افتتاح بزرگترین مرکز مادر و کودک کشور به یاد شهیدِ خادمِ ملت
[ شهروند ] درحالیکه قرار بود بزرگترین مرکز مادر و کودک کشور به همراه 27طرح دیگر با حضور رئیسجمهوری فقید کشورمان در ایرانشهر افتتاح شود، اما پس از شهادت وی در حادثه سقوط بالگرد، بازهم برای آنکه مسیر خدمترسانی وی لحظهای متوقف نشود، این بیمارستان و طرحهای یادشده، با حضور وزیر بهداشت و درمان و در همان زمان مقرر به بهرهبرداری رسیدند.
این طرحها در شهرستانهای ایرانشهر، راسک، سرباز، مهرستان، فنوج، دلگان و لاشار بهطور همزمان افتتاح شدند. بهرام عیناللهی، وزیر بهداشت، در بازدید از بیمارستان تازهساخت ایرانشهر بهعنوان بزرگترین مرکز درمانی مادر و کودکِ جنوبِشرق کشور اظهار داشت: «راهاندازی این بیمارستان با 140تخت، شاخص درمان در منطقه جنوبِ سیستانوبلوچستان را ارتقاء میدهد.» گرچه این طرح ها تنها بخش کوچکی از اقدامات دولت سیزدهم به ریاست رئیس جمهوری شهید بود اقداماتی که بررسی آنها در این مقال شاید نگنجد اما تلاش برای معرفی خلاصه ای از آنها ادای دینی خواهد بود به سربازان عرصه سلامت در دولت.
بهرام عیناللهی، وزیر بهداشت در مراسم افتتاح بزرگترین مرکز مادر و کودک کشور با اشاره به اینکه قرار بود این پروژه با حضور رئیس جمهوری فقید افتتاح شود گفت: «قرار بود در دومین سفر استانی رئیسجمهوری به سیستانوبلوچستان بزرگترین بیمارستانِ مادر و کودکِ کشور با ۱۱۴تخت بستری، بیش از ۶هزار و ۲۰۰مترمربع مساحت در۲طبقه در ایرانشهر توسط شهیدِ خدمت آیتالله رئیسی به بهرهبرداری برسد، اما تقدیر بهگونهای دیگر رقم خورد. پروژه این بیمارستان در سال 1394آغاز شد و در شروع کارِ دولت سیزدهم 65درصد پیشرفت داشت که با تلاش های دولت سیزدهم به عنوان یکی از بهترین بیمارستانهای کشور افتتاح شده است.»
وزیر بهداشت با اعلام اینکه این بیمارستان از تمامی امکانات لازم و بخشهای تخصصی برخوردار است، به تداوم نهضت تکمیل طرحهای نیمهتمام اشاره و تصریح کرد: «قرار بود تا پایان امسال 15هزار تخت بیمارستانی را به ظرفیت کشور اضافه کنیم، اما تا شروع بهکار دولت جدید1000تخت جدید به ظرفیت درمانی کشور اضافه میشود.»
همچنین دکتر صالحالدین بویا، رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر، در مراسم افتتاح این بیمارستان با بیان اینکه برای اجرای این طرح بیش از دوهزار و 170میلیارد ریال از زمان ساخت تا تجهیز هزینه شده است، افزود: «برای تکمیل این پروژه ملی هیچ محدودیت مالی وجود نداشته است و بهرهبرداری از این پروژه، تحولی بزرگ در حوزه درمانِ جنوبِشرق کشور ایجاد میکند.»
از کرونا تا تحول در عرصه سلامت
شاید نخستین اقدامی که باعث شد تا بعد از انتخابات ریاستجمهوری، مردم بیشتر با روحیه جهادی رئیسجمهوری شهید آشنا شوند اقدامات بیسابقه وی در مورد تهیه واکسن کرونا و تزریق همگانی آن بود که در نهایت منجر به از بین بردن همهگیری کرونا شد، اما این تنها اقدام مهم شهید آیتالله رئیسی در حوزه ارتقای وضعیت سلامت جامعه نبود. اقداماتی از افزایش ظرفیت تربیت پزشکان و دندانپزشکان تا تکمیل کلانبیمارستانها، دستاوردهای راهبردی، زیرساختی و...
