ترجیح منافع صنفی بر حقوق بیماران

توقف افزایش ظرفیت‌های آموزش پزشکی انگار برای صنف پزشکان کافی نبوده و به دنبال کاهش ظرفیت‌ها به قبل از سال ۱۴۰۰ هستند! بر همین اساس روز گذشته در وزارت بهداشت جلسه هم‌اندیشی با محوریت افزایش ظرفیت پزشکی برگزار شد تا یک بار دیگر رئیس سازمان نظام پزشکی و معاون آموزش جدید وزارت بهداشت بر تبعات افزایش ظرفیت‌های پزشکی تأکید و تصریح کنند راه‌حل جبران کمبود پزشک در مناطق محروم، افزایش ظرفیت‌های پزشکی نیست و این افزایش ظرفیت‌ها بدون فراهم کردن زیرساخت، بیش از آنکه بخواهد گره‌گشا باشد، مشکل‌ساز بوده‌است. این اظهارات و تأکید چندین‌باره روی طبابت نکردن ۳۰ هزار پزشک در حالی است که پیش از این، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پاسخ به انتقادات صنف پزشکان از افزایش ظرفیت‌های آموزش پزشکی با تأکید بر اینکه این افزایش ظرفیت‌ها بر اساس درخواست وزارت بهداشت وقت بوده و شورا رأساً و به تنهایی چنین تصمیمی را نگرفته یک سؤال جدی از رئیس سازمان نظام پزشکی مطرح کرد؛ اینکه ۳۰ هزار پزشکی که طبابت نمی‌کنند هم اکنون کجا هستند و چرا سازمان نظام پزشکی در مقابل طبابت نکردن این افراد با وجود صرف هزینه‌های بیت‌المال برای آموزش آنها پاسخگو نیست!  کمبود پزشک است یا توزیع نامناسب آن هر دلیلی که دارد بسیاری از مناطق کشور ما با کمبود دسترسی به پزشک و دوا درمان مواجهند ماجرایی که چهار سال قبل نسخه افزایش ظرفیت‌های پزشکی برایش پیچیده شد، اما بلافاصله پس از این ماجرا انتقادات صنف پزشکان به افزایش ظرفیت‌های آموزش پزشکی هم آغاز شد.   افزایش ظرفیت چاره‌ساز نیست
روز گذشته طاهره چنگیز، معاون آموزشی وزارت بهداشت، در نشست هم‌اندیشی با اصحاب رسانه در خصوص افزایش ظرفیت پزشکی گفت: «کلید دسترسی مردم به پزشک در مناطق محروم، افزایش ظرفیت پزشکی نیست، بلکه در جذب و نگهداشت پزشک در این مناطق است.»
از نگاه وی برای ایجاد دسترسی به خدمات سلامت، باید بررسی شود که آموزش پزشکی در کجا قرار دارد و اگر این آموزش دچار اختلال شد، چه ارتباطی بین اختلال و تعداد دانشجویان وجود دارد. 
چنگیز افزود: «برخی دغدغه ایجاد دسترسی مردم به خدمات پزشکی و دندان‌پزشکی دارند و می‌گویند با افزایش ظرفیت، دسترسی مردم بیشتر می‌شود، اما نمی‌دانند افزایش تعداد دانشجو چه بلایی سر آموزش پزشکی می‌آورد.»


معاون وزیر بهداشت معتقد است باید بررسی کرد که مشکل در جذب و نگهداشت دانش‌آموختگان در مناطق مورد نیاز است یا افزایش ظرفیت؛ سال‌ها در مناطق کمتر برخوردار، با استفاده از نیرو‌های طرحی و تعهد خدمت پوشش داده شدند که این افراد مجبور به انجام تعهد هستند. وقتی اغلب نیرو‌های مورد نیاز در مناطق کمتر برخوردار، با نیروی اجباری پوشش داده شده و راهکاری برای حل این مشکل در نظر گرفته نشده، این نیرو‌ها شروع به اعتراض و شکایت می‌کنند و ورود آنها به برخی رشته‌های تخصصی مثل بیهوشی و طب اورژانس نیز محدود می‌شود. مثل این است که بگوییم کل امنیت مرز‌ها را می‌خواهیم با سربازان وظیفه، تأمین کنیم. 
