سخنگوی وزارت خارجه ایران: اقدام 3 کشور اروپایی، کاملاً انفعالی و از موضع ضعف است

سخنگوی وزارت خارجه ایران، اقدام سه کشور اروپایی مبنی بر آغاز فرآیند حل و فصل اختلافات در برجام را یک اقدام کاملا انفعالی و از موضع ضعف دانست.
سید عباس موسوی در خصوص بیانیه سه کشور اروپایی مبنی بر آغاز فرآیند حل و فصل اختلافات در برجام توسط این سه کشور به خبرنگاران گفت: فرآیند حل و فصل اختلافات در برجام را جمهوری اسلامی ایران از یکسال و اندی پیش و با ارسال نامه‌های رسمی ازسوی وزیر امور خارجه کشورمان به هماهنگ‌کننده کمیسیون مشترک برجام آغاز کرده و لذا نه به لحاظ فرآیندی و نه به لحاظ عملی اتفاق جدیدی نیافتاده است.
آقای موسوی افزود: واقعیت آن است که به دنبال اعلام خروج غیرقانونی آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌های این کشور که بایستی وفق برجام لغو می‌شدند، برجام در یک وضعیت عدم توازن و ناپایدار قرار گرفت. در نتیجه جمهوری اسلامی ایران وفق بند 36 برجام با آغاز فرآیند حل و فصل اختلافات، مساله را به کمیسیون مشترک برجام ارجاع داد و این کمیسیون درجلساتی که برای رسیدگی به درخواست ایران برگزار شد، چه در سطح مدیران سیاسی و چه در سطح وزرا، با اجماع و تاکید همه طرف‌های برجام مبنی بر اینکه سبب اصلی وضعیت بغرنج کنونی، خروج غیرقانونی آمریکا از برجام است، راه حل‌هایی را برای جبران این وضعیت تصویب کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: متاسفانه در مدت یکسال طرف‌های اروپایی برجام به‌رغم تعهداتی که هم در برجام داشتند و هم صراحتا و به طور رسمی پس از خروج آمریکا از برجام در جلسات کمیسیون مشترک برعهده گرفتند، نتوانستند اقدامی ملموس و جدی برای ایفای تعهدات خود صورت دهند و به همین سبب نیز، کشورمان از مقررات پیش‌بینی شده در بند‌های 26 و 36 برجام استفاده کرده و اجرای بخشی از تعهدات هسته‌ای خود را طی پنج گام با فواصل زمانی قابل ملاحظه متوقف کرد.
آقای موسوی افزود: در حقیقت اعلام آغاز فرآیند حل و فصل اختلافات و فعال کردن بند 36 برجام ازسوی طرف‌های اروپایی در فضایی مطرح می‌شود که این بند از مدت‌ها پیش توسط جمهوری اسلامی ایران مورد استناد قرار گرفته است و وضعیت جدیدی ایجاد نخواهد شد.
وی خاطر نشان کرد: چنانچه اروپایی‌ها که در بیانیه خود مدعی هستند این اقدام را با حسن نیت و با هدف حفظ برجام صورت داده اند، به جای تلاش برای ایفای تعهدات خود و بهره‌مند کردن ایران از آثار لغو تحریم‌ها وفق پیوست دو برجام، به تداوم مسیر وادادگی در برابر آمریکا ادامه دهند و یا بخواهند از فرآیند حل و فصل اختلافات در کمیسیون مشترک برجام سوءاستفاده کنند، باید خود را برای پذیرش تبعات آن نیز آماده کنند که این تبعات قبلا به آنان از طرق مقتضی گوشزد شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران همانند گذشته آمادگی کامل دارد با هرگونه حسن نیت و تلاش سازنده برای حفظ این توافق مهم بین‌المللی با نهایت حسن نیت روبرو شود و در این مسیر از هر ابتکار عمل سازنده‌ای حمایت به عمل آورد. در مقابل، بار دیگر برای همگان، خصوصا برای سه کشور اروپایی طرف برجام، روشن می‌سازد که به هرگونه بدعهدی، سوءنیت و اقدامات غیرسازنده با جدیت و قاطعیت به طور مناسب پاسخ خواهد داد.
بیانیه سه کشور اروپایی درباره برجام
وزیران سه کشور اروپایی انگلیس، آلمان و فرانسه عضو برجام دیروز با صدور بیانیه‌ای از آنچه فعال کردن مکانیسم حل اختلاف در این توافق بین‌المللی خوانده اند، خبر دادند.