علاقه و پیگیری دولت سیزدهم به حل دغدغهها و چالشهای حوزه سلامت از زمانی عیان شد که وی در برنامههای انتخاباتی خود نشان داد که توجه ویژهای به این حوزه دارد بهخصوص ارتقای دسترسی عادلانه مردم به خدمات بهداشت و درمان در سراسر کشور، و بهویژه مناطق محروم. ایشان در یکی از آخرین اظهارات خود در مورد دستاوردهای دولت سیزدهم در حوزه سلامت گفته بود: «تکمیل و بهرهبرداری از ۸۵۰ پروژه بهداشتی و درمانی، معرفی ۲۲۰ بیمارستان کشور بهعنوان مراکز گردشگری سلامت و همچنین کسب رتبه اول در منطقه و پانزدهم در دنیا در حوزه بهداشت، کارهای بزرگی بودند که در این دولت انجام شد.» وی درمان را نشانه پیشرفت و بالندگی کشور و موجب افتخار نظام جمهوری اسلامی و مردم ایران دانسته و گفته: «حقد و کینه دشمنان از همین دستاوردها و پیشرفتهای بزرگ و عظیم ناشی شده و قطعاً برای آنها پذیرفتنی نیست که کشوری تحت تحریم نهتنها ۹۵ درصد از داروهای موردنیاز مردمش را در داخل تولید کند، بلکه به صادرکننده دارو نیز تبدیل شود...»
آغاز یک تحول
همانطور که گفته شد، آغاز جهش بخش سلامت کشور عملا با آغاز بهکار دولت سیزدهم و آنهم با شروع واکسیناسیون کرونا، گره خورده است. شهید خدمت چندی قبل در این خصوص گفته بود: «وزارت بهداشت و درمان، در دولت سیزدهم، در شرایط بسیار سخت همهگیری کرونا کار خود را آغاز کرد که روزانه بیش از ۷۰۰ نفر از هموطنانمان جان خود را از دست میدادند و خانوادههای بسیاری داغدار میشدند، اما با همت مسئولان این وزارتخانه برگ زرینی در تاریخ نظامِ سلامتِ کشور رقم خورد.» رئیسجمهوری افزود: «در کنترل این بیماری به نقطهای رسیدیم که هم در ابتلا و هم در فوتیها، آمار صفر یا تکرقمی را تجربه میکنیم و اقدام جهادی وزارت بهداشت و کادر درمان کشور در واکسیناسیون سراسری، مردم ما را در زمره کشورهای موفق در مبارزه با کرونا قرار داد.»
اولویتی به نام تربیت نیروی انسانی
نیروی انسانی متخصص و مجرب، مهمترین زیرساخت جوامع بشری در حوزههای گوناگون است. زیرساختی که تامین آن فرآیندی نسبتا طولانی داشته و خود نیازمند زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری دیگری است.
حوزه سلامت از دیرباز متکی به اطبای مجرب بوده و هست و این اتکا، خود حاکی از اهمیت نیروی انسانی در این حوزه است؛ موضوعی که با اولویت دادن به آن در دهه شصت، زمینه پیشرفتهای نظام سلامت و خودکفایی در این حوزه را برای جمهوری اسلامی ایران فراهم ساخت. زیرساختی که همچنان دارای اولویت است و مولفههای راهبردی یک نظام سلامت پیشرفته محسوب میشود.
اما متأسفانه از دهه ۷۰ روند افزایشی تربیت پزشک جهت تامین نیازهای درمانی مردم، متوقف گشت و روند نزولی بهخود گرفت. این در حالی بود که زیرساختهای آموزش پزشکی کشور در مسیر رشد قرار داشت در نتیجه آن، امروز عرضه ناکافی پزشک و دندانپزشک از عوامل چالش دسترسی ناعادلانه به پزشک بهحساب میآید.
