روزنامه ابتکار
1398/09/20
«ابتکار» دلایل شکاف بین نهادهای علمی و پژوهشی با دولت را بررسی کرد گوش دولت آشنا به صدای کارشناسان خودی
الهام برخورداردانشگاهها و کارشناسان یکی از محرومترین اقشار از سوی دولتها در ایران هستند. طبقهای که فقدان آن در جامعه این روزها و بهخصوص در تصمیمگیریها بیشتر از هر زمان دیگری به چشم میآید. دانشگاهیان در حوزههای مختلف معتقدند که ساخت قدرت هیچگاه آنها را در تصمیمگیریهای خود جدی نگرفته است و معمولا بعد از اینکه یک تصمیم اجرایی شد و تبعات و هزینهای بر جامعه وارد کرد تازه آنها جدی گرفته میشوند و انتظارها از این طبقه بالا میرود. این امر متاسفانه در کشور باعث شده است که تصمیمات کارشناسی به ندرت اجرایی شود و بیشتر از آنها به عنوان یک ابزار در زمانهای خاص استفاد شود.
روزنامه «ابتکار» روز گذشته در گفتوگو با کارشناس اقتصاد-سیاسی ابعاد این نگاه به این قشر را بررسی کرد. در این گزارش جواد میری، عضو هیئت علمی گروه جامعهشناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به دلایل عمیقتر شدن شکاف بین ساختار قدرت و نهادهای تصمیمگیر با نهادهای علمی و پژوهشی اشاره و همچنین راهکارهای برونرفت از این مشکل را بیان کرده است که مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که چرا دولت روحانی در سال پایانی ریاست خود خواهان همکاری دانشگاهیان و کارشناسان شده است، گفت: درخواست رئیسجمهوری از دانشگاهها و اساتید برای همراهی با دولت و کمک به اجرایی شدن برخی تصمیمات بیشتر شبیه یک تراژدی است. چرا که در طول این چند سال ریاست حسن روحانی آن قشری که بیش از همه از دولت دور بود و به نوعی نامحرم محسوب میشد همین دانشگاهیان و کارشناسان بودند. هر چند در رابطه با خود مردم نیز همین رفتار را ما شاهد بودیم. حالا چه اتفاقی افتاده است که دولت دست به دامن کارشناسان دانشگاهی شده است؟
آقای روحانی که اعلام کردند حتی در تصمیم در رابطه سهمیهبندی بنزین و حوادث آبانماه از نظر کارشناسان مختلف بهره گرفتهاند.
نه، من قبول ندارم. من در همان تاریخ یعنی 25 آبانماه امسال مصاحبهای با یکی از همین خبرگزاریها انجام دادم و گفتم اسم این کارشناسانی که گفته میشود دولت با آنها مشورت کرده است را منتشر کنید که بر اساس کدام منطق در سراشیبی اقتصادی و وضعیت شکننده بینالمللی که فشارهای اقتصادی را بر کشور تحمیل کردهاند، چنین نظری دادهاند که این تصمیم در این شرایط اجرایی شود؟ نکته دوم این است که هنوز این مسئله حل نشده است و این یک فرار رو به جلو است. چرا ما دوست داریم چرخه نادانی و جهل خودمان را تکرار کنیم؟ هنوز برای ما دلایل و عوامل حوادث 25 آبانماه مشخص نشده است. ما قبل از اینکه برای عبور از این مرحله به دولت کمک کنیم ابتدا باید چگونگی تفسیر آن را پیدا کنیم. اینکه چگونه قابل تبیین و توضیح دادن است. من به عنوان یک دانشگاهی همچنان نسبت به مسئله 25 آبانماه امسال و متعاقب آن قطع شدن اینترنت و حوادث تلخ آن همچنان در ابهام قرار دارم. حالا رئیسجمهوری از ما دانشگاهیها انتظار دارد که برای اجرایی شدن این تصمیم کمک کنیم.
این استاد دانشگاه در ادامه تصریح کرد: هرکدام از وزارتخانههای زیرمجموعه دولت به جز وزارت علوم، دارای دو الی سه پژوهشگاه هستند. سوال اینجاست که چرا باید نظام دانشگاهی کشور دچار این همه پراکندگی و تشتت باشد. زمانی که من نوعی بخواهم در مورد مسئله نفت در ایران تحقیق کنم غیرممکن است که منابع و اطلاعات این مطالعه را در اختیار من قرار دهند. در حالی که در برخی کشورها اگر بخواهند همین تحقیق را درمورد نفت ایران انجام بدهند همه منابع را در اختیار دارد و میتواند به خوبی تجزیه و تحلیل کند.
