روزهای کرونایی و فرضیه‌های مختلف

فارغ از اینکه ویروس کرونا یک مقوله بیوتروریستی از سوی آمریکا (برای مهار اقتصادی اژدهای زرد) یا چین (برای فراری دادن بنگاه‌ها و مصادره سرمایه‌های غربی) باشد یا یک مقوله صرفا پزشکی (ویروسی که باید با اقدامات علمی بر آن غلبه کرد)، این روزها که اپیدمی کرونا اکثر مردم را در کنج خانه‌ها ایزوله کرده، فراغت بیشتری پیرامون خاستگاه و فلسفه ایجاد و شیوع آن در ایران فراهم شده است. طیف زیادی از واکنش‌های علمی تا بی‌خیالی و پناه به تئوری توهم توطئه در جریان است. واکنش‌ها در سه سطح قابل تبیین است. مراجع پزشکی، مدیران و مسئولین در رده‌های مختلف اعم از نهادهای اجرایی و متولیان مکان‌های سیاحتی و زیارتی و در آخر عامه مردم. نوع نگاه به ویرانگری ویروس و قدرت شیوع آن نیز در نظرگاه سطوح مذکور متفاوت و متناقض بوده است.
واکنش نهاد پزشکی بر مبنای چگونگی شیوع، قدرت همه‌گیری آن و نوع درمانش به شدت جدی و مبتنی‌بر گزاره‌های علمی جهت پیشگیری در بادی امر و سپس تلاش برای ممانعت از تکثر ویروس با احکامی مانند تذکر به مدیران برای عدم ارتباط با مرکز شیوع بیماری یعنی کشور چین بود. آنها همچنین با ابزارهای مختلف در تلاش بودند تا به افکار عمومی بقبولانند که این ویروس قادر است بواسطه سهولت انتقال و علائم پنهانش در سلامت عمومی بحران ایجاد کند. آنها در بدو امر پیشنهاد قرنطینه مرکز شروع ویروس را نیز دادند که با واکنش نهادهای غیررسمی و اهمال مسئولین ابتر شد. قصوری که از چشم مردم پنهان نماند.
هرچه واکنش مبادی علوم پزشکی تخصصی بود، مواضع مدیران و تصمیم گیرندگان حوزه سیاسی-اجتماعی و متولیان نهادهای زیارتی و سیاحتی، مقاومتی، ضعیف و مبتنی بر گزاره‌هایی از ساده گرفتن قدرت شیوع ویروس تا پنهان کاری در اطلاع رسانی و همچنین غوطه وری در واکنش‌های سیاسی و ایدئولوژیک بودند. درک ظرافت‌های موضوع بیشتر از اینکه مبتنی بر مؤلفه‌های علمی باشد، بر تحلیل‌های سطحی مانند برنامه‌ریزی دشمنان برای برگزاری انتخاباتی کمرنگ، بی اعتماد کردن مردم به اماکن مذهبی و قس علیهذا استوار بود. عملکرد مجموعه برای مقابله با ویروس بواسطه المان‌های ذهنی خسارت‌های زیادی را به کشور تحمیل کرد. شیفت دادن ریشه معضلات عمومی به عللی خارج از حوزه مسایل داخلی سنت نامیمونی است که گریبان مدیریت کلان کشور را گرفته و عملا کسر فراوانی از سرمایه و اعتماد عمومی را از بین برده و امکان شناخت عمق مشکلات و به تبع آن راه حل‌های بایسته و مقتضی را تضعیف کرده است.
در کنار واکنش نهادهای تخصصی و مدیران کشوری واکنش مردم به مراتب متنوع تر بوده است. خیلی‌ها مسئله را جدی گرفتند، و با استراتژی «ماندن در خانه» بخشی از زنجیره شیوع بیماری را قطع کردند. بسیاری دیگر مطابق معمول به تئوری‌هایی از جنس توهم توطئه پناه جسته و آن را با ساختن جک و خنده بازار به سخره گرفتند و بصورت عادی به زندگی ادامه دادند. برخی نیز فرصت را غنیمت شمردند تا از تعطیلات بادآورده استفاده و دل به سفر زدند. عده‌ای هم با هجوم به مراکز خرید، قفسه‌ها را خالی کردند. مطابق معمول نیز اقلیتی در کمین بودند تا از اضطراب و استرس مردم حساب‌هایشان را انباشته کنند.
ادامه در صفحه 2