در این بیانیه که یک نسخه آن در تارنمای وزارت امور خارجه انگلیس منتشر شده آمده است، این تصمیم به ناچار، پس از گام‌های ایران برای کاهش تعهداتش در برجام اتخاذ شده است.
خبرگزاری رویترز هم دیروز به نقل از دیپلمات‌های اروپایی اعلام کرد که فعال کردن مکانیسم حل اختلاف به معنای بازگرداندن تحریم‌ها نیست، بلکه برای حل اختلافات از طریق مکانیسم مشخصی است که در متن توافق نیز به آن اشاره شده است.
جمهوری اسلامی ایران به دنبال خروج یکجانبه و برخلاف مقررات بین‌المللی آمریکا از برجام، تلاش کرد توافق هسته‌ای را به شرط عمل دیگر طرف‌های این توافق به تعهداتشان حفظ کند اما با گذشت نزدیک به دو سال و ناتوانی طرف‌های اروپایی به تعهدات برجامی، با هدف حفظ بهره‌مندی اقتصادی ایران، گام‌های کاهش تعهدات خود را در بازه زمانی 60 روزه آغاز کرد.
براین اساس با صدور بیانیه‌ای، شروع گام پنجم و نهایی کاهش تعهدات برجامی را اعلام کرد؛ براساس آن تهران دیگر هیچ محدودیتی در حوزه عملیاتی (شامل ظرفیت غنی‌سازی، درصد غنی‌سازی، میزان مواد غنی‌شده، و تحقیق و توسعه) نخواهد داشت و از این پس، برنامه هسته‌ای ایران فقط براساس نیازهای فنی خود پیش خواهد رفت و همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز طبق روال ادامه می‌یابد.
ایران بارها اعلام کرده در صورت رفع تحریم‌ها و منتفع شدن ایران از منافع برجام، جمهوری اسلامی ایران آماده بازگشت به تعهدات برجامی خود است.
براساس این بیانیه، برجام عنصر کلیدی در نظام عدم اشاعه تسلیحات هسته‌ای و دستاورد کلیدی دیپلماسی چندجانبه است.
وزیران سه کشوراروپایی انگلیس،فرانسه وآلمان عنوان کردند ما با این عقیده درباره برجام مذاکره کردیم که به اعتمادسازی در ماهیت صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران و همچنین صلح و امنیت بین‌الملل کمک کند.
این بیانیه می‌افزاید: ما بدون قید و شرط تاسف خود را نسبت به تصمیم آمریکا برای خروج از برجام و اعمال دوباره تحریم‌ها علیه ایران ابراز و از می‌2018 میلادی (اردیبهشت 97) با کمک یکدیگر تلاش کردیم تا این توافق را حفظ کنیم.
وزیران کشورهای اروپایی عضو برجام بدون اشاره به تعلل خود در اجرای تعهداتشان مدعی شده‌اند که بطور کامل تعهدات خود را حفظ کرده و علاوه بر لغو همه تحریم‌ها، بصورت خستگی ناپذیر تلاش کردند تا از طریق راه‌اندازی سازوکار مالی اروپا و ایران (اینستکس) از تجارت مشروع با ایران حمایت کنند.
در این بیانیه ادعا شده که پس از اعلام ایران برای کاهش تعهداتش در برجام، طرف‌های اروپایی تلاش کردند تا ایران را متقاعد کنند مسیر خود را تغییر دهد.
همچنین در این بیانیه ادعا شده که پس از اعلام ایران برای کاهش تعهداتش در برجام، طرف‌های اروپایی تلاش کردند ایران را متقاعد کنند مسیر خود را تغییر دهد و به اجرای کامل تعهداتش بازگردد.
این بیانیه می‌افزاید: ما از تلاش‌های دیپلماتیک از جمله ابتکار فرانسه حمایت کردیم تا تنش‌ها را کاهش داده و ایران و آمریکا را برای گفت‌وگوهای جامع پای میز مذاکره بکشانیم. «سه کشور اروپایی به طور کامل به تلاش‌های دیپلماتیک پایبند و مایل هستند به محض اینکه شرایط فراهم شود، هرچه سریع‌تر ادامه این مسیر را از سربگیرند.»
در این بیانیه با ادعای نقض محدودیت‌های کلیدی برجام ازسوی ایران، تصریح شده است که این اقدامات با مفاد توافق هسته‌ای ناسازگار است و به طور فزاینده‌ و غیرقابل بازگشتی پیامدهای اشاعه تسلیحات هسته‌ای را تشدید کرده‌است.
