کارشناس مسائل آمریکا در گفت‌وگو با آفتاب یزد و در واکنش به مبادله دو زندانی ایرانی و آمریکایی:

به صرف انجام این مبادله نباید خوشبین باشیم
آفتاب یزد ـ رضا بردستانی: طی سه هفته گذشته، همزمان با سفر یوسف بن علوی به نیویورک و تهران؛ تحلیلگران مسائل سیاسی ـ بین‌المللی، به صورت دقیق و موشکافانه، اهداف و گفتار رد و بدل شده در این دو سفر را مدنظر قرار دادند از جمله این که سفر وزیر امورخارجه عمان می‌تواند حاوی سه پیام یا دستاورد باشد:
ـ تحکیم روابط فی مابین، ادامه ارتقاء روابط تهران ـ
مسقط و جستجوی راه‌های جدید همکاری در شرایط تحریمی در نظر گرفته شده علیه جمهوری اسلامی ایران. ـ ادامه پیگیری و تلاش برای نتیجه‌بخشی پیشنهاد ایران با عنوان «پویش صلح هرمز» با محوریت عربستان، امارات و دیگر همپیمانان که مسائل تهران ـ ریاض و جنگ یمن نیز در آن به صورت ملموس حضور داشت.


ـ مناقشه و چالش‌های ایران و غرب به ویژه تهران ـ
واشنگتن که همواره سلطان نشین عمان در نقش یک میانجی امین و موفق در آن تاثیر قابل تاملی داشته است.
> عمان یا سوئیس؟!
یکی از مواردی که اخیراً رخ داده ـ مبادله دو زندانی ایرانی و آمریکایی ـ، علی القاعده می‌تواند ذیل اهداف و برنامه‌های این سفر قرار داده شود که شاید مبادله دو زندانی، بخشی از اهداف و برنامه‌های سفر یوسف بن علوی به تهران و نیویورک باشد و اما دیاکو حسینی، کارشناس مسائل آمریکا معتقد است چون به متن گفت‌وگوها دسترسی نداریم، فلذا اظهار نظر در این زمینه نمی‌تواند دقیق باشد. این تحلیلگر مسائل بین‌الملل می‌افزاید: به طور معمول مسائل این چنینی را کشور سوئیس هماهنگ می‌کند اما به دلیل نزدیکی سفر ‌یوسف بن علوی و این اتفاق، یعنی مبادله دو زندانی، می‌توان بخشی از آن را یا حداقل هماهنگی‌های مقدماتی و نیز اموری که باید در حوزه دیپلماتیک و بین‌الملل انجام شود تا اصل مبادله انجام پذیرد را به این سفر ربط داد. موضوع مورد اشاره آقای حسینی را به نوعی دیگر، محمدجواد ظریف نیز تایید می‌کند. محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران در توییتی « از همه کسانی که در این امر دخیل بوده‌اند، به ویژه دولت سوئیس» قدردانی کرده است. دیاکو حسینی خاطرنشان می‌کند البته باید در نظر داشته باشید که اصل موضوع مبادله را ایران، یک سال قبل طرح کرده بود اما در آن زمان آمریکا، آمادگی لازم را نداشت و انجام این مبادله تا امروز به طول انجامید پس ممکن است طی یک سال گذشته به شیوه‌های مختلف و توسط کشورهای مختلف پیام‌هایی رد و بدل شده باشد تا طرفین به آمادگی کاملا برای تبادل دو زندانی مدنظر نزدیک شده باشند اما به طور کلی، نمی‌توان از این مسئله گذشت که نقش کشور عمان قطعا تاثیرات مثبتی اعم از کاهش تنش موجود یا نزدیک‌کردن دیدگاه‌ها به هم، به همراه داشته است.
> ژیائو وانگ کیست؟!
