«ابتکار» نگاه دولت درمورد بازگشت مردم به کار و فعالیت روزانه در شرایط شیوع کرونا را بررسی کرد

آینده مبهم سیاست هم «جان» و هم «نان»
گروه سیاسی - حسن روحانی رئیس جمهوری ایران می‌گوید اگر کسی کار ضروری ندارد همچنان در منزل بماند و از آن سو با ارائه طرح فاصله‏گذاری هوشمند برخی از کسب و کارها و ادارات را دوباره به حالت فعال درآورده است. دو گانه‌ای که به نظر می رسد قرار است با سیاست کج دار و مریز هم اقتصاد کشور تعطیل نشود و هم با پروتکل‌های ابلاغی از شیوع بیش از حد کرونا جلوگیری شود. سیاستی که مخالفان دولت با یادآوری جمله معروف هم چرخ‏های سانتریفیوژها بپرخد هم چرخ اقتصاد آن را به باد انتقاد گرفتند اما به واقع حتی موافقان دولت هم چشم‏اندازی از آینده این سیاست جدید ندارند.
ناگفته پیداست که کرونا نه تنها اقتصاد ایران که اقتصاد کل کشورهای دنیا را با چالش کم سابقه ای روبه‏رو کرده است چالشی که حالا صحبت از در خطر افتادن میلیاردها شغل در سراسر جهان شده است و البته بسیاری از کشورهای توسعه یافته با اختصاص میلیون‏ها دلار جهت حمایت از کسب و کارها سعی در جبران خسارات کرونا کرده‏اند. با این حال اما دولت در نظر دارد با تعطیل نکردن بخش‏هایی از اقتصاد تبعات اقتصادی و به دنبال آن تبعات سیاسی ناشی از بیماری کرونا مانند بیکاری را کاهش دهد. سیاستی که البته از سوی برخی کارشناسان سیاسی از آن به عنوان سیاست انتظار و کج دار و مریزی نام برده شده است.
این در حالی است که تدروس آدهانوم، مدیرکل سازمان بهداشت جهانی، روز جمعه در یک کنفرانس مطبوعاتی هشدار داد که لغو محدودیت‌ها (پیش از موعد مقرر) می‌تواند به شیوع مجدد و مرگبار این بیماری بینجامد.


مدیرکل این نهاد جهانی همچنین به کشور‌ها هشدار داد نسبت به لغو محدودیت‌های تعیین‌شده برای کنترل شیوع این ویروس مرگبار محتاط باشند. این در حالی است که علی ربیعی سخنگوی دولت طی یادداشتی سعی کرده‌ است به برخی از آمار و ارقامی بپردازد که نشان می‌دهد چرا باید با استراتژی سلامت‌محور به سمت فاصله‌گذاری هوشمند حرکت کرد زیرا در غیر این صورت در میان مدت، توانی در اقتصاد تحریم‌زده برای حتی حفظ سیاست‌های سلامت‌محور باقی نخواهد ماند.
مدلی که دولت انتخاب کرده است را شاید کمتر در کشورهای دیگر دیده باشیم همان گونه که طی چند دهه اخیر مدل اقتصادی مان تابع هیچ کدام از شیوه های اقتصادی نبوده است نحوه مواجهه مان با کرونا نیز شاید از همان قاعده تبعیت می کند. مدلی که آینده آن البته نا معلوم است.
هم نان هم جان؛ سیاستی با آینده مبهم
حسن روحانی، رئیس جمهور با تاکید بر اینکه آغاز فعالیت کسب و کارهای کم ریسک به معنای تغییر شرایط فاصله‏گذاری اجتماعی و عدم رعایت دقیق پروتکل های بهداشتی نیست، اظهارداشت: طبق گزارش روسای کمیته های ستاد ملی مقابله با کرونا ، اگر همکاری و همراهی مردم و رعایت محدودیت ها و پروتکل ها با همین روالی که تاکنون انجام گرفته، ادامه یابد می‌توانیم امیدوار باشیم که به تدریج به شرایط قابل اطمینانی در مقابله با کرونا دست پیدا کنیم.
رئیس جمهوری ادامه داد: طرح فاصله‌گذاری هوشمند اجتماعی که با کار و تلاش فشرده ستاد ملی مقابله با کرونا و روسای کمیته‌های آن به انجام رسیده، مدلی کنترلی است که به صورت پلکانی بر اساس نظر وزارت بهداشت و درمان در حال اجرای آن هستیم.