در سند تحول دولت «بهرهمندی ناکافی و دسترسی ناعادلانه به خدمات پزشکی بهویژه در مناطق محروم» بهعنوان یکی از چالشهای مهم حوزه سلامت مورد ریشهیابی قرار گرفته است و سه عامل «عرضه ناکافی و توزیع نامناسب نیروی انسانی حوزه بهداشت و درمان»، «نهادینهشدن رویههای انحصاری و غیرمردمی در بخش بهداشت و درمان»، «روشهای ناکارآمد اعطای یارانههای بخش بهداشت و درمان برای حمایت از افراد کمبرخوردار» را بهعنوان ریشه ایجاد چالش فوق، مورد واکاوی قرار داده است.با روی کار آمدن دولتِ سیزدهم با شعار «دولتِ مردمی، ایرانِ قوی»، پس از نزدیک به یک دهه رخوت در دولت، مشکل دهه اخیر نظام سلامت یعنی «کمبود پزشک»، که بهعلت بحران کرونا به حاشیه رانده شده بود دوباره جهت ارائه برنامه عملی از سوی دولت سیزدهم مطرح شد و در دستور کار شورایعالی انقلاب فرهنگی به ریاست رئیسجمهوری فقید قرار گرفت.
دولتِ سیزدهم در نخستین اقدام با افزایش ظرفیت پذیرش پزشکی از طریق بومیگزینی زمینه دسترسی عادلانه مردم بهویژه در مناطق محروم به پزشک و دندانپزشک را فراهم کرد. اقدامی که توانمندی نظام درمانی ایران را در مواجهه با امواج افزایش جمعیتِ سالمند در آینده نزدیک افزایش خواهد داد.همچنین در ادامه این مسیر «افزایش ظرفیت ۲۰ درصدی رشته پزشکی» در کنکور نیز از دیگر اقدامات اساسی دولتِ سیزدهم در راستای ارتقای کیفیوکمی عملکرد آتی نظام سلامت کشور بود.
از افتتاح دانشکده تا افزایش تختهای بیمارستانی
«در حوزه آموزش نیز دولت شهیدرئیسی با شجاعت به میدان آمد و ظرفیت دانشجویان در رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، پیراپزشکی و داروسازی را با اولویت مناطق محروم و کمبرخوردار افزایش داد که امیدواریم آثار این فعالیتها برای مردم ملموس باشد و در بازه زمانی کوتاهی، اثرات آن را ببینند.»
اینها بخشهایی از سخنان دکتر میرمحمدی، عضو کمیسیون بهداشت مجلس، در مورد دستاوردهای دولتِ رئیسی در حوزه سلامت است. وی در این زمینه ادامه میدهد: «در کنار زمینهسازی افزایش زیرساخت نیروی انسانی، تکمیل و توسعه زیرساختهای فیزیکی در دولت آیتالله رئیسی نیز در دستور کار قرار گرفت. در اقدامی بیسابقه در دولتِ سیزدهم ۱۱ دانشکده پزشکی در شهرستانهای مراغه، سراب، تربتحیدریه، نیشابور، بهبهان، لار، ساوه و سیرجان به بهرهبرداری رسید. اقدامی که زیرساخت تربیت پزشکان و پیراپزشکان را در مناطق کمتربرخوردار بهصورت جهشی افزایش داد. در نتیجه این اقدام تعداد دانشکدههای پزشکی کشور از ۵۶ به ۶۷ دانشکده رسید. در آخرین سفر استانی ایشان به مازندران نیز دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی بابل افتتاح شد.»
بیمه رایگان 6میلیون نفر از دهکهای پایین
سالهاست که بیمه درمانی اقشار کمبرخوردار کشور یکی از چالشهای حوزه سلامت کشور بوده است. چالشی که با جسارت مدیریتی شهید رئیسی در دولتِ سیزدهم منجر به بیمه رایگان 6میلیون نفر از دهکهای پایین شد.