26 مرداد 1396 بود که دانشگاه پرینستون طی بیانیه‌ای اعلام کرده بود درخواست تجدید نظر حکم ژیائو وانگ، دانشجوی این دانشگاه از سوی مقامات قضایی ایران رد شده است. بر اساس آن بیانیه ژیائو وانگ، شهروند آمریکایی و دانشجوی دوره دکتری دانشگاه پرینستون که به اتهام جاسوسی در دادگاه انقلاب به ۱۰ سال زندان محکوم شده بود حکمش در دادگاه تجدید نظر عینا تایید شد. مسئولان دانشگاه پرینستون در بیانیه مورد اشاره نوشته بودند: «ما از رد درخواست تجدید نظر او ناراحتیم. رای دادگاه و ادامه محکومیت او موجب نگرانی است.» در بیانیه دانشگاه پرینستون مجددا تاکید شده بود که آقای وانگ هیچ فعالیت سیاسی برای هیچ دولتی نداشته است. او فقط یک محقق و دانشجویی دوره دکتری در حوزه تاریخ بوده است. و اما ژیائو وانگ، شهروند آمریکایی و دانشجوی دوره دکتری رشته تاریخ دانشگاه پرینستون تابستان سال ۱۳۹۵ در تهران بازداشت شده بود؛ با این حال مقامات ایرانی پس از بازداشت او و پس از حکم ۱۰ سال حبسش از سوی دادگاه انقلاب آن را رسانه‌ای کردند. برای اولین بار، غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضاییه در تاریخ ۲۵ تیرماه 1396 با اظهار این‌که او «عامل نفوذی» است از حکم ۱۰ سال خبر داده و گفته بود: «اگر حکم قطعی شد شاید بیشتر در مورد نفوذ وی توضیح ‌دهم.» خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضاییه در مطلبی در تاریخ ۲۵ تیرماه 1396 مبنای جمع‌آوری اطلاعات جاسوسی وانگ را «آرشیو کتابخانه‌های تهران و شخصیت‌ّهای علمی» عنوان کرده و نوشته بود: او تحقیقات خود را از این طریق اخذ کرده و همچنین مدعی شد این دانشجو «۴۵۰۰ صفحه از اسناد کشور را ثبت دیجیتالی» کرده است. نکته قابل تامل این که مقامات دانشگاه پرینستون و خانواده وانگ نیز تا آن زمان بازداشت او را رسانه‌ای نکرده بودند. دقیقاً پس از اظهارات محسنی اژه‌ای بود که دانشگاه پرینستون با انتشار بیانیه‌ای به حکم او واکنش نشان داد.
> چرا مبادله؟! چرا وانگ؟! چرا مسعود سلیمانی؟!
به طور قطع زندانیان دیگری در ایران و آمریکا حضور دارند هم ایرانیان دیگر که در ایالات متحده آمریکا به زندان افتاده‌اند و اما اتباع آمریکا در زندان‌های ایران هستند و اما دیاکو حسینی در واکنش به این پرسش که:« چرا وانگ؟! چرا مسعود سلیمانی؟! » می‌گوید: اولاً در این زمینه و برای پاسخ به این سوال باید اطلاعات بسیار دقیق‌تری داشت اما به طور کلی باید به این نتیجه رسید که عملاً مبادله ی کدام زندانی‌ها با پیچیدگی‌های کمتر و موانع قضایی و سیاسی قابل عبوری مواجه بوده‌اند. آقای حسینی ادامه می‌دهد در چنین مواردی، عملاً دستگاه‌های متعددی در دو کشور ایران و آمریکا درگیر این مسئله بوده‌اند و قطعا آسان‌ترین و کوتاه‌ترین مسیر را پیموده‌اند تا این مبادله انجام پذیر باشد زیرا در مبادلات این چنینی، صرفاً اراده دولت‌ها کافی نیست، پرونده‌های امنیتی تشکیل شده برای این دو زندانی منتشر نشده و عملا راه را برای اظهارنظر صریح می‌بندد فلذا برای اظهارنظر قطعی و دقیق باید اطلاعات موثق‌تر و جامع‌تری داشته باشیم تا بتوانیم به چرایی انتخاب این دو زندانی درست
پاسخ دهیم.
> مسعود سلیمانی کیست؟
مسعود سلیمانی، رئیس انجمن هماتولوژی ایران و پژوهشگر سلول‌های بنیادی به اتهام نقض تحریم‌های آمریکا علیه ایران بازداشت شده بود. او یک سال پیش با ویزای شش ماهه مطالعاتی راهی ایالت مینه‌سوتای آمریکا شد تا فرصت مطالعاتی خود را در کلینیک مایو در این ایالت بگذراند. اما پلیس فدرال آمریکا در اکتبر ۲۰۱۸ بلافاصله بعد از رسیدن به خاک آمریکا او را بازداشت کرد و به زندانی در آتلانتا مرکز ایالت جورجیا فرستاد. گفته شده بود دلیل بازداشت او و دو دانشجوی سابقش خرید هشت ویال (شیشه کوچک) حاوی "هورمون رشد انسان" بوده که به ادعای مقام‌های آمریکایی جزو مواد تحریمی بوده است. این دو دانشجوی سابق آقای سلیمانی بعد از مدتی به قید وثیقه آزاد شدند. رسانه‌های آمریکا نام این دو نفر را محبوبه قائدی و مریم جزایری اعلام کردند. وزیر خارجه ایران در ماه سپتامبر/مهرماه که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک سفر کرده بود برای آزادی ژیائو وانگ در برابر مسعود سلیمانی که به اتهام واهی دور زدن تحریم‌ها در آمریکا زندانی شده بود، اعلام آمادگی کرده بود.
