روزنامه مردم سالاری
1398/12/11
نویسندهای پرکار و شخصیتی منحصربهفرد با دایره ارتباطاتی جهانی
بدون تردید آقای سید هادی خسروشاهی، یکی از پرکارترین نویسندگان مذهبی ـ سیاسی دهه ۴۰ و ۵۰ است که کتابهای فراوانی در زمینههای مختلف اسلامی و فرهنگی پیش از انقلاب منتشر کرده است.علاوه بر آن، وی از سالها قبل، با مطبوعات دینی مختلف همکاری داشته و مقالاتی در بیشتر آنها و تقریبا به طور مرتب در مکتب اسلام به چاپ رسانده است. در واقع، ایشان از نخستین سالهای دوره جوانی تا انقلاب اسلامی یکسره در فعالیتهای فرهنگی ـ سیاسی بوده و افزون بر ارتباط با فدائیان اسلام، تشکلهای مذهبی تهران و شهرستانها به خصوص تبریز در دوره اخیر به یکی از همکاران ثابت مجله مکتب اسلام، دارالتبلیغ اسلامی و سردبیری برخی از نشریات آن و نیز نگارش در عرصههای مختلف، از جمله: معرفی اندیشههای سید جمال الدین اسدآبادی، نگارش در نقد مکتبها و ادیان و موضوعات دیگر مشغول بوده است.
آقای خسروشاهی در سال ۱۳۱۷ در تبریز به دنیا آمد. پدرش آیتالله سید مرتضی خسروشاهی از علمای صاحب رساله در آذربایجان بود که آثاری در فقه و غدیر داشت. جد ایشان هم آیتالله سید احمد خسروشاهی از علمای آذربایجان بود. اجداد وی تا چند نسل در سلک روحانیت و از چهرگان و عالمان حوزه نجف و خطه آذربایجان بودهاند.
ایشان در سال ۱۳۳۲ش در سن پانزده سالگی عازم قم شد و پس از طی دروس سطح، در درس فقه و اصول و تفسیرِ حضرت آیات امام خمینی، شریعتمداری، علامه طباطبائی و ـ چند ماهی هم در محضر ـ آیت الله بروجردی حاضر گشت. وی از همان زمان با جریانهای انقلابی ـ اسلامی همکاری داشت و به خصوص با فدائیان اسلام و آیت الله کاشانی در ارتباط بود. وی به سال ۱۳۳۷ کتابچهای با عنوان «اسلام و دمکراسی» (تهران، سازمان مطبوعاتی گلستان «سالنامه گلستان») نوشت و ضمن آن به برخی از نمونههای تاریخی مربوط به حکومت اسلامی و نیز شماری از قضاوتهایی که نویسندگان خارجی از وجود دمکراسی در اسلام کرده بودند، پرداخت. روی جلد آن نوشته شده بود: «اسلام و دمکراسی، سیستم حکومت دموکراسی در سایه ایدئولوژی و اصول تعلیماتی اسلام». در این کتاب شانزده صفحهای از تعبیر حکومت اسلامی و یک مورد هم تعبیر «حکومت جمهوری اسلامی» یاد شده بود.
آقای خسروشاهی درجریان رویدادهای نهضت اسلامی در سالهای ۴۱ ـ ۴۴ بسیار فعال بود و به همراه شماری از همفکران خود نشریه داخلی حوزه علمیه قم با عنوان بعثت را طی سالهای ۴۳ ـ ۴۴ منتشر کرد. این نشریه با همکاری اکبرهاشمی رفسنجانی، سیدهادی خسروشاهی، علی حجتی کرمانی و سید محمود دعایی منتشر میشد.
نخستین فعالیتهای فکری ـ سیاسی وی در ارتباط با فدائیان اسلام و شخص آیت الله کاشانی بوده است که انعکاس آن در مقالات و اسنادی است که در شمارههای متعدد مجله تاریخ و فرهنگ معاصر که با مدیریت خود وی در یک دهه اخیر انتشار یافته، منعکس شده است.
