روزنامه اعتماد
1404/10/15
تريبونها را باز كنيد، رقبا را زياد كنيد
در دنياي امروز، شبكههاي اجتماعي و رسانهها قدرت انتشار اطلاعات را به طور بيسابقهاي افزايش دادهاند. هر فرد ميتواند تريبوني دراختيار داشته باشد و بدون تخصص يا مسووليت اجتماعي، ديدگاهها و اخبار خود را به مخاطبان ارايه كند. اين وضعيت باعث كاهش اعتماد عمومي و ايجاد جامعهاي پر از روايتهاي متضاد و تحريكآميز شده است. يكي از عوامل اصلي اين بحران، تريبونهايي است كه در دست افراد فاقد تخصص و مسووليت است. نتيجه، جامعهاي است كه حرف زياد دارد اما تحليل و محتواي فكري كم و مردم نميتوانند درست از نادرست را تشخيص دهند. در اين فضا، كساني كه دروغهاي خوشبيان ارايه ميكنند، قدرت بيشتري پيدا ميكنند و تخصص و حقيقت به حاشيه ميرود. راهحل سنتي، يعني بستن تريبونها توسط حاكميت، با چالشهاي قانوني و اجتماعي همراه است و ممكن است به اتهام محدود كردن آزادي بيان منجر شود. مسير پايدار، تقويت تريبونهاي سالم و هدايت مردم به سمت آنهاست؛ در اين مدل، مردم نه تنها مصرفكننده، بلكه تنها عامل قدرت و بازدارنده فساد هستند.بخش ۱: بحران تريبونهاي بيمسووليت تحليل جامعهشناختي
تعداد زيادي تريبون دراختيار افراد فاقد تخصص و مسووليت قرار دارد. هر كسي ميتواند حرف بزند و اطلاعات خود را منتشر كند. اين باعث شده مردم در تشخيص درست از نادرست سردرگم شوند.
جامعه را ميتوان به دو گروه تقسيم كرد:
خواص: افراد متخصص كه تحليلها و نظرات علمي ارايه ميدهند.
عوام: افرادي كه تخصص ندارند و بيشتر تحتتاثير روايتهاي خوشبيان قرار ميگيرند.
نتيجه، كاهش اعتماد عمومي و ايجاد جامعهاي پرحرف اما كمفهم است. مردم عصباني ميشوند، اما نسبت به پيامدهاي دروغها بيتفاوت ميمانند.
تحليل حقوقي
مسووليت كيفري: انتشار اخبار نادرست يا تحريك احساسات عمومي كه باعث ضرر شود، قابل پيگرد كيفري است (شايعه، تهمت، تشويش اذهان عمومي).
مسووليت مدني: كساني كه خسارت مالي يا رواني وارد ميكنند، ميتوانند ملزم به جبران شوند.
خلأ قانوني: در مواردي قوانين كافي نيست و تريبونها بدون مجازات ادامه ميدهند؛ لازم است مكانيسمهاي پاسخگويي ايجاد شود.
بخش ۲: ساخت تريبونهاي سالم
تحليل جامعهشناختي
راه مقابله با فساد، ايجاد و تقويت تريبونهاي سالم و تخصصي است. ويژگيهاي تريبون سالم:
تخصصي بودن: فقط در حوزه خاص فعاليت كند و از موضوعات غيرتخصصي پرهيز كند.
هدفمند بودن: هدف ارتقاي جايگاه شخصي نباشد، بلكه انتقال صحيح اطلاعات و دانش باشد.
رقابت موازي: به جاي سركوب، تريبونهاي سالم بايد با رقابت موازي بازار قدرت را متعادل كنند.
گردش مخاطب: مردم نبايد همواره تحت سيطره يك تريبون باشند؛ گردش بين تريبونهاي تخصصي باعث حفظ تخصص و جلوگيري از انحصار قدرت ميشود.
تحليل حقوقي
چارچوب قانوني: تريبونهاي تخصصي ميتوانند در قالب نهادهاي آموزشي، انجمنهاي علمي و رسانههاي تخصصي فعاليت كنند و قوانين ميتوانند از انتشار محتواهاي غيرتخصصي جلوگيري كنند.