> اولین توافق موفق بین ایران و آمریکا
در زمینه مبادله زندانی
دیاکو حسینی معتقد است این تبادل اولین توافق موفق بین ایران و امریکا در زمینه مبادله زندانی است و ادامه می‌دهد: در شرایطی که وضعیت در آمریکا در زمینه تبادل زندانی چندان مناسب نیست که باز می‌گردد به تجارب شکست خورده فی مابین آمریکا و کره شمالی و این که آمریکای ترامپ دارد تلاش می‌کند در این زمینه یعنی عرصه سیاست بین‌الملل خود را موفق و دارای ابتکار عمل نشان دهد پس در این زمان و در حالی که پیونگ یانگ و واشنگتن به نقطه صفر بازگشته‌اند، این آمادگی را در خود ایجاد می‌کند تا زمینه‌های انجام این تبادل ایجاد شود.
> به صرف انجام این مبادله؛ نباید خوشبین باشیم!
این کارشناس مسائل بین‌المللی ادامه می‌دهد: در طرف مقابل یعنی ایران نیز این اراده به وجود آمده است زیرا از یک سو تنش‌ها و چالش‌های فراوانی پیش روی جمهوری اسلامی ایران در نقاط مختلف و به انحاء مختلف قرار داده شده بود و در سویی دیگر، جمهوری اسلامی ایران عملاً همواره خود را آماده برای کاهش تنش‌ها و سیطره بر چالش‌های موجود معرفی کرده است اما نباید از نظر دور داشت که در هیئت آمریکایی عملاً چنین اراده‌ای که به طور مستمر این مبادلات ادامه پیدا کند وجود ندارد زیرا امریکایی‌ها اعتقادی به چنین موضوع ندارند زیرا انجام چنین مبادلاتی راه را برای یک سری دیپلماسی‌های گسترده می‌گشاید و این با نیست و اهداف آمریکا در تضاد است زیرا آن‌ها هم و غم خود را بر فشارهای حداکثری و استفاده از اهرم زور گذاشته‌اند مضافاً این که اگر راه برای چنین مراوداتی باز شود عملاً امریکایی‌ها باید اسلحه همواره آماده شلیک تحریم‌ها را کنار بگذارند و این یعنی ما نباید به صرف انجام این مبادله خوشبین باشیم اما برای این که یک گام موفقیت آمیز بوده باید امیدوارانه‌تر به آینده نگریست و منتظر بود و دید که آیا تیم ترامپ به دنبال یک دیپلماسی باثبات‌تر تن در دهند یا نه؟!
> شکایت و مصاحبه‌های پر سر و صدا
گریزناپذیر است؟!
بحث جیسون رضائیان در سطح وسیعی، سر و صدا به په کرد و اما شکایت اخیر رضائیان که منجر به محکومیت 180 میلیون دلاری ایران شده است؛ موضوع مهمی است حال این سوال پیش می‌آید که چه تضمینی وجود دارد با ادامه دار شدن این گونه مبادلات، چنین مباحثی طرف مقابل را در لاک دفاعی و ترس فرو نبرد؟! در هر صورت چنین مبادلاتی احتیاج به گارانتی‌هایی دارد که گویا وجود خارجی ندارد! دیاکو حسینی می‌گوید: بخشی از موضوع یعنی ثبت شکایت علیه کشور زندانی‌کننده و یا موضع گیری‌های تند سیاسی و رسانه‌ای طبیعی و گریزناپذیر است اما آن چه مهم است این که، چنین رفتارهای در ادامه می‌تواند به روابط سیاسی کشورها لطمه بزند یا خیر؟! پاسخ آشکار است؛ اگر این اراده در طرفین وجود داشته باشد که مسائل ایچنینی را در حاشیه قرار دهند و نیز مراقبت کنند تا چنین اعمالی منجر به مخدوش کردن روند مبادلات نشود به طور طبیعی آن واکنش‌ها و حتی شکایات اثر چندانی نخواهد داشت. موضوع مبادله زندانی ـ تحت عناوینی چون جاسوس و غیره... ـ تازگی ندارد و بین کشورهای بسیاری انجام می‌شود از جمله آمریکا و روسیه. ما شاهد دو نوع برخورد هستیم یکی وقتی که روابط دو کشور در حال ترمیم است در آن جا دو کشور اراده کردند تا اصل مبادله دچار حاشیه و تنش نشود و اما در جاهایی حواشی مبادلات اینچنینی حتی از متن نیز پررنگ‌تر بوده است. این تحلیلگر مسائل بین‌المللی در پایان می‌گوید: به نظر من اساساً اراده‌ای برای ادامه این مسیر نزد تیم آمریکایی ساکن کاخ سفید وجود ندارد و نباید به ادامه این روند و پیامدهای مثبت آن چندان خوشبین بود!