وزیران سه کشور اروپایی برجام عنوان کردند که با این گفتمان که ایران از حق کاهش تعهداتش برخوردار است موافق نیستند.
مقام‌های این سه کشور اروپایی در این بیانیه مدعی‌ شده‌اند که برخلاف اظهارات مطرح شده، ایران هرگز مکانیسم حل اختلاف را فعال نکرد و به لحاظ حقوقی، حق توقف اجرای مفاد این توافق را ندارد.
وزرای امور خارجه انگلیس، فرانسه و آلمان با اشاره به نشست کمیسیون مشترک برجام در 11 نوامبر سال گذشته عنوان کردند که نگرانی خود را درباره گام‌های ایران برای کاهش تنعهداتش در این توافق اعلام کردند. «در نشست کمیسیون مشترک برجام در 6 دسامبر برای ایران روشن کردیم که تنها درصورتی که مسیر خود را تغییر ندهد، چاره‌ای نخواهیم داشت که در چارچوب برجام وارد عمل شویم.»
این بیانیه با اشاره به گام پنجم ایران برای کاهش تعهداتش می‌افزاید: بنابراین با توجه به اقدامات ایران برای ما چاره‌ای نماند جز اینکه امروز اعلام کنیم ایران به تعهداتش در برجام پایبند نیست و این موضوع را به کمیسیون مشترک براساس مکانیسم حل اختلاف که در بند 36 برجام آمده ارجاع بدهیم.
وزرای سه کشور اروپایی مدعی شده‌اند که این اقدام را با حسن نیت انجام داده و هدف آنها حفظ برجام و امید به پیدا کردن راه حلی رو به جلو برای خروج از بن بست به وجود آمده از طریق گفت وگوهای دیپلماتیک است.
در این بیانیه تاکید شده که انگلیس، فرانسه و المان به سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران ملحق نشده و امیدوارند که ایران به اجرای کامل تعهداتش در برجام بازگردد.
مکانیسم حل اختلافات برجام یک روند مذاکره و گفتگو میان اعضای برجام است که با ارجاع گزارش اختلافی ازسوی یکی از طرف‌های برجام به کمیسیون مشترک آغاز می‌شود و برای چند مرحله با زمان‌های قابل تمدید در نظر گرفته شده است.
در مرحله اول مسائل اختلافی به ترتیب در سطح مشاوران، معاونان وزرای خارجه و وزیران خارجه طرح می‌شود که در صورت عدم اجماع و حل اختلافات موجود، مسائل اختلافی به شورای امنیت ارجاع داده می‌شود و شورای امنیت هم درباره بازگشت تحریم‌ها یا عدم بازگشت آنها رای گیری می‌کند که این پروسه به شکل کلی یک روند زمانبر است که اعضای برجام میتوانند همین روند را نیز ماهها و حتی سالها تمدید کنند.
وزیر امور خارجه کشورمان پیشتر درباره تهدید اروپایی‌ها گفته بود: مکانیسم ماشه در برجام برای مواقعی است که خطای اولیه رخ بدهد. ایران خطای اولیه را انجام نداده است. اقداماتی که ایران انجام داده است، اول از همه در پاسخ به تخطی آمریکا از برجام و عدم توان اروپایی‌ها برای پاسخ دادن انجام گرفته‌اند و این‌ها همه راهکار محسوب می‌شوند. هیچ کسی نمی‌تواند از یک راهکار در پاسخ به راهکاری دیگر استفاده کند.
سید عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه نیز در مورد چنین تهدیدی ازسوی اروپایی‌های‌هاگفته بود: طبیعی است که این موضوعات شرایطی را ایجاد می‌کند که ما به پایان برجام سریع‌تر نزدیک شویم.
رئیس سازمان انرژی اتمی هم گفته بود: اگر اروپایی‌ها به سمت مکانیسم ماشه بروند عملا به سمت نابودی برجام رفته‌اند. اروپا می‌خواهد از بعد مسائل امنیتی برجام برآید و این را بارها گفته‌اند. اما اینکه اروپا این خواستش با توانش چقدر تناسب دارد بحث جداگانه است. اروپا نشان داد متاسفانه ایالت کالیفرنیا در مقابل دولت آمریکا استقلال سیاسی بیشتری دارد تا کل اتحادیه اروپا در مقابل آمریکا. این نشان‌دهنده عاجز بودن اروپا در مقابل آمریکاست. اینکه به دنبال مکانیسم ماشه بروند بر خلاف نیت اروپاست و اگر به این سمت بروند عملا به سمت نابودی برجام رفته‌اند و تناقضی است در اظهارات مقامات اروپایی درباره حفظ برجام.
