قاصدک 24

برعکس نهند نامِ....

عبدالصمد خرمشاهی وکیل پایه یک دادگستری طی هفته‌های اخیر طرح صیانت از حقوق عامه در مقابل حیوانات مضر و خطرناک که قرار است طی چهار ماده مکرر به قانون مجازات اسلامی ملحق شود، سروصدای زیادی در جامعه به پا کرد. آیا واقعا حیوانات دارای حقوقی هستند؟ متاسفانه در طی هزاران سال این انسان‌ها بوده‌اند که حق طبیعی حیوانات در مقابل زیستن و سایر حقوقی که طبیعت به آنها اعطا کرده را از آنها گرفته و طی قرون و اعصار ظلم فراوانی به انواع حیوانات روا داشته‌اند. طرح مذکور تازگی نداشته طی سال‌های گذشته تحت عناوینی مطرح ولی پیگیری نشده بود تا اینکه موضوع طرح صیانت از حقوق عامه در مقابل حیوانات مطرح شد و بازتاب فراوانی در جامعه داشت. در این رابطه لازم است به چند نکته اشاره کنم: اولا، نگهداری حیوانات در تمام کشورهای توسعه یافته دارای ضابطه‌ای است که معمولا از سوی شهروندان رعایت می‌شود. اینکه چه نوع حیوانی نگهداری و چگونه آنها را تربیت و یا با آنها رفتار کنند که به دیگران آسیب نرسانند، یک اصل بدیهی است که در همه جوامع پیشرفته مورد پذیرش قرار گرفته است. طبیعتا دراین جوامع هیچ‌کس حق ندارد با نگهداری مثلا یک سگ غیراهلی، روح و روان و آسایش و امنیت دیگران را تحت الشعاع قرار دهد. نگهداری حیوانات ضابطه مند شده است، انواع  واقسام حیوانات، نحوه نگهداری و تغذیه آنها از لحاظ بهداشت و همه این مسائل مطابق مقرراتی است که در جامعه جا افتاده و مردم به این قوانین احترام می‌گذارند. متاسفانه در این طرح، مطلقا هیچ حقی برای حیوان قائل نشده و در واقع حقوق حیوانات نادیده گرفته شده است. اگر قرار باشد که سگ یا گربه‌هایی که در منازل نگهداری می‌شوند یا در معابر عمومی همراه افراد هستند را بگیرند و مجازاتی برای صاحبان این حیوانات قائل شوند، تکلیف این حیوانات واقعا چه خواهد شد؟ وجالب این است که در مجازات نگهداری اینگونه حیوانات معیار را دریافت حقوق کارگر اعلام کرده‌اند که درواقع توهین به شأن کارگر است. مسئله مهمی که می‌توان روی آن انگشت گذاشت اینکه قوانین اگر به اقتضای زمان و مکان تصویب نشوند و یکسری مسائل نادیده گرفته شود ویا حقوق انسان‌ها یا حیوانات رعایت نشود، قطعا از سوی جامعه پذیرفته نخواهد شد. منشا و ریشه قانون ستیزی برخی از شهروندان در کنار عدم آموزش کافی این است که قوانین واقعا متناسب با اقتضاء زمان و مکان نیست و در نتیجه قانون شکنی رواج پیدا می کند. نمایندگان مجلس باید آنچنان قوانینی وضع بکنند که حکیمانه باشد و اوضاع و احوال جامعه را بسنجد و ببینند قوانینی که وضع می کنند تا چه اندازه می‌تواند از سوی مردم و جامعه مورد پذیرش قرار بگیرد. شکی نیست که افراد نمی‌توانند با نگهداری غیراصولی و غیرضابطه مند حیوانات را دستاویز آزار و آسیب رساندن به افراد دیگر جامعه بکنند که البته در این خصوص در قانون مجازات هم ضمانت اجرا و مجازات‌هایی هم داریم که اگر کسی به وسیله سگ، افراد دیگر را بترساند، مجازات خواهد شد. بنابراین باید اول به این اصل توجه کنیم که حیوانات هم حقوقی دارند و نگهداری از نها باید ضابطه مند باشد و اینگونه طرح‌ها که همه مسائل در آن نادیده گرفته می‌شود، نمی‌تواند در جامعه پایدار بماند و انتظار داشته باشیم که مردم از آن تبعیت بکنند. ضابطه مندی، رعایت حقوق شهروندی و رعایت حقوق انسان‌ها همگی باید در کنار رعایت حقوق حیوانات لحاظ شود. چارچوب و مقررات مشخصی باشد تا هم برای انسان‌ها و هم برای حیوانات زیان آور نباشد. بنابراین می‌بینیم که طرح این مبحث موجب شده که واکنش‌های منفی در سطح جامعه به دنبال داشته باشد و خیلی از طرفداران حقوق حیوانات و شهروندان موضع منفی نسبت به این قضیه داشته باشند. به هر حال از دیرباز سگ و گربه و سایر حیوانات اهلی را از طبیعت گرفته و در کنار خودمان نگه داشته‌ایم. درواقع حق زیستن در طبیعت را از آنها گرفته‌ایم و حالا چگونه می‌خواهیم آنها را دوباره روانه طبیعت کنیم بدون اینکه بخواهیم حقی از آنها تضییع نکنیم.نکته آخر اینکه قوانینی که ازسوی مردم پذیرفته می‌شوند، قوانینی هستند که با روحیات و مقتضیات افراد آن جامعه سر سازگاری داشته و خودبخود موجبات تمکین این قوانین از سوی مردم فراهم می‌شود در غیر اینصورت باز هم ناظر تصویب قوانینی خواهیم بود که نه تنها توجهی به آنها نشده و رعایت نخواهد شد بلکه اینگونه قوانین لابه لای مجموعه قوانین جزائی متروک خواهند ماند.