مسووليت حرفهاي: افراد صاحب تريبون بايد شفاف و پاسخگو باشند، از عوامفريبي پرهيز كنند و منابع خود را مستند كنند.
حقوق مخاطب: مردم بايد آزادانه بين تريبونها انتخاب كنند تا سالمها تقويت و فاسدها محو شوند.
بخش ۳: نقش مردم در كنترل تريبونها
تحليل جامعهشناختي
قدرت واقعي تريبونها در دست مردم است. وقتي تريبونها سالم و متعدد باشند، نيازي به دخالت حاكميت نيست: مردم تريبونها را بزرگ يا نابود ميكنند. گوش و چشم مردم سلاح اصلي هستند.
گردش مخاطب بين تريبونها از انحصار جلوگيري ميكند و تخصص را حفظ ميكند.
تحليل حقوقي
حق انتخاب و دسترسي: قوانين بايد از آزادي انتخاب مردم بين تريبونها حمايت كنند.
محدوديت دخالت حاكميت: دخالت مستقيم دولت ضروري نيست و حتي ميتواند مخرب باشد.
مسووليت اجتماعي مخاطب: مخاطب با انتخاب آگاهانه ميتواند از انتشار دروغ و عوامفريبي جلوگيري كند.
بخش ۴: جمعبندي و چشمانداز
فراواني تريبونهاي بيمسووليت، يكي از دلايل اصلي كاهش اعتماد عمومي است. اين بحران باعث شده كساني كه توان ارايه دروغهاي خوشبيان دارند نفوذ بيشتري پيدا كنند و تخصص به حاشيه رانده شود.
راهحل، نه حذف تريبونها، بلكه ايجاد تريبونهاي سالم و تخصصي و هدايت مردم به گردش بين آنهاست. مردم نقش اصلي را دارند: گوش و چشم مخاطب، قدرت تريبونها را ميسازد يا نابود ميكند.
پيام حقوقي: تريبونهاي تخصصي مسوول و پاسخگو باشند. حق آزادي بيان و انتخاب مخاطب حفظ شود. دخالت حاكميت حداقل باشد. گردش مخاطب و رقابت موازي نقش بازدارنده حقوقي و اجتماعي دارد. در جامعهاي كه نميتوان تريبونها را بست، قدرت واقعي در دست مردم است. تنها با توجه و مصرف آگاهانه مخاطب است كه تريبونها سالم ميمانند و از فساد بازداشته ميشوند.
كارشناس ارشد حقوق جزا و جرمشناسي
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
مهندسی فکری غرب
معماي ونزوئلا پسامادورو
انتخاب استراتژيك در شرايط حساسكنوني
ناترازي حقوق در ازدواج
مشکلات محیطبانان برای استفاده از بيمه تکمیلی
انجماد در نقطه جوش
اقتصاد ديگه دست رييسجمهوره
ديپلماسي امام خميني نامه به رهبران (۵)
نفت و پشت پرده بحرانزايي به سبك امريكا در ونزوئلا
تريبونها را باز كنيد، رقبا را زياد كنيد
همچنان در جنگل ماندهايم
رسواسازي اتاق فكر موساد
آزمون حكمراني
راهپيمايي و تجمع مسالمتآميز؛ حق ملت، تكليف دولت
نقاط كور بودجه 1405
چرايي عدم اجراي موثر قوانين در نظام اداري ايران
سياليتِ «جاي» و «گاه»
رنگی میان ترافیک خاکستری
جزيره خارگ جايي كه تاريخ نفس ميكشد
حرفهای نسلی که نمیخواهد ایران کم نفس باشه
نسبت موسيقي و نسل زد
وقتي آن «ديگري» خودت يا شخص سومي باشد
ديپلماسي امام خميني نامه به رهبران (۵)
تريبونها را باز كنيد رقبا را زياد كنيد
همچنان در جنگل ماندهايم
رسواسازي اتاق فكر موساد
راهپيمايي و تجمع مسالمتآميز حق ملت، تكليف دولت