* جانسون: بهتر است توافق با ترامپ جایگزین برجام شود
در همین ارتباط، نخست‌وزیر انگلیس با وجود این ادعا که بهتر است « توافق با ترامپ» جایگزین برجام شود،خروج آمریکا از این توافق را علت اصلی تنش‌های اخیر در خاورمیانه دانست و گفت که لندن به همراه متحدان اروپایی‌اش به واشنگتن فهماند که آنها خواهان تنش در منطقه نیستند.
بوریس جانسون در گفتگو با شبکه "بی‌بی‌سی" تکرار کرد که توافق برجام به دلیل آنچه طرف آمریکایی ناقص می‌داند بایستی با توافق ترامپ جایگزین شود. وی گفت که اگر توافق کنونی(برجام) از دست برود، نیاز به یک جایگزین خواهد بود.
جانسون با بیان اینکه اگر برجام را کنار بگذاریم باید آن را جایگزین کنیم، ادعای توافق جدید با ترامپ را مطرح کرد و گفت: به نظر من این بهترین راه حل، برای حرکت به جلو است. وی افزود: رئیس جمهوری ترامپ در توافق کردن مهارت دارد. پس باید با همکاری یکدیگر برای جایگزین کردن برجام با توافق ترامپ کار کنیم.
* وزیر خارجه آلمان: هنوز هم به دنبال حفظ توافق هستیم!
وزیر امور خارجه آلمان هم پس از فعال شدن مکانیسم ماشه گفت که تروئیکای اروپا هنوز هم به دنبال حفظ توافق است.
هایکو ماس در دو پیام توییتری نوشت که ما دیگر نمی‌توانستیم آن چه تخطی‌های افزایش‌یابنده توافق هسته‌ای از جانب ایران می‌خواند را بی‌پاسخ بگذاریم. بنابراین، گرد هم آمده و پس از رایزنی‌های زیاد، تصمیم گرفتیم که مکانیسم حل اختلاف را که برای توافق ارائه شده است، فعال کنیم.
ماس افزود: هدف ما واضح است: ما می‌خواهیم توافق را نگه داریم و به راهکاری دیپلماتیک در توافق دست یابیم. ما با تمام شرکایمان سعی خواهیم کرد که این را حل کنیم. ما از ایران می‌خواهیم که فعالانه در روند مذاکرات که از حالا شروع می‌شود، شرکت کند.
*جوزپ بورل: هدف حل مسائل مرتبط با اجرای برجام در چارچوب کمیسیون مشترک است
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در رابطه با تصمیم طرف‌های اروپایی برجام گفت که هدف از این سازوکار حل مسائل مرتبط با اجرای توافق در چارچوب کمیسیون مشترک است.
جوزپ بورل پس از آنکه انگلیس، فرانسه و آلمان دقایقی پیش در بیانیه‌ای رسمی اعلام کردند که مکانیسم حل اختلاف در برجام را فعال کرده‌اند، تایید کرد که از طریق یک نامه از این اقدام مطلع شده است.
بورل با اشاره به اینکه این مکانیسم ماشه مطابق با بند 36 برجام توسط انگلیس، فرانسه و آلمان فعال شده است، گفت: من به عنوان هماهنگ‌کننده کمیسیون مشترک بر روند مکانیسم حل اختلاف نظارت خواهم داشت. هدف از این سازوکار حل مسائل مرتبط با اجرای توافق هسته‌ای در چارچوب کمیسیون مشترک است. در همین راستا، من تمایل وزیران امورخارجه برای حفظ برجام با این امید که راهی برای رفع این بن بست از طریق گفت‌وگوی دیپلماتیک سازنده یافت شود را یادآور می‌شوم.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا خاطر نشان کرد: مکانیسم حل اختلاف مستلزم تلاش‌های سخت همراه با حسن نیت تمام طرف‌ها است. من به عنوان هماهنگ‌کننده انتظار دارم که طرف‌های برجام با همین نیت در این روند همکاری کنند.
وی در ادامه تاکید کرد: برجام یک دستاورد مهم برای دیپلماسی چند جانبه پایدار پس از سال‌ها مذاکره است. باتوجه به وضعیت خطرناک کنونی در خاورمیانه، حفظ برجام بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
سایر اخبار این روزنامه