ویروس‌ها مرز نمی‌شناسند

 [راضیه زرگری] امروز جهان در شرایط اضطرار به سر می‌برد؛ ویروسی کوچک که با چشم ‏غیرمسلح قابل مشاهده نیست، همه کشورهای بزرگ و کوچک جهان را به معنای واقعی فلج کرده ‏است. کووید - 19 این روزها بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان را با خطر نابودی مواجه کرده است و اروپا و آمریکا ‏به عنوان نقاط پیشرفته کره خاکی زیر بار همه‌گیری ویروس و بحران مدیریت در مقابله با انتشار آن کمر خم ‏کرده‌اند. اما در این شرایط بحرانی وضع نقاطی از سراسر جهان نگران‌کننده‌تر است. کشورها و ‏جوامعی که در شرایط عادی با وضع جنگ و درگیری مواجه بودند و غیرنظامیان زیادی در این ‏مناطق از شهر و خانه خود آواره شدند و در اردوگاه‌های اسکان زندگی می‌کنند، در بحران همه‌گیری ‏ویروس، وضعیت‌شان وخیم‌تر است؛ کشورهایی مانند سوریه، ‏لیبی و بخش‌هایی از نوار غزه در سرزمین‌های اشغالی با کمترین امکانات و محدودیت‌هایی که با آن ‏مواجه هستند، قادر نخواهند بود در مقابل همه‌گیری بیماری مقاومت کنند. بر همین اساس به‌دنبال شیوع ‏ویروس کرونا در جهان، کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ خواستار اقدام اضطراری جامعه جهانی برای ‏مقابله با این خطر در مناطق درگیری در سراسر جهان شده است.‏ ‏ به گزارش کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ از ژنو، این سازمان هشدار داده است که مبارزه با کووید - ۱۹ ‏در کشورهایی که به‌واسطه مخاصمه ویران شده‌اند، تقریبا ناممکن خواهد بود، مگر آنکه دولت‌ها و سازمان‌‏های بشردوستانه فورا در این‌باره واکنشی هماهنگ نشان دهند. باید برنامه‌های پیشگیری را قبل از ‏آنکه این بیماری در مناطق مخاصمه شیوع پیدا کند، به‌طور اضطراری پیش ببرند. کووید - ‌19 که تهدیدی ‏بزرگ برای جان مردم در کشورهای دارای سیستم بهداشتی قوی محسوب می‌شود در مناطقی که سیستم‌‏های بهداشت و درمان آن مورد تاخت و تاز جنگ قرار گرفته و رسما قابل تکیه و اعتماد برای درمان ‏نیست، به‌مراتب خطرناک‌تر است؛ آن هم در شرایطی که هزاران نفر از مردم آواره‌شده ‏به‌واسطه جنگ در نزدیکی یکدیگر و در اماکنی مانند کمپ‌های اسکان زندگی می‌کنند؛ مکان‌هایی فاقد ‏منابع کافی نجات‌بخش مانند آب پاکیزه، صابون و دارو. به‌علاوه، سیستم‌های بهداشتی که در مخاصمات ‏تضعیف شده‌اند ظرفیت شناسایی، مدیریت و پیگیری موارد بیماری را از دست داده‌اند که این خود خطر ‏شیوع کووید-19 را بیشتر می‌کند.‏ در اردوگاه‌های آوارگان امکان فاصله‌گذاری اجتماعی وجود ندارد
پیتر مائورر، رئیس کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ می‌گوید:   «کووید- ۱۹سیستم‌های بهداشتی پیشرفته را ‏در هم شکسته است. بسیاری از مناطقی که در آنجا کار می‌کنیم حتی از کمترین زیرساخت‌های بهداشتی ‏نیز برخوردار نیستند چه برسد به ظرفیت مراقبت‌های ویژه. ترس ما از آن است که اگر اقدام اضطراری ‏برای جلوگیری از گسترش ویروس اتخاذ نشود، این بیماری بسیاری از جوامع آسیب‌پذیر را ‏ویران کند.» کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ نگران اوضاع بد افراد در زندان‌ها و اردوگاه‌های آوارگان در ‏سراسر جهان است. سیستم‌های بهداشتی در مناطق مخاصمه در مکان‌هایی مانند سوریه، یمن، سودان ‏جنوبی، شمال شرق نیجریه و افغانستان بی افزایش کمک‌ها به هیچ‌وجه برای مواجهه با سیل موارد ‏کووید-۱۹ آماده نیستند. ‏
