روزنامه مردم سالاری
1398/12/26
روز جهانی اقدام برای رودخانهها
در سال ۱۹۹۷ نمایندگانی از بیست کشور در شهر کوریتیبای برزیل گرد هم آمدند تا از آسیبهایی که سدسازی بر زندگی مردم محلی وارد کرده، سخن بگویند. یکی از تصمیمهای آنان این بود که ۱۴ مارچ (۲۴ اسفند) را روز جهانی حفاظت از رودخانهها در برابر سدسازی اعلام کنند. در سالهای پس از آن، عنوان این مناسبت به «روز جهانی اقدام برای رودخانهها» تغییر یافت. هدف این بود که صدایی هماهنگ، از نقاط مختلف جهان و از سوی مردم عادی در نقد طرحهای عمرانی تخریبگر رودخانهها به گوش جهانیان رسانده شود. چند دهه است که بیشتر مدیران آب کشورهای مختلف، از جمله ایران، با عنوانهایی مانند «تأمین آب»، «توسعه منابع آب» و «مهار سیلاب» به سدسازی، تغییر دادن مسیر رودها، انتقال آب از یک حوضه به حوضهای دیگر و تبدیل بخشهایی از بستر تاریخی رودها به کانال اقدام کردهاند. در ایران دهها میلیارد دلار صرف این کار شده، صدها روستا و هزاران اثر یا محوطه تاریخی به زیر آب رفته، دهها هزار انسان از روستاهای خود رانده شده یا مراتع و کشتزارهای خود را از دست دادهاند و تالابها و دریاچههای بیمانندی با کم یا متوقف شدن آب رودخانهها در پاییندستِ سدها، خشک و به کانون گردوخاک بدل شدهاند. اما، نتیجه به دست آمده از این کارها تناسبی با این همه هزینه مادی و اجتماعی نداشته و برعکس، هم مشکل آب عمیقتر و هم تعداد سیلهای مخرب بیشتر شده است.در این یادداشت نمیتوان حتی به گوشهای از انتقادهای وارد بر طرحهای آبیِ متداول اشاره کرد؛ یادآور میشوم که در دو دهه گذشته و بهویژه در چند سال اخیر چند کتاب، صدها مقاله و هزاران یادداشت با استدلالها و مطالعههای موردی بیشمار درباره آثار زیانبار طرحهای سدسازی و انتقال آب در ایران نوشته شده است. همچنین اعتراضهای پرشمار اجتماعی از سوی مردم آسیبدیده از این طرحها صورت گرفته و البته در چند مورد و چند مقطع کوتاه (مانند دوره نخست ریاست جمهوری روحانی) حتی مقامهای دولتی بلندپایهای چون وزیر نیرو و شخص رئیسجمهور، زبان به نقد برنامههای آبی گشودند. با این حال، همچنان در این زمینه با تأخیر در پاسخِ درخور از سوی مقامهای مسئول روبرو هستیم. دکتر کورش برارپور، پژوهشگر و نظریهپرداز توسعه پایدار، این روزها نکته خوبی را (با نگاه به اقدامهای حاکمیت در زمینه بیماری کرونا) مطرح کرده است: «تأخیر، از بارزترین ویژگیهای نظام کشورداری ایران است.»
تأخیر مقامهای دولتی در توجه به انتقادهای فراوانی که از سوی صدها کارشناس و کنشگر و صدها هزار اهالی حریم رودخانهها و تالابها به طرحهای آبی کشور وارد است و تأخیر در اعتنا به رودخانههای کشور که یکی پس از دیگری در پی ساختوسازهای رنگارنگ در مسیر و حریم، حیات طبیعی خود را از دست میدهند، بهای سنگینی را بر اقتصاد، محیط زیست و آینده کشور تحمیل کرده و خواهد کرد. روز جهانی اقدام برای رودخانهها، فرصتی است برای یادآوری این نکته حیاتی که باید یک بازنگری انتقادی ریشهای در برنامههای عمرانی مربوط به رودخانهها و یک تغییر اساسی در ساختار مدیریت منابع آب کشور صورت گیرد.
*کنشگر محیطزیست
منبع: خبرآنلاین
سایر اخبار این روزنامه
سالي که خيلي بيشتر از يک سال گذشت...
سربازان سفیدپوش وطن را یاری کنیم
روز جهانی اقدام برای رودخانهها
چرا از شیوه قرنطینه استفاده نمیکنید؟
«شبی که ماه کامل شد»، «تختی» و «سرخپوست» در تلویزیون
افشای بازداشت دخترعموی بن سلمان
آمادگی شهرداری برای تعطیل کردن خدمترسانی ناوگان حملونقل عمومی
طرح بسیج ملی مبارزه با کرونا تهدید را به فرصت تبدیل خواهد کرد
اختلال سامانه معاملاتی بورس و ضرر سهامداران
جزئیات رزمایش پیشگیری و پایش شیوع کرونا
تحريمهاي آمريكا نيازهاي بهداشتي و دارويي مردم ایران را مختل كرده است