توافق ارزی ایران و عراق

گروه اقتصادی‌/ بانک مرکزی از روز گذشته تزریق ۵۰ میلیون دلار به بازار اسکناس ارز را شروع کرده هر چند که در آخرین خبری که این بانک فرستاد میزان عرضه ارز به بازار را 85 میلیون دلار اعلام کرد ؛ یعنی 70 درصد بیشتر از ارز اعلامی روز یکشنبه تا بخشی از التهاب بازار را مدیریت کند. اقدامی که بر اساس آخرین تصمیم این بانک یعنی افزایش سقف خرید در بازار متشکل ارزی و عرضه روزانه ۵۰ میلیون دلار اسکناس است. این بانک سقف خرید کارگزاران در بازار متشکل ارزی را هم به ۵۰۰ هزار دلار افزایش داده است. درحالی که سقف خرید بانک‌ها و صرافی‌ها تا پیش از این ۵۰ هزار یورو یا معادل آن به سایر ارزها بود. این اقدامات در حالی صورت می‌گیرد که عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، روز گذشته برای مذاکره با مقامات بانکی و اقتصادی عراق در رأس یک هیأت بانکی و تجاری عازم بغداد شد تا به یک توافق مالی با عراق برای آزاد سازی منابع دست یابد که به این هدف هم رسید.
«عبدالناصر همتی» روز دوشنبه در گفت‌و‌گو با ایرنا درباره نتایج مذاکراتش با مقامات عراقی افزود که جلسه مشترک سه‌جانبه با رؤسای بانک مرکزی و بانک تجارت عراق منجر به توافق بر سر آزاد کردن منابع مالی ایران با هدف خرید کالاهای اساسی برای کشور شده است.
وی جلسه مشترک خود با «مصطفی غالب مخیف» رئیس بانک مرکزی و «سالم جواد عبدالهادی چلبی» رئیس بانک تجارت عراق را در این راستا مهم ارزیابی کرد و گفت: در این جلسه درباره تبادلات تجاری گفت‌و‌گوی مفصلی صورت گرفت.
همتی خاطرنشان ساخت که جمهوری اسلامی ایران در نتیجه صادرات برق و گاز به عراق، منابع مالی چشمگیری در بانک‌های عراق دارد.
رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد که نخست‌وزیر عراق از حصول این توافق ابراز خرسندی و استقبال کرده است.
وی افزود در دیداری که متعاقب جلسه سه‌جانبه، با «مصطفی الکاظمی» داشته، نخست‌وزیر عراق، قول داده است که به‌طور هفتگی روند انجام این توافق را میان دو کشور پیگری کند. همتی ابراز امیدواری کرد که با توافق‌های انجام شده گام‌های مثبتی در توسعه روابط اقتصادی و بانکی با کشور دوست و برادر عراق برداشته شود. وی تصریح کرد با توجه به رایزنی‌ها و قول‌هایی که مسئولان عراقی داده‌اند، نسبت به آینده امیدوار است و نتایج آن بزودی در مناسبات بانکی و اقتصادی دو کشور مشخص می‌شود.
به گفته وی، جمهوری اسلامی ایران در چارچوب این توافق، بنا دارد بر اساس نیازهای خود، از این منابع مالی برداشت کند. وی با اشاره به اینکه این منابع متعلق به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است، افزود که بانک مرکزی مهمترین تأمین کننده نیازهای اساسی کشور در بخش‌های مختلف صنعت و معدن، کشاورزی و بهداشت است. همتی خاطرنشان ساخت که این کالاها به دلیل اینکه جزو نیازهای اساسی کشور است معاف از تحریم‌های ظالمانه و یکجانبه امریکا هستند.
وی مانع اساسی در برداشت از این منابع مالی را در حوزه اجرایی دانست و گفت که بانک تجارت عراق و معذوریت‌هایی که بانک مرکزی عراق قبلاً داشت با توافق امروز برطرف شدند.
در آخرین سفرهای همتی به عراق، توافقنامه ساز و کار پرداخت مالی میان دو کشور امضا شد؛ یعنی در ۱۶ بهمن ۱۳۹۷ که در سفر خردادماه او نیز تفاهم‌هایی درباره استفاده از منابع مالی ایران برای واردات کالاهای اساسی مانند دارو از عراق به دست آمد. حالا بازار منتظر است که ببیند آیا این بار اتفاق مؤثری می‌افتد.
بازگشت منابع مالی ایران نزد عراق ناشی از فروش گاز و برق به این کشور و همین‌طور ارز حاصل از صادرات تجار ایرانی، می‌تواند عامل مؤثری در کاهش تلاطم ارزی کشور باشد.
در همین حال به گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، بر اساس اطلاعات دریافتی از معاملات ارزی در بازار دوم، حجم عرضه ارز به صورت حواله (در بستر سامانه نیما) نسبت به روز کاری قبل حدود ٢٧ درصد افزایش یافت و بالغ بر ۱۶۸ میلیون یورو شد.
علاوه بر این در بازار متشکل معاملات ارزی نیز بیش از ٨۵ میلیون دلار به صورت اسکناس عرضه شد.
بر این اساس و با اهتمام جدی بانک مرکزی در تداوم عرضه ارز به صورت اسکناس و حواله در بازار دوم، پیش‌بینی می‌شود بازار ارز کشور از ثبات بيشتری برخوردار شود.