آیتالله رئیسی «بیمه رایگان ۶ میلیون نفر» از دهکهای پایین جامعه در قالب بیمه سلامت را اقدام بزرگ و ارزشمند دیگرِ دولت سیزدهم در عرصه بهداشت و سلامت عنوان کرد و افزود: «با استمرار طرح بیمه سلامت در چند ماه آینده، پوشش بیمه همگانی که از اقدامات ناتمام دولتهای گذشته بوده است، محقق خواهد شد.»
طرح دارویار برای مقابله با رانت و قاچاق
رئیسجمهوری طراحی و اجرای «طرح دارویار» با هدف مبارزه با رانت و قاچاق معکوس دارو را اقدام مهم دیگر وزارت بهداشت در دولتِ سیزدهم برشمرد و اظهار کرد: «اهمیت نظارت بر اجرای صحیح این طرحِ بسیار مهم، کمتر از طراحی آن نیست و تحقق کامل این طرح، نیازمند توجه و مراقبت دقیق، مؤثر و مستمرِ وزارت بهداشت است.»
کاشت حلزون برای ۱۰ هزار کودک ناشنوا
کاشت حلزون برای ۱۰ هزار کودک ناشنوای زیر دو سال یکی دیگر از اقدامات آن شهیدِ محبوب در حوزه سلامت بود. این موضوع به حدی برای آیتالله رئیسی مهم بود که وی یکبار در این خصوص گفته بود: «این اقدام ازجمله خدمات بسیار حائزاهمیت وزارت بهداشت و درمان است که قابل ارزشگذاری نیست و باید با قوت ادامه یابد تا جایی که همه خانوادههای دارای کودک ناشنوا یا کمشنوا از این امکان و خدمت ذیقیمت مطلع شده و برای درمان کودک خود اقدام کنند و دیگر کودک ناشنوایی در کشور نداشته باشیم.»
نظارت مستمر بر اجرای قانون جوانی جمعیت
«قانون جوانی جمعیت» نیز ازجمله دغدغههای اصلی شهید رئیسی بود. رئیسجمهوری فقید کشورمان با درک اهمیت مسئله مولدزایی در کشور و در یکی از آخرین دستورات خود در این حوزه، به مسئولان وزارت بهداشت توصیه کرد تا با پایش دقیق و مستمر اجرای این قانون، بهعنوان یکی از قوانین مورد تأکید دولت، هر بخشی را که مشکلی در اجرای آن وجود دارد، یا اجرای آن مثمرثمر نیست، حتماً به دولت و مجلس گزارش کنند.
رفع هرگونه نیاز دارویی در دستور کار
از سویی آیتالله رئیسی تامین دارو را نیز یکی از اولویتهای متولیان سلامت جامعه میدانست. وی «پیشبینی نیازهای دارویی کشور» را امری بسیار مهم و حیاتی میدانست و معتقد بود: «تشکیل معاونت غذا و دارو در این وزارتخانه بهمعنای آن است که امنیت غذایی و دارویی به شکل توأمان و در یک درجه از اهمیت قرار دارد، بنابراین مسئله تأمین داروی موردنیاز کشور بسیار حائزاهمیت است و پیدا نشدن یک دارو در داروخانهها تمام اقدامات و خدمات ارزشمند مجموعه نظام سلامت، بهداشت و درمان کشور را زیر سؤال خواهد برد.»
