قاصدک 24

سیل اعتراضات مردم اصفهان

حسین معافی پژوهشگر و فعال رسانه‌ای زاینده‌رود، بزرگ‌ترین و پرآب‌ترین رودخانه فلات مرکزی ایران است که از کوه‌های زاگرس مرکزی به ویژه زردکوه سرچشمه می‌گیرد و در دشت مرکزی ایران به سمت شرق پیش می‌رود تا در نهایت به جلگه تالاب گاوخونی می‌ریزد. از این رودخانه، جهت آبیاری باغ‌ها، شالیزارهای برنج و کشتزارهای داخلی اصفهان، پنج شاخه بزرگ جدا شده که در گویش اصفهان به آنها«مادی»می‌گویند، استفاده می‌شود. آخرین باری که اصفهانی‌ها جریان رودخانه زاینده رود را در شهر اصفهان به چشم دیدند به فروردین ماه سال گذشته بر می‌گردد که این موضوع شادی بسیاری را در میان مردم اصفهان به همراه داشت و سبب شد تا کشاورزان شرق اصفهان که سالها خشک سالی را تجربه کرده بودند بتوانند پس از چند سال کشت داشته باشند. با انتقال آب به استان یزد در سال 1379 اولین خشکی در زاینده رود شکل گرفت و هر روز به برداشت آب از زاینده رود افزوده شد و هر سال خشکی آن گسترش یافت، خط انتقالی که قرار بود پس از راه اندازی تونل سوم کوهرنگ اجرائی شود.البته باز شدن زاینده رود در این زمان هم موقتی بود و تنها برای کشت بهاره کشاورزان و با دیر بازشدن آب برای کشاورزان و زود بسته شدن آن خسارات مضاعفی به کشاورزان که براثر بی آبی ورشکته شده بودند وارد کرد. در حال حاضر تنش آبی شکل گرفته در زاینده رود و مشکلات ایجاد شده به دلیل مدیریت ناکارآمد در این حوضه آبریز دیگر مرتبط با یک بخش و منطقه کشور نیست و  مسئله زاینده رود به طور مستقیم با معیشت مردم 4 استان اصفهان، چهارمحال و بختیاری، یزد و خوزستان گره خورده است.بیشتر آب زاینده رود برای مصرف آب شرب  و کشاورزی در شهرها و روستاها در این استان‌ها استفاده می شود. باید توجه داشت که سرچشمه اصلی زاینده رود یعنی تونل کوهرنگ نیز در این بحران کم آبی و بارش کم برف و باران در سال گذشته خشک شده و بیش از 200 روستا در استان چهار محال و بختیاری با تانکر آب رسانی می شوند. علاوه بر مشکلات یاد شده ناشی از سوء‌مدیریت و همچنین خشکسالی، اظهارات غیرمسئولانه مقامات عالی کشور در سال‌های  گذشته زمینه خارج شدن مسأله از روند منطقی و تحریک شکاف‌های قومیتی را فراهم کرد. موضوعی که سهم قابل توجهی در حل نشدن مشکلات حوضه آبریز زاینده رود ایفا می‌نماید. مهرداد ویس کرمی نماینده مجلس و عضو کمیسون آموزش و تحقیقات در توئیت خود اعلام کرد که « تنش آبی حاصل سیطره طولانی مافیای آب بر مدیریت آب کشور است  و راهکار اساسی در این زمینه تحقیق و تفحص از مافیای آب در وزارت نیرو است».مسئله مهم دیگر در سازوکار اجرائی حوضه آبریز زاینده رود بحث ساماندهی برداشت آب در استان‌های اصفهان، یزد و چهارمحال وبختیاری و خوزستان با رویکرد جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز است. تشکیل شورای هماهنگی حوضه آبریز زاینده رود با حضور استانداران اصفهان، چهارمحال و بختیاری، یزد و خوزستان به همراه تمامی متولیان مرتبط با این موضوع اعم از معاونان وزرای نیرو، جهاد کشاورزی، صنعت معدن و تجارت و همچنین نمایندگان اصناف کشاورزی و سایر ذینفعان منطقه تحت پوش این رودخانه باید در دستور کار قرار گیرد. تأسیس صندوق تأمین خسارت خشکسالی در حوضه آبریز زاینده رود می‌تواند تاثیر قابل توجهی در جلوگیری از نارضایتی اجتماعی داشته باشد .آب مورد نیاز صنایع بزرگ این استان‌ها نیز باید از منابع دیگری مانند تصفیه پساب‌ها و فاضلاب‌ها تأمین شود و آبیاری‌های سنتی جای خود را به آبیاری‌های تحت فشار بدهد. اعتراضات به تنش‌های آبی در استان‌های حوزه آبریز زاینده رود سال‌هاست که ادامه دارد و دولت باید با هماهنگی‌های لازم بین مسئولان و مردم این چهار استان و استفاده از نظرات علمی و کارشناسی، به این اعتراضات پایان دهد و راهکارهای مناسبی برای مدیریت مصرف آب این استان‌ها در نظر بگیرد و از بروز اختلافات و تنش‌ها جلوگیری نماید تا مردم و کشاورزان این استان‌ها به خواسته‌های خود برسند و مشکلات‌شان کاهش یابد.