هواخواه هوا نه تابع هوا

انسان، دو زندگی دارد؛ زندگی دنیوی و زندگی اخروی. شرط لازم برای برخورداری از حیات طیبه در زندگی اخروی و جاودانه، عدم تبعیت از هوای نفسانی و مخالفت با هوا و هواپرستی است که خوانندگان محترم یادداشت برای دانستن بیشتر، به علوم معرفتی و اخلاقی ارجاع داده می‌شوند اما در زندگی دنیوی شرط داشتن حیات سلامت و طیبه دنیوی، برخورداری مستمر از هوایی سالم است؛ هوایی عاری از هرگونه آلودگی و به تعبیر دیگر هوای پاک. بحران آلودگی هوا در مناطق مختلف کشور، پدیده‌ای است که دیگر با روندهای گذشته نمی‌توان از کنار آن گذشت چرا که در زیست بوم فعلی، باید از میان آن گذشت تا آنجا که در میان آن حتی می‌توان گرفتار شد و دست و پای بیهوده زد تا ثمری جز ضرر و خسارت از آن برجای نماند.
در میان شهرهای جهان، ۱۰ شهر در صدر لیست قرار دارند که ۷ شهر آن در هند، ۲ شهر در پاکستان و شهر دیگر در چین است. در میان پایتخت‌های کشورهای جهان تا سال گذشته، تهران در رده بیست و سوم پایتخت‌های جهان قرار داشت ولی در سال جاری به نظر می‌رسد این رتبه تغییر کند و متاسفانه به رتبه بالاتری رود. ذکر این نکته ضروری است که ماهیت اندازه‌گیری میزان آلودگی براساس ۱۰ سرفصل آلایندگی‌های هوا، در مناطق و شهرهای مختلف ایران و جهان متفاوت است. طبق بررسی‌های نگارنده از میان این ۱۰ سرفصل، ۵ سرفصل آلایندگی ناشی از ذرات معلق، دی اکسید کربن، منوکسید کربن، ناکس یا همان ترکیبات اکسید نیتروژن و ذرات سمی فلزهایی مانند جیوه و سرب سهم بیشتری در ایجاد آلودگی هوا را در ایران بر عهده دارند.
 به دلیل ماهیت یادداشت‌هایی که در قالب سرمقاله محضر خوانندگان محترم ارائه می‌شود مجال پرداختن فراگیر به این بحث وجود ندارد. لذا ادامه مباحث دقیق‌تر پیرامون آلودگی و آلایندگی هوا را به مقاله‌های علمی معتبر ارجاع داده، در ادامه این یادداشت نیم نگاهی تحلیلی به پدیده شوم آلودگی هوا در این هفته و چند هفته اخیر در کلانشهرها و در راس آن کلانشهر تهران، از منظر مدیریتی می‌پردازیم.
مهم‌ترین بخش‌ها برای مقابله و کنترل آلودگی و کاهش آلاینده‌ها در کلانشهرها در پیشگیری در سه بخش است: ۱- کنترل آلایندگی در مبدا با استفاده از فیلترها یا به تعبیر صحیح‌تر واحدهای جذب و سایر فن‌آوری‌های متداول، چه در بخش صنایع و چه در بخش خودروها. ۲- اعمال سیاست‌های تشویقی برای استفاده کمتر از وسایل آلاینده هوا توسط مردم و نهادها و مراکز مستقر در شهرها همچنین ترغیب برای توسعه بهره‌برداری از انرژی‌ها و وسائط حمل و نقل پاک و فضاهای سبز در کل سطح شهر. ۳- اعمال استانداردهای سختگیرانه درخصوص انواع سوخت‌های هیدروکربوری مورد بهره‌برداری در کلانشهرها.


حال، آنچه را که تا به اکنون در خصوص مقابله با آلایندگی و آلودگی هوای شهرها، کمتر به آن پرداخته شده است را این قلم، در ادامه نوشتار مطمح نظر قرار می‌دهد و آن تصفیه هوای شهر با به کارگیری شرکت‌های دانش بنیان صاحب صلاحیت می‌باشد. در این گزینه، ما به‌دنبال مقابله با بحران در موقعیت رخ داد بحران هستیم. در حال حاضر، این مقابله صرفا با کاهش تردد در سطح شهر از طریق اعمال محدودیت‌های ترافیکی و تعطیلی مراکز آموزشی و شاید در شرایط فوق قرمز! تعطیلی مراکز دولتی و ادارات صورت می‌پذیرد. در گزینه علمی پیش‌رو، شرکت‌ها دارای فن‌آوری‌های پیشرفته جدید، به‌دنبال پالایش هوا از آلودگی از طریق طراحی دستگاه‌های دارای قابلیت حذف یا کاهش عوامل آلاینده هوا در سطح شهر می‌باشند. از معروفترین تکنولوژی‌های در دست اقدام برای این مهم می‌توان از فن‌آوری جذب دی اکسید کربن به صورت مستقیم یا DAC نام برد. در طی این فرآیند، واحدهای جذب کربن دی اکسید کربن در سطح شهر تعبیه می‌شود که قابلیت مکش هوای شهری و جذب دی اکسید کربن به شکل موثر و در حجم‌های بسیار بالا را دارد. به غیر از این روش، به موازات همین مسیر و در جهت کاهش موثر ذرات معلق نیز فنی‌آوری‌های جدیدی در حال طراحی و ساخت است که می‌تواند به کمک شهرهای آلوده در حال خفگی بیاید.
در همین راستا با توجه به سرمایه‌گذاری‌های بسیار عظیمی که طی سال‌های اخیر در حوزه توسعه و تقویت شرکت‌های دانش بنیان شده است و از قرار اطلاع نگارنده، حتی برخی از پیشگامان علم و فن‌آوری در داخل کشور به سطوحی از توانایی و دانش در این زمینه رسیده‌اند که از مرز دانش فعلی در سایر نقاط جهان نیز جلوتر است و برای بروز و ظهور آن، نیاز به توجه دقیق نه صرفا در سطح مدیریت شهری، بلکه توجه مدیریت عالی کشور در حمایت‌های لازم به ویژه در عقد قراردادهای کاملا حرفه‌ای برای بهره‌برداری هر چه سریعتر از این ظرفیتهای بزرگ معطل مانده است. راه حل سریع، اعلام فراخوان هوشمندانه، مدبرانه و با پشتوانه‌های مستحکم حقوقی و مالی است.