به لحاظ فکری، آقای خسروشاهی، به مانند بسیاری از دوستانش و البته در این جهت بیش از همه، هوادار و ترویج کننده اندیشههای سید قطب (اعدام در ۱۳۸۶ق/۱۳۴۶) در ایران بوده و بسیاری از آثار وی و دیگر اخوانیها را به فارسی ترجمه و به چاپ رسانده است.
از دیگر حوزههای قلمی ایشان، پرداختن به مسائل دینی و اختلاف ادیان و تبلیغات مسیحیان و ردیه نویسی بر آنهاست که این قبیل آثار، به صورت تألیف و بیشتر ترجمه، در نوشتههای آقای خسروشاهی وجود دارد.
حوزه دیگر کارهای وی پرداختن به نهضتها و جنبشهای آزادیبخش و مسأله فلسطین و حرکتهای اصلاحی در جهان اسلام است که در رأس آنها، همت وی به بازشناسی زندگی، اقدمات و فعالیتهای سید جمال الدین اسدآبادی معطوف بوده است. پرداختن به مسائل مسلمانان کشمیر، هند، الجزایر و غیره نیز از جمله موضوعاتی است که در نوشتههای ایشان به چشم میخورد. از سویی وی را باید در ردیف کسانی تلقی کرد که برای تحقق وحدت شیعه و سنی تلاش فراوانی داشته است.
آقای خسروشاهی سالها از ارکان دارالتبلیغ اسلامی بود و افزون بر مدیریت برخی از نشریات، مانند «نسل نو»، «پیام شادی» و مجله عربی «الهادی» به نگارش مقالات و کتابهای متعددی مشغول بود که شماری از آنها توسط دارالتبلیغ منتشر شد. وی از مؤسسان حزب خلق مسلمان بود؛ اما به محض آغاز برخورد این حزب با انقلاب اسلامی، ضمن صدور اطلاعیهای همراه دیگر موسسان از آن جدا شد و برای مدت دو سال نماینده امام(ره) در وزارت ارشاد اسلامی بود. پس از آن هم برای پنج سال سفیر ایران در واتیکان بود. وی پیش از دارالتبلیغ، در شمار مؤسسان مؤسسه در راه حق نیز بود که در جای خود به آن اشاره کردیم.
جناب آقای خسروشاهی تا امروز از نگارش دست نکشید و افزون بر چاپ آثار پیشین خود با عنوان «مجموعه آثار»، کارهای تازه فراوانی نیز به انجام رسانده است.
آقای خسروشاهی یکی از معدود افراد یا حتی از این حیث، شخصیتی منحصربه فرد است که بیشترین روابط را با اسلام گرایان خارج از ایران در طول سالهای قبل از انقلاب داشته و با مراکز اسلامی مختلف مکاتبه داشته است. به علاوه، در داخل نیز جزو معدود افرادی بود که تقریبا با غالب شخصیتهای بنام فکری و سیاسی مخالف رژیم پهلوی آشنایی و رفت وآمد داشته و تقریبا در میان همه گروههای فکری شناخته شده بوده است. نشانه آن، همکاری گسترده ایشان با انواع و اقسام نشریاتی است که در طول سالیان در ایران به چاپ رسیده است.
* استاد دانشگاه و رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
منبع: خبر آنلاین
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
از تاثیر این استعفا نباید غافل شد
غفلت از واقعيتها، بسيار پرهزينه است
ترخیص تا ۹۵ درصد از مبتلایان به کرونا پس از درمان سرپایی
نویسندهای پرکار و شخصیتی منحصربهفرد با دایره ارتباطاتی جهانی
کرونا ترمز بورس را کشید
مجادله در واشنگتن درباره ترور سردار سلیمانی
دستور رئیس قوهقضائیه برای پیشگیری از شیوع کرونا در زندانها
درباره تعطیلی حرم امام رضا(ع) تابع نظر وزارت بهداشت هستیم
در شرایط فعلی کشور تخلف از حرفه پزشکی گناه کبیره است
رفتنم به استقلال انتخابی خاص و شجاعانه بود
آغاز توفانی هفته پیک ویروس کرونا
سازش آمریکا با طالبان