مسیر پیش روی دولتِ چهاردهم
اما در عین حال اقدامات زیرساختی دولت شهید رئیسی در حوزه بهداشت و درمان، هم کار دولت آینده را سخت کرده و هم مسیر روشنی نمایان ساخته است. سخت از آن جهت که این مسیر باید با سرعت و دقت بیشتری ادامه پیدا کند تا دسترسی عادلانه مردم به خدمات بیش از پیش محقق شود. از طرفی اقدامات جهادی دولتِ سیزدهم به مدیریت شهید رئیسی این مطالبه را نیز در سطح مردم و کارکنان بخش بهداشت و درمان ایجاد کرده است که دولت جدید نیز چنین مشی را سرلوحه کار خود قرار دهد.دستاوردهایی که به همراه اقدامات انجام شده در سالهای گذشته، جمهوری اسلامی ایران را در رتبه نخست منطقه و رتبه پانزدهم جهان در زمینه بهداشت و درمان قرار داده است. افزایش ظرفیت ۲۰ درصدی رشته پزشکی، طرح نسخه الکترونیک، کاشت حلزون برای ۱۰ هزار کودک ناشنوا، بیمه رایگان ۶ میلیون نفر و طراحی و اجرای طرح دارویار، ازجمله اقدامات مهم دولتِ سیزدهم در حوزه بهداشت و درمان است. بستری ایدهال که میتواند کار را برای مدیران عرصه سلامت در دولت چهاردهم بسیار هموار و آسان کند. حالا باید منتظر ماند و دید که متولیان سلامت در دولت آینده چگونه پاسدار این دستاوردها خواهند بود و از آنها برای ادامه مسیر رو به رشد بهداشت و درمان کشور بهره خواهند برد؟
الگویی برای مسئولان سلامت کشور
اهتمام شهیدِ خدمت کشور به مسئله بهداشت و درمان باعث شده تا الگویی برای مسئولان و مدیران ارشد وی باشد. در همین راستا بهرام عیناللهی، وزیر بهداشت، با بیان اینکه اقدامات حوزه سلامت در دولت سیزدهم درخشان و ارزنده بوده است، گفت: «آیتالله رئیسی علاقه شدیدی به حوزه سلامت داشتند و دغدغهمند مردم و تامین سلامت آنها بودند و بسیاری از اقدامات وزارت بهداشت با توصیه و تأکید ایشان انجام شد.»وی افزود که هیچ رئیسجمهوریای به اندازه آیتالله رئیسی در حوزه سلامت کار نکرده و در اینباره میگوید: «وقتی از بیمارستانها بازدید میکردیم و کودکانِ بیمار را میدید، احساس میکرد که فرزندان خودش است و آنها را نوازش و تأکید میکرد که هدیه یا اسباببازی به کودکان بیمار داده شود.» وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی همچنین چندی قبل از افزایش بیسابقه تعداد تختهای بیمارستانی بهعنوان یکی از شاخصههای توسعه سلامت در هر کشوری، گفت: «تا پایان دولت ۱۵ هزار تخت بیمارستانی دیگر راهاندازی میشود، بنابراین انعکاس اقدامات مثبت منجر به امیدآفرینی در جامعه خواهد شد.»
بیمه درمان ناباروری
تلاش برای تسهیل فرزندآوری در حوزه افزایش جمعیت یکی از نقاط تمرکز دولتِ سیزدهم بود.آبان۱۴۰۰ معاونت امور زنان و خانواده ریاستجمهوری از تصویب نهایی قانون پوشش بیمهای هزینههای درمان ناباروری خبر داد و نهایتاً هماکنون بیمه درمان ناباروری بهصورت صددرصدی و نیز بیمه زنان باردار تا پایان دوره شیردهی و فرزندان تا پایان پنج سال نیز محقق شده است.عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس یازدهم گفت: «اقداماتی که دولتِ سیزدهم در زمینه بهداشت و درمان انجام داد در دولتهای قبل صورت نگرفته بود و به نوعی بیسابقه است.»همایون سامهیح نجف آبادی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس یازدهم، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی ایران آنلاین درباره دستاوردهای دولتِ سیزدهم در زمینه بهداشت و درمان اظهار کرد: «با توجه به مشکلات اقتصادی جامعه و تحریمهایی که در مورد ایران اعمال میشود؛ میتوان عملکرد دولتِ سیزدهم در زمینه بهداشت و درمان را بسیار خوب ارزیابی کرد و اینکه با وجود چنین شرایطی دولت اجازه نداد ضربه سختی به سیستم بهداشت و درمان کشور وارد شود، کار بسیار بزرگی است.»