در شرایط فعلی بحران همه‌گیری بیماری، واکنشی فوری و هماهنگ از طرف دولت‌ها و سازمان‌‏های بشردوستانه حیاتی به نظر می‌رسد. مقابله همه‌جانبه با کووید- ۱۹ می‌تواند از وقوع فاجعه در ‏کشورهای جنگ‌زده‌ای که سیستم‌های بهداشتی تضعیف‌شده‌ای دارند، جلوگیری کند اما برای این مهم لازم ‏است که جامعه بین‌الملل کمک‌های خود را افزایش دهد. هفته گذشته نهضت بین‌المللی صلیب‌سرخ و ‏هلال‌احمر درخواست کمک ۸۰۰‌میلیون فرانکی ارایه داد که طی آن از دولت‌ها خواست منابع لازم ‏را برای کمک به کشورهای دارای ظرفیت محدود برای مقابله با این تهدید فوری افزایش دهند.‏
در اردوگاه‌های آوارگان، فاصله‌گذاری فیزیکی امکان‌پذیر نیست. صلیب‌سرخ جهانی نگران ‏است که به محض آنکه ویروس وارد اردوگاهی شود، توقف شیوع آن ممکن نباشد، بنابراین نگرانیم که این ‏ویروس سریع و تباه‌گر گسترش یابد و فشار زیادی برای واکنش درمانی ایجاد کند. جنگ‌افروزی بعد از شیوع ویروس متوقف نشده است و قربانیان مخاصمه همچنان نیاز به کمک‌رسانی دارند و مستحق این ‏کمک‌ها هستند.

رئیس کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ با اعلام اینکه کار کمک‌رسانی بشردوستانه به ‏قربانیان مخاصمات مسلحانه، حتی در بحبوحه شیوع رو به افزایش به ویروس همچنان مورد نیاز است، ‏توضیح می‌دهد: «این کار به دلیل ابعاد همه‌گیری حاضر و تمهیدات ضروری و حیاتی که کشورها برای ‏کنترل آن اتخاذ کرده‌اند مانند محدودیت‌های جابه‌جایی افراد و کالا، دشوارتر نیز شده است. برای اجتناب ‏از یک فاجعه، دولت‌ها و دیگر کنشگران مسلح صحنه‌های مخاصمه باید کار بشردوستانه را به‌عنوان ‏یک اولویت در شرایط کنونی تسهیل کنند. ویروس‌ها هیچ مرزی نمی‌شناسند:   این یک مشکل جهانی ‏است که تنها با اقدامی جهانی حل خواهد شد.» با اینکه کار کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ در میدان‌های ‏جنگ تداوم دارد، این کمیته در راستای تلاش و کمک پیرامون همه‌گیری کووید-19، فعالیت‌های خود را ‏با همکاری جمعیت‌های ملی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر و فدراسیون بین‌المللی تغییر جهت می‌دهد. ‏ آتش‌بس همگانی تا ناپدید شدن ویروس کووید-19
در همین راستا، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز نگرانی خود را از شیوع ویروس در مناطق جنگ و درگیری ‏عنوان کرد و خواستار اعلام آتش‌بس همگانی در جهان شد. آنتونیو گوترش بر این باور است که ‏بحران به وجود آمده به دنبال شیوع ویروس جدید کرونا شباهتی با دیگر بحران‌هایی که این سازمان در ‏عمر هفتادوپنج‌ساله‌اش با آن روبه‌رو شده است، ندارد‎. ‎او اخیرا در گفت‌وگویی با یورونیوز عنوان کرده است: «‏پیش از هر چیز باید بگویم که همه نمایندگان ویژه من به دنبال اجرای ابتکارعمل‌هایی هستند که در ‏دستور کار قرار دارند تا اطمینان حاصل کنیم که آتش جنگ از سوریه گرفته تا یمن و لیبی و دیگر ‏مناطق خاموش خواهد شد. برخی از این گروه‌ها به این خواسته واکنش مثبت نشان داده‌اند، در برخی ‏مناطق حتی شاهد همکاری طرف‌های درگیر با یکدیگر برای واکنش به شیوع ویروس کرونا بوده‌ایم. ‏ولی  متأسفانه در برخی مناطق دیگر درگیری‌ها ادامه دارد به‌ویژه در مناطقی که با گروه‌های ‏تروریستی روبه‌رو هستیم که به هیچ‌کس وقعی نمی‌نهند. به نظرم سطح آگاهی در این زمینه که همه ‏انسان‌ها با هم و در کنار هم در نبردی بزرگ حضور دارند،  افزایش یافته است. نبرد مبارزه با ‏ویروس
 کووید- 19.‏ مقابله با کووید-19، از سوریه تا جمهوری دموکرات کنگو
