رتبه اول ایران در سرعت رشد شاخص نوآوری
[شهروند] شاید یکی از مهمترین وظایف رسانههای ایران، تبیین روشن و شفاف مسیر پیشرفتی باشد که کشورمان در سالهای اخیر در آن گام برداشته است. درواقع توضیح پیشرفتها به زبان ساده و براساس مستندات مختلف، یکی از مهمترین نکاتی است که باید بر آن تمرکز داشت تا بتوان افکار عمومی را نسبت به اتفاقات تحسینبرانگیز داخلی آگاه کرد. بهویژه که بخشی از این افکار عمومی ناخودآگاه در مبارزه با اطلاعاتی است که از سوی رسانههای معاند تزریق میشود. به همین منظور بود که کتابی با عنوان «صعود چهل ساله» منتشر شد و آمارهای شفافی در زمینههای مختلف پیشرفت ارائه داد. حالا اما کتابی منتشر شده که درواقع ادامه همان مسیر است؛ «صعود چهل ساله 2» با عنوان فرعی «در نزدیکی قله». تعبیر نزدیکی ایران به قلهها، مضمونی بود که مقام معظم رهبری در سال 1402در یکی از سخنرانیهایشان عنوان کردند. این تعبیر درواقع اشاره داشت به پیشرفتهای مختلف ایران در حوزههای متنوع. حالا با استناد به کتاب «صعود چهل ساله 2»، بخشهایی از این پیشرفتها را ذکر کردهایم که در ادامه میخوانید.
رتبه یک دنیا در سرعت رشد شاخص نوآوری
طبق گزارش شاخص جهانی نوآوری که توسط سازمان جهانی مالکیت فکری در سال 2023منتشر شد، ایران در شاخص نوآوری جهانی در سال 2013در رتبه 113دنیا قرار داشت و در سال 2023در رتبه 62دنیا قرار گرفت و درواقع در طول 10سال اخیر، ایران 51رتبه در این شاخص، صعود داشته است و رتبه یک دنیا در سرعت رشد شاخص نوآوری جهان در 10سال اخیر است و هماکنون رتبه 2منطقه آسیای مرکزی و جنوبی هستیم.
رتبه دوم فارغالتحصیلان رشتههای علوم و مهندسی در جهان
طبق این گزارش، ایران رتبه دوم دنیا در فارغالتحصیلان رشتههای علوم و مهندسی و رتبه دوم در تشکیل سرمایه ثابت ناخالص از تولید ناخالص داخلی است که نشاندهنده میزان سرمایهگذاری در کشور است و در طول سالهای اخیر در کشور بهشدت افزایش پیدا کرده است، درصورتیکه پس از بحران کرونا بهدلیل رکود اقتصادی در بسیاری از کشورهای دنیا کاهش پیدا کرده است. طبق آمار بانک جهانی، میزان سرمایهگذاری در ایران از سال 2013تا سال 2020کاهشی بوده و از سال 2020سرمایهگذاری در ایران افزایشی شده است.
رتبه 10دنیا در اختراعات
از دیگر آمارهای ذکرشده در این گزارش این است که ایران رتبه 10دنیا را در اختراعات دارد، همچنین رتبه 15دنیا در مقالات علمی و فنی. به همین دلیل است که پایگاه اینترنتی AIC که شورایی برای بررسی روابط ایران و آمریکا در ایالات متحده است، در آگوست سال 2023گزارشی نوشت با عنوان «افسانه در مقابل واقعیت؛ وضعیت فناوری ایران». این گزارش اعترافاتی درباره ایران دارد که میتواند ذهن بسیاری را نسبت به آنچه در حال اتفاق است، دگرگون کند. ضمن اینکه گزارش نه توسط افرادی داخل ایران بلکه در خارج از ایران و توسط غیرایرانیها منتشر شده است.
گزارش AIC: رونق فناوری غیرنظامی در ایران
در بخشی از این گزارش میخوانیم: «افسانه آن است که تصور شود بخش فناوری ایران در درجه اول بر قابلیتهای نظامی، بهویژه هواپیماهای بدون سرنشین، موشکهای بالستیک، سلاحهای سایبری و کلاهکهای هستهای متمرکز است. لیکن در واقعیت ایران، فناوری غیرنظامی پررونقی دارد که پیشرفت قابل توجهی در زمینههای بیوتکنولوژی، نانوتکنولوژی، انرژیهای تجدیدپذیر و هوش مصنوعی داشته است. این کشور همچنین خانه یک اکوسیستم استارتآپی پویاست.»
51رتبه صعود در 10سال اخیر
در بخش دیگری از این گزارش آمده: «بهرغم انزوای بینالمللی (که درواقع مقصود تحریمهاست و در این گزارش به این شکل نوشته شده)، ایران از نظر تحقیق و توسعه، بسیار بیشتر از ظرفیت خود است. درواقع ایران براساس شاخص جهانی نوآوری سالانه سازمان جهانی مالکیت فکری از بین 129کشور، رتبه 104را در سال 2012میلادی داشت اما در سال 2022به رتبه 53رسید. این میزان نشان میدهد که ایران 51رتبه صعود در این زمینه داشته.»
رتبه چهارم ایران در دنیا در حوزه نانوتکنولوژی
از دیگر پیشرفتها میتوان به سهم فناوری از تولید ناخالص داخلی ایران از 3.8درصد در سال 2016به 6.9درصد در سال 2020اشاره کرد. اگرچه این میزان کمتر از میانگین جهانی (22.5درصد) است اما رشد صنعت فناوری در همین بازه زمانی بسیار بالاتر از سایر بخشهای اقتصادی ایران است. بهعنوان مثال ایران در مدت زمان کوتاهی توانسته به یکی از کشورهای پیشرو در حوزه نانو تبدیل شود و رتبه چهارم در دنیا را از آن خود کند. دانشمندان ایرانی فناوری نانو، طی 15سال گذشته، 307اختراع ثبت کردهاند و از پایان سال 2021تا 2023، 123استاندارد فناوری نانو را تعیین کردهاند.
استفاده از فناوری نانو برای تصفیه آب رود کارون
تنوع فنی ایران در این زمینه همچنان چشمگیر است؛ محصولات نانوتکنولوژی آن بر ساختوساز (42درصد)، نفت (17درصد) و خودروسازی (13درصد) تمرکز داشته است. شاید تحسینبرانگیزترین دستاورد ایران در این زمینه استفاده از فناوری نانو برای تصفیه آب رودخانه کارون باشد که آلودگی آن معضلی بزرگ برای محیطزیست ایران است. سایر موارد شامل تولید نانو الیاف برای مصارف پزشکی، اتصالات آلومینا و داروهای مورد استفاده برای درمان اچآیوی و آرتریت است.