چرا مدیران تلویزیون اصرار به حضور سلبریتی‌ها به عنوان مجری دارند؟ بازتعریف میلی «اجرا» در صداوسیما

فاطمه امین‌الرعایا
دیگر حضور بازیگران در تلویزیون به عنوان مجری اتفاق عجیبی نیست. تقریبا در همه شبکه‌های صدا و سیما، حداقل یکی از بازیگران را به عنوان مجری در حال اجرای یک برنامه می‌بینیم و این در حالی است که دیگر خبری از بسیاری از مجریان حرفه‌ای قدیمی در تلویزیون نیست. اما حالا اتفاق عجیب‌تری در حال رخ دادن است و آن حضور دیگر چهره‌های سلبریتی از جمله خواننده‌ها در این سازمان برای مجری‏گری است، اتفاقی که انتقادات بسیاری را به دنبال داشت. حالا در عوض تصحیح روندی که بسیار سوال‌برانگیز است، یکی از مدیران صدا و سیما گفته که سلبریتی‌ها به تنهایی اجرایی را برعهده نخواهند داشت و حضورشان در برنامه با همراهی یکی از مجریان شبکه خواهد بود!
به نظر می‌رسد اجرای برنامه‌های تلویزیونی، برای بسیاری از افراد شناخته‌شده اتفاقی جذاب باشد. البته در سال‌های اخیر مسئولان صدا و سیما هم از این علاقه استقبال کرده‌اند و اجرای برنامه‌های متعددی را به بازیگران یا کارگردانان سپرده‌اند. گرچه اجرای برنامه‌های تخصصی مثل برنامه‌هایی درباره بازیگری توسط این افراد توجیه‌پذیر است اما آیا حضور خواننده‌ها نیز به عنوان مجری آن هم در یک برنامه عام یا مناسبتی قابل توجیه است؟
اواخر سال 97 بود که حضور بازیگران به عنوان مجری، صدای اعتراض برخی از مجریان ثابت صدا و سیما را هم درآورد، خصوصا ادعای محمدرضا گلزار، مجری برنامه جنجالی «برنده باش» که در مراسم اختتامیه جشنواره جام‌جم گفته بود با خودش مخاطب را به تلویزیون بازگردانده است. اما در طول سال 98 نه تنها از میزان حضور بازیگران و کارگردانان در تلویزیون به عنوان مجری کاسته نشد بلکه هر روز برنامه‌ای جدید با اجرای یک بازیگر روی آنتن می‌رفت. اما کار به اینجا هم ختم نشد. قرار بود ماه رمضان گذشته بنیامین بهادری، خواننده پاپ، مجری‌گری یک برنامه مناسبتی را بر عهده بگیرد که البته به دلیل مخالفت‌های بسیار منتقدان میسر نشد.


نوروز امسال بالاخره پای خوانندگان هم به‌ عنوان مجری به جعبه جادویی باز شد و محمد علیزاده اجرای یک برنامه را بر عهده گرفت. البته او در کنار یکی از مجریان شبکه پنج این کار را انجام می‌داد. سعید اشناب، مدیر شبکه پنج سیما در گفت‌وگویی درباره حضور سلبریتی‌ها به عنوان مجری در این شبکه گفت: «از این پس رویکرد ما این است که اگر چهره یا سلبریتی‌ای قرار بود در شبکه به اجرا بپردازد، حضور ایشان در کنار مجریان تلویزیون باشد. به این ترتیب هیچ سلبریتی‌ای از این پس به تنهایی برنامه‌ها را اجرا نخواهد کرد». حال این پرسش مطرح می‌شود که با وجود مجریان سازمان چه دلیل و توجیهی برای حضور یک سلبریتی برای مجری‌گری وجود دارد؟ آیا این اقدام راهی برای جذب مخاطب است یا راهی برای درآمدزایی بیشتر؟ جبار آذین، منتقد سینما و تلویزیون دراین‌باره به «ابتکار» می‌گوید: صدا و سیما گرچه عنوان رسانه ملی را یدک می‌کشد اما از مفهوم و معنای ملی بودن، تنها شعار آن را عنوان می‌کنند. چراکه سال‌ها است به دلایل مختلف مانند تلقی‌های نامناسب در عرصه مدیریت و تغییراتی که در بدنه سازمان صورت گرفته است، عده‌ای از کاربلدها، متخصصان و هنرمندان شناخته‌شده تلویزیون که در حیطه برنامه‌، فیلم و سریال‌سازی فعال بودند از تلویزیون کوچ کرده و در جاهای دیگر از جمله شبکه نمایش خانگی مشغول فعالیت هستند. با رانده شدن این افراد و نابسامانی عرصه‌های تولید و پخش، تلویزیون دو کار نادرست و غلط را رویه خود قرار داد.
آذین درباره این دو رویه می‌گوید: اولین رویکرد، استفاده نادرست و کپی‌سازی از برنامه‌های شبکه‌های غربی به شکل نازل است. همچنین بهره‌گیری نامطلوب از چهره‌های سینمایی که در جامعه به نوعی شهرت یافته‌اند باعث شده مجریان شناخته‌شده و فعال تلویزیون از صحنه این رسانه به عقب رانده شوند، که این امر سبب شده پای اسپانسرها بیش از گذشته به تلویزیون باز شود. درواقع با ورود سلیقه و پول اسپانسر‌ها، اسپانسرها به جلوه‌گری پرداخته‌اند و سطح نازل سلیقه مدیران در این جلوه‌گری نقش اصلی را ایفا می‌کند. به عبارتی با آمدن این چهره‌ها، چهره‌های واقعی گویندگان و برنامه‌سازان کاربلد از صفحه ذهن مخاطب و تلویزیون پاک شده است.
او درباره راهکار اصلاح این روند می‌گوید: باید با تغییرات اساسی در نحوه نگرش و برنامه‌سازی، هر عنصر و عاملی در جای خود در این سازمان قرار بگیرد وگرنه با رویه موجود نه‌تنها به ساختار و محتوای برنامه‌های صدا و سیما لطمه می‌خورد بلکه مردم نیز از این سازمان فاصله می‌گیرند و فرهنگ جامعه خدشه‌دار می‌شود و نابه‌هنجاری به بار می‌آید. بنابراین حضور سلبریتی‌ها به عنوان مجری در برنامه‌های گوناگون تنها نشانه کاستی‌ها و ندانم‌کاری‌های مدیران برای ارائه برنامه‌های مناسب و شایسته است.
در شرایطی که بارها و بارها درباره نقاط ضعف حضور سلبریتی‌ها در قامت مجری در برنامه‌های تلویزیون صحبت به میان آمده اما اصرار مدیران صدا و سیما به استفاده از این افراد در برنامه‌ها، این پرسش را به وجود می‌آورد که توانایی این افراد برای انتخاب شدن مدنظر بوده یا بیشتر به آنها به عنوان ابزاری جهت دستیابی به اهداف‌ مدیران این سازمان نگاه می‌شود؟