اما از سوی دیگر صادق زیباکلام تحلیلگر مسائل سیاسی معتقد است حسن روحانی انتخاب بسیار سختی دارد. وی می‏گوید: «راه اول این است که قرنطینه سفت و سخت را تحمل کنند و درنتیجه هزینه‌های اقتصادی هنگفتی برای کشور ببار بیاید. روحانی با خود فکر می‌کند که این هزینه‌ها را از کجا تامین کند، چگونه دیگر تعهدات همیشگی دولت از جمله حقوق‏ها، یارانه و... را پرداخت کند. با قرنطینه و کرونا دست‏کم هفت میلیون نفر از کار بیکار می‌شوند و معیشت آن‌ها و خانواده‏هایشان به خطر می‌افتد، آقای روحانی به این فکر می‌کند چگونه و از طریق کدام منابع هزینه بیکاری این افراد را بپردازد در حالی که ایران به شدت تحریم است، فروش نفت اندک هم با قیمت پایین انجام می‌شود، اقتصاد و تولید هم در رکود قرار دارد و کسری بودجه سنگینی هم وجود دارد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی معتقد است: روحانی انتخاب کرده است که چرخ اقتصاد نخوابد و معیشت بخش وسیعی از مردم کمتر به خطر بیفتد. در عین حال امیدوار است اعمال نکردن شدید قرنطینه تلفات انسانی زیادی نداشته باشد. درواقع او متاسفانه به گونه‌ای سیاست انتظار را در پیش گرفته و منتظر نتیجه این سیاست کج دار و مریز در تقابل با کرونا است.
زیباکلام می‏گوید: البته این تصمیم فقط متعلق به روحانی نیست و احتمالا در مجموعه نظام نیز بسیاری از مقامات با این تصمیم همراهی دارند، هرچند ممکن است برخی هم مخالف باشند.
وضعیت نگران‏کننده در روزهای نخست مدل جدید
روز گذشته اما با اجرای طرح فاصله‏گذاری اجتماعی قرار شد تا شرایط به حالت نیمه عادی برگردد. پروتوکل‏هایی که بنا به مشاهدات عینی تقریبا رعایت نشد و البته می‏تواند به عنوان یک اتفاق خطر خیز به آن نگاه کرد.
علیرضا زالی فرمانده ستاد مقابله با کرونا در کلانشهر تهران اما روز گذشته وضعیت پیش آمده در تهران را نگران کننده دانسته بود.
زالی در ارتباط با ازدحام بالای شهروندان در خیابان‌ها و مترو و اتوبوس، عنوان کرد: در جلسه‌ای که با استاندار تهران داشتیم و همچنین طی صحبت با آقای دکتر نمکی، توانستیم دولت محترم و ستاد ملی کرونا را مجاب کنیم که در شهر تهران شرایط متفاوتی وجود دارد. بر همین اساس قرار شد که برگشت به کار در تهران با تاخیر بیشتری صورت بگیرد، ولی به نظر می‌رسد که فرمول این تاخیر یک هفته‌ای به صورت اجرایی در شهر تهران متجلی نشده است. به همین دلیل امروز ما پیگیر هستیم، اگر قرار باشد که تهران شرایط متفاوت‏تری را به نسبت شهر‌های دیگر داشته باشد، باید تدبیری اندیشیده شود. امروز آن چیزی که در سطح شهر دیدیم آن تفاوت را قطعا ایجاد نمی‌کرد و قطعا موجبات نگرانی را فراهم کرده است.
فرمانده ستاد مقابله با کرونا در کلانشهر تهران در خاتمه عنوان کرد: شهر تهران هنوز یک شهر در تب و تاب اپیدمیک است. باید بدون شتاب و عجله و با تانی و برنامه‏ریزی منظم‌تر و منسجم‌تر به این سمت حرکت کنیم، چراکه هم مردم، هم اصناف و هم دستگاه‌های اجرایی آمادگی همکاری و مشارکت دارند. طبیعی است در تهران باید یک پروتکل متفاوت دیده شود و تاکید می‌کنم اینکه ستاد ملی برای تهران پروتکل‌های متفاوتی دیده، تجلی آن باید در آرایش اداری، شهری، خدمات و اصناف دیده شود. قطعا فردا جلسه‌ای اضطراری در ستاد برگزار خواهیم کرد تا زمینه‌ها و مصادیق تاخیر یک هفته‌ای را پیگیری و بررسی کنیم.