آیا این شرایط باعث شده است که دانشگاه از ساختار قدرت و نهاد تصمیمگیر دور بماند؟
وقتی در ساختار مدیریتی کشور برای شنیدن نظر کارشناسان گوشی شنوا وجود نداشته باشد و حس استغنا آنها را فرا گرفته باشد، باعث میشود شکاف بین ساخت قدرت و نهادهای علمی و پژوهشی هر روز عمیقتر شود. بنابراین فقط کارشناسان تکنوکرات که در ساخت سیاسی قدرت قرار گرفتهاند، میتوانند نظر کارشناسانه بدهند و گوش آنها فقط شنوای صحبت این دسته از کارشناسان است. درواقع این افراد کسانی هستند که به دنبال منافع شخصیشان هستند. در ادبیات جامعهشناسی سیاسی به ساخت قدرت در ایران نپوتیزم میگویند. نپوتیزم یعنی ساخت سیاسی مبتنی بر خویشاوندسالاری. درواقع این با مردمسالاری دینی متفاوت است چرا که این ساخت قدرت خویشاوندسالاری دینی است. بنابراین تا زمانی که این ساختار حاکم باشد و تا زمانی که به سوالات پاسخ داده نشود امیدی به حضور و فعال شدن کارشناسان و اساتید دانشگاه وجود ندارد. در همین حوادث اخیر تا به حال چقدر کارشناسان در رابطه با علت و چرایی صحبت کردهاند و دولت و حاکمیت تا چه اندازه از نظرات آنها استفاده کرده و آنها را جدی گرفته است؟ کارشناسان باید وارد یک دیالوگ انتقادی با نهاد قدرت شوند و برای مثال بگویند این وضعیت بر اساس چه مولفههایی شکل گرفت؟ تا زمانی دولتمردان نسبت به عملکرد خود پاسخگو خواهند بود که کارشناسان در تصمیمات آنها دخیل باشند. وقتی کارشناسی در تصمیمات دخیل نباشد قطعا پاسخگویی هم به تاخیر میافتد که فایدهای ندارد.
دانشگاه چگونه میتواند گفتوگو ایجاد کند و رابطه بین دانشگاه و قدرت چگونه قابل تفسیر است؟
اگر همچنان قدرت خودش را سوژه ببیند و دانشگاه خودش را به مثابه یک ابژه، یعنی من دارای تعقل و قدرت هستم و دانشگاه برای من به مثابه یک شیء در اختیار من است، نمیشود نام آن را کارشناسی و گفتوگو گذاشت. چرا که دانشگاه ابزاری در خدمت یک قدرت برتر دیده میشود و اساسا شعوری از خود ندارد. اینجاست که دیالوگی بین نهاد قدرت و دانشگاه صورت نمیگیرد. چرا که زمانی این اتفاق میافتد که دانشگاه یک استقلال داشته باشد و در حالت تمکین نسبت به ساخت قدرت نباشد. وقتی ساخت قدرت خودش را در جایگاهی قرار میدهد که دانشگاه باید به آن تمکین کند در غیر این صورت عواقبی را باید برای خود بپذیرد، این بدان معناست که قدرت در ساختار سیاسی ما شکل نگرفته است و نمیخواهد به کارشناسان و افراد خبره به معنای واقعی کلمه تن بدهد. تا این تغییر و تحول صورت نگیرد و دانشگاه همچنان در حالت انقیاد قرار داشته باشد، تحولی رخ نخواهد داد. چرا که دانشگاه در حالت انقیاد نمیتواند رهایی ببخشد و فضا ایجاد کند. در حالت انتقادی است که انسان آکادمیک فضایی را برای قدرت تعریف میکند که ساخت قدرت بتواند از قبل از آن از مشکلات فزاینده کشور عبور کند. ما در کشور به افرادی نیازمند هستیم که بتوانند در وضعیت بحرانی راهکار ارائه دهند. این افراد قطعا در دانشگاهها و مراکز علمی و پژوهشی حضور دارند. کارشناسان باید در جریان تصمیمات در ساخت قدرت دخیل باشند نه بعد از تصمیمگیری و اجرایی شدن آن.
آقای روحانی سال 92 با 99 بسیار متفاوت است و تقریبا 12 سال به عقب برگشته است. یعنی درواقع صحبتهایی که رئیس دولت اصلاحات در دهه 70 بیان میکرد، آقای روحانی تازه همان صحبتها را بیان میکند. به نظر من بسیاری از سیاسیون ایران فضای این جامعه را نمیشناسند. جامعه را باید دریافت، امری که به کل نزد سیاستمداران ما به فراموشی سپرده شده است.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
چرا و چگونه وام ازدواج میتواند به افزایش ازدواج کودکان بینجامد؟
تسهیلاتی در خدمت کودکهمسری
محمدرضا ستاری
تبادل زندانیان به مذاکره ختم نمیشود
سهم بنیادها و نهادهای خاص از درآمدهای مالیاتی ۸ هزارم درصد است
کنکاش در سهم مالیاتی هر بخش در بودجه 99
«ابتکار» الزامات اصلاح سند دخل و خرج کشور را بررسی کرد
غیرمولدهای بودجهبگیر
آنها میدانند چه تعهداتی نسبت به من را عمل نکردهاند
استراماچونی: خلیلزاده دروغ میگوید
«ابتکار» دلایل شکاف بین نهادهای علمی و پژوهشی با دولت را بررسی کرد
گوش دولت آشنا به صدای کارشناسان خودی
روزنامه واشنگتن اسنادی محرمانه درخصوص جنگ افغانستان منتشر کرد
اعتراف به شکست 18 ساله
رئیسجمهوری در دیدار استانداران سراسر کشور:
برای سرکشی به خانوادهها و افراد آسیبدیده حوادث آبان ماه تاکید کرد
معاون اول رئیسجمهوری:
باید هزینه فساد را در کشور بالا ببریم
وزیر دفاع :
هیچ قدرتی توانایی ایستادگی در مقابل ملت ایران را ندارد
حسن بهاروند درخصوص فرایند مبادله مسعود سلیمانی با تبعه آمریکایی تشریح کرد
بدون مذاکره مبادله کردیم
لاریجانی:
بداخلاقیهای داخلی سرمایه اجتماعی را کاهش داده است