در حال حاضر کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ فعالیت‌هایی را برای پیشگیری و شناسایی کووید-19 در ‏بازداشتگاه‌های افغانستان، میانمار، ارمنستان، السالوادور و عراق انجام داده است. همچنین این سازمان ‏برای حمایت از خدمات بهداشت و درمان در مسیر آمادگی در برابر بیماری کووید-19 فعالیت‌هایی در ‏افغانستان، میانمار، بورکینافاسو، کلمبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، غزه، مکزیک، سومالی، سودان، ‏سوریه و لبنان در دستور کار و اجرا دارد. در افغانستان و میانمار، کار کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ در ‏زندان‌ها و حمایت از سیستم‌های بهداشتی بر روی آمادگی، تشخیص و اقدامات پیشگیری از ‏ کووید-19 متمرکز است. همچنین نمایندگان این سازمان درحال ایجاد یک برنامه پاسخ سریع با ‏جداسازی، بهبود بهداشت و مواد حفاظتی هستند.‏
در بورکینافاسو، صلیب‌سرخ درحال پخش برنامه‌های رادیویی با هدف ارایه اطلاعات و ارتقای ‏اگاهی مربوط به ‏ کووید-19 و چگونگی جلوگیری از آن است و همچنان به بهبود دسترسی به آب ‏تمیز و صابون در مناطقی که تحت خشونت قرار دارند، تمرکز دارد به‌طوری که صابون و ژل‌های ‏ضدعفونی را در محل‌های مشخص توزیع می‌کند.‏
در جمهوری دموکراتیک کنگو، کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ به بیمارستان‌های مورد حمایت خود برای ‏تنظیم اقدامات قرنطینه، آموزش کارکنان مراقبت‌های بهداشتی در جداسازی موارد مشکوک و اجرای ‏اقدامات کنترل پیشگیری از عفونت در مراکز درمانی کمک می‌کند. در السالوادور توزیع صابون بین ‏بازداشت‌شدگان مورد تأکید است تا با کمک به شستن دست‌ها، از شیوع بیماری جلوگیری کنند. در ‏غزه، کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ به درخواست مقامات فلسطینی برای کمک به اسکان مردم در ‏قرنطینه، 500 تشک و هزار پتو اهدا کرده است. همچنین 43 دماسنج مادون قرمز برای کمک به ‏غربالگری موارد مشکوک به مقامات بهداشتی در این منطقه مورد محاصره اهدا
شده است.‏
در عراق، کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ صابون و ضدعفونی کننده، وسایل محافظتی مانند دستکش، ‏عینک، لباس و دماسنج را به 13محل بازداشت اهدا کرده که 22هزار زندانی را در خود جای می‌دهد‏؛ قرار است این اقلام به‌زودی به 11 موسسه دیگر که  20‌هزار زندانی دیگر دارد، نیز تعلق بگیرد. ‏به علاوه مواد لازم برای شست‌وشوی دست و اسپری کلر از سوی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ برای ‏بازداشتگاه‌های عراق فراهم شده است. در مکزیک، ‏ICRC‏ و صلیب‌سرخ مکزیک برای جلوگیری ‏از شیوع بیماری، آب، کیت‌های بهداشتی و اطلاعاتی درباره ویروس توزیع می‌کنند. در لبنان، ‏‎ ‎کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ بخش اورژانس در بیمارستان دانشگاه رفیق حریری را که در آن موارد مثبت ‏ کووید-19 تحت درمان قرار دارند،  اداره می‌کند.‏
در سوریه، در اردوگاه ال‌هول بیمارستان صحرایی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ درحال فعالیت است ‏و تیم صلیب‌سرخ اقدامات لازم و پیشگیرانه‌ای را برای محافظت از بیماران در برابر ‏ کووید-19 ‏انجام داده است. در سومالی نیز، چادرهایی برای جداسازی در بیمارستان مورد حمایت کمیته بین‌المللی ‏صلیب سرخ تهیه شده است و درحال اجرای یک سیستم نظارت بر موارد مشکوک در کلینیک‌هایی ‏هستند که هلال‌احمر سومالی آن را مدیریت می‌کند. همچنین تهیه صابون، محلول کلر و اطلاعات ‏بهداشتی در مورد ‏ کووید-19 برای توزیع به بیش از 120‌هزار خانوار صورت گرفته است. ‏