلاب و کشورهای خارجی از آن ایجاب میکند که یک فضا و چارچوب مشخص و مناسب برای اعتراض مردم و گروههای سیاسی-مدنی معین شود. این کار مستلزم پذیرفتن حق اعتراض مردم، نهادها و گروههای سیاسی-مدنی به صورت عملی و نه زبانی است. این ایده کمکهای زیادی به قانونمند کردن، ضابطهمند کردن و شفاف شدن معترضان، خواستها و چارچوب بیان آن میشود.
نهادمند شدن روندهای شکلی- محتوایی اعتراضات موجب میشود تا اولا معترضان با هویت آشکار، با خواستهای قانونی به صورت مسالمت آمیز مطالبات خود را بیان کنند و ساز و کار آشکاری که حاکم است عملا از امکان نفوذ اغتشاشگران به جمع آنها ممانعت میکند و قابلیت تبدیل شدن جمعهای اعتراضی به اغتشاش و خرابکاری از بین میرود. از سویی معترضین نیز در یک پروسه سالم و هدفمند اعتراضات خود را به سمع و نظر مسئولین میرسانند و خواهان توجه به مطالبات خود میشوند. در این پروسه، هم هویت معترضان معلوم است، هم چارچوب خواستهها مشخص است و هم هویت نیروهای موظف به تامین امنیت نیز هویداست و در عمل امکان قانون گریزی و مداخله نیروهای خودسر نیز در آنها وجود نخواهد داشت.
فی المجموع اگر چارهای برای ساماندهی سیاستهای اعتراضی مردم نشود و سامانه و جایگاهی برای آن در نظر گرفته نشود، آسیبهای زیادی به مردم و حکومت به صورت توامان وارد شده و باعث تعمیق شکاف دولت – ملت از یکسو و بهرهبرداری اپوزیسیون و کشورهای خارجی از سوی دیگر خواهد شد. باشد که تجربه تلخ این رخدادها ما را به سمت و سوی راهکاری ایجابی و منطقی رهنمون سازد تا در آینده شاهد اینگونه حوادث رنج آور و ناراحت کننده که روح و روان هر ایرانی را آزرده میکند، نباشیم.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
بلوای بنزین و فقدان پروسهای برای اعتراض- پاسخگویی
ضرورت تدوین سیاستهای جدید تولیدی توسط تولیدکنندگان
هیچ فیلمی به گرد پای «مطرب» نرسید
کنارهگیری نخست وزیر عراق
انتقاد «مطهری» به سخنان اخیر «روحانی»
در انتخابات بهدنبال خالصسازی جریان اصلاحطلبی هستیم
حمله به کنسولگری ایران در نجف
۶۰ مصوبه عقیم مانده کاهش آلودگی هوا
آخرین رگههای امید برای حفظ برجام