برش
بازار ارز در روزی که گذشت

درباره اینکه سیاست جدید بانک مرکزی چقدر بر قیمت ارز در بازار مؤثر بود، سراغ صرافی‌ها و فروشندگان میدان فردوسی تهران رفتیم. با این سؤال که آیا افزایش عرضه در بازار اسکناس ارز جواب تقاضاها را می‌دهد و می‌توانیم منتظر بازگشت آرامش به بازار ارز باشیم؟
کاهش ۱۰۰۰ تومانی نرخ دلار
بررسی‌های خبرنگار «ایران» نشان می‌دهد که آغاز عرضه روزانه ۵۰ میلیون دلار در روز گذشته باعث شد که قیمت دلار رسمی تا ساعت ۱۲ ظهر روز 21 مهر نسبت به روز قبل آن حدود یک هزار تومان کاهش یابد و به محدوده 30 هزار تومان برسد. در این باره یک صراف در میدان فردوسی به «ایران» توضیح می‌دهد: «نوسان نرخ دلار در روزهای اخیر خیلی شدید شده بود. ظاهراً بانک مرکزی عرضه ارز بیشتر به بازار را شروع کرده و اگر ادامه دار باشد، می‌توان به کاهش نوسانات امیدوار بود.»
او ادامه می‌دهد: «روز یکشنبه نرخ دلار به بالای 31 هزار تومان رسیده بود، اما روز دوشنبه صرافی ملی و بازار متشکل ارزی قیمت کمتری را برای معاملات ارزی در نظر گرفتند و بر اساس آخرین نرخی که به دست ما رسیده، تا ظهر روز دوشنبه هر دلار 30 هزار و 300 تومان فروخته و نزدیک به 29 هزار تومان خریده می‌شود.» اما از صرافی دیگری در همان میدان فردوسی درباره خرید و فروش ارز پرسیدیم. مسئول صرافی می‌گوید که فروش ندارند و توضیح می‌دهد: «نرخ ما همان نرخ صرافی ملی است اما فروش نداریم. چون ارز نداریم. باید ارز سنایی (ارز حاصل از صادرات) به دستمان برسد تا بتوانیم بفروشیم و الان ارز نداریم.» به صرافی مجاز دیگری در خیابان امام خمینی تهران سر زدیم و مسئول آن می‌گفت: «ارز داریم و قیمت فروش دولتی است. یعنی حدود 30 هزار و ۲۰۰ تومان می‌فروشیم و 29 هزار و ۲۰۰ تومان می‌خریم.» از صرافی‌های دیگر هم که سؤال کردیم، آنهایی که ارز سنایی به دست‌شان رسیده بود، قیمت فروش‌شان یک هزار تومان کمتر از نرخ‌های پایانی روز کاری قبل یعنی روز یکشنبه بود و همه می‌گفتند که قیمت بر اساس نرخ اعلامی صرافی ملی و بازار متشکل ارز است. در همین حال قیمت فروش یورو نیز با کاهش نسبت به نرخ‌های پایانی روز کاری قبل، حدود ۳۵ هزار و ۷۰۰ تومان و قیمت خرید آن هم حدود ۳۴ هزار و ۷۰۰ تومان بود. اما در ادامه بررسی‌ها، سراغ فعالان بازار آزاد رفتیم تا ببینیم خرید و فروش در این بازار چگونه و با چه نرخی است.
همتی دست پر از عراق برمی‌گردد؟
این طرف بازار ارز یعنی جایی که خبری از نرخ دلار سنا و بانکی نیست و فعالیتش هم در افزایش نرخ ارز و تلاطم بازار بی‌تأثیر نیست، فضا متفاوت از صرافی‌هاست. از یک دلال ارز درباره آخرین قیمت بازار آزاد پرسیدیم. او پاسخ می‌دهد: «تا این لحظه (ساعت 13) قیمت دلار 31 هزار و 300 تومان برای فروش و 31 هزار و 200 تومان برای خرید است.»
او درباره اینکه چرا نرخ بالاتر از صرافی‌هاست، توضیح می‌دهد: «صرافی‌ها رقمی را اعلام می‌کنند که بازار متشکل ارزی و صرافی ملی تکلیف می‌کند. اما ما به وضع بازار نگاه می‌کنیم. صرافی‌ها هم که این نرخ را اعلام می‌کنند، فروش ندارند. فقط می‌خرند.» یک دلال دیگر بازار ارز می‌گوید: «وقتی کشور دلار داشته باشد، به بازار تزریق می‌کند. الان هم به محض آنکه دلار وارد بازار شود، قیمت‌ها کم می‌شود.» دلال دیگری در پاسخ به این سؤال که چرا آغاز 50 میلیون دلار جدی گرفته نشده؟ می‌گوید: «50 میلیون دلار برای هر روز عدد بزرگی است و امیدواریم که بانک مرکزی بتواند آن را تأمین کند.»
او ادامه می‌دهد: «ما منتظریم که آقای همتی از سفر عراق برگردد. اگر بتواند دلارهای کشور را به کشور بیاورد، قیمت‌ها در بازار آزاد هم کم می‌شود.»‌‌