به گفته چنگیز فارغ‌التحصیلان گروه پزشکی، هفت سال درس خوانده و دو سال طرح می‌گذارند؛ پس از دو سال گذراندن طرح، این پزشک ظرفیت کار کردن در مناطق محروم را دارد، اما جذابیتی برای او ایجاد نشده و در نتیجه منطقه را ترک می‌کند و فرض غلط این است که، چون مناطق محروم، پزشک ندارد، باید ظرفیت دانشجوی پزشکی را افزایش بدهیم، اما از پزشکان پس از گذراندن طرح، غفلت می‌شود. 
از نگاه خانم معاون تحلیل اقتصاد سلامت و آموزش، ساده نیست و این طور نیست که هر چه بیشتر وارد بازار شود، اقتصاد بهتری وجود داشته باشد. این فرض که اگر دانش‌آموخته بیشتری داشته‌باشیم، خدمات ارزان می‌شود هم درست نیست، چون خدمات متنوع است و افراد روی خدماتی که درآمد بیشتری دارد، متمرکز می‌شوند، زیرا برنامه‌نویسان تشویق کرده‌اند که در برخی خدمات مانند زیبایی، پول بیشتری وجود دارد. 
به گفته چنگیز، اکنون بیش از ۱۷۰ هزار پزشک در کشور فعالیت دارند، اما یکی دیگر از مشکلات در سیاست‌های توزیع پزشک است. 
وی افزود: «وقتی تعداد دانشجوی پزشکی از حد مشخصی گذشته، کیفیت آموزش مانند قبل نخواهد بود؛ در حالی‌که ۷۰ درصد آموزش پزشکی به کار عملی به معنی مشاهده، تمرین زیر نظر استاد و تمرین مستقل حاصل می‌شود. وقتی فضای تمرین عملی، زیرساخت‌ها و درمانگاه‌های آموزشی ثابت هستند و قابل افزایش در مدت محدود نیستند، امکان نظارت استاد بر کار تعداد زیادی از دانشجویان وجود ندارد.»  بازگشت به عقب
محمد رئیس‌زاده، رئیس کل سازمان نظام پزشکی هم در این نشست با اشاره به اینکه آمار‌ها نشان می‌دهد که حداقل ۳۰ هزار پزشک به دلیل شرایط ناپایدار اقتصادی، نبود چشم‌انداز روشن، یا اشتغال در مشاغل غیرپزشکی، از چرخه اصلی نظام سلامت خارج شده‌اند، گفت: «اگر بپرسید این فاجعه چیست و ریشه آن کجاست؟ باید گفت ریشه این فاجعه، نتیجه مستقیم سیاست‌های شتاب‌زده و غیرکارشناسی است.»
وی تأکید کرد: «ظرفیت آموزش پزشکی باید به قبل از سال ۱۴۰۰ بازگردد، زیرا در خطر خط تولید انبوه آموزش پزشکی بی‌کیفیت هستیم.»
رئیس سازمان نظام پزشکی، نابودی انگیزه تخصص و تولید فارغ‌التحصیل بی‌چشم‌انداز را نتیجه تصمیمات غیرکارشناسی دانست و افزود: «دوره دستیاری سخت و طولانی در کنار عدم تناسب تعرفه‌ها با مسئولیت و زحمت پزشکان هر گونه انگیزه اقتصادی و حرفه‌ای برای ورود به رشته‌های حیاتی، اما پرزحمت را از بین برده‌است. همچنین افزایش دو برابری ظرفیت پذیرش پزشکی عمومی در سه سال اخیر، بدون ایجاد زیر ساخت‌های آموزشی لازم، تنها موجی از پزشکان عمومی بی‌چشم‌انداز را ایجاد کرده که نه جذب تخصص می‌شوند و نه در نظام سلامت فعلی جایگاه مناسبی دارند.»
به گفته رئیس زاده توجه به کمیت به بهای قربانی شدن کیفیت نیز از آثار این تصمیمات است. این افزایش ظرفیت در حالی اتفاق افتاده که به اعتراف مسئولان وزارت بهداشت هیچ حمایت مالی مؤثری از دانشگاه‌ها برای جبران این افزایش نشده و سیستم از کمبود فضای آموزشی تجهیزات و هیئت علمی رنج می‌برد. 
وی متذکر شد: «سازمان نظام پزشکی به عنوان بازوی مشورتی و ناظر بر کیفیت نظام سلامت در صورت عدم توقف این سیاست‌های مخرب و عدم‌توجه به هشدار‌های مکرر اقدامات قاطعی را در دستور کار خود قرار خواهد داد از جمله ابلاغ وضعیت هشدار در آموزش پزشکی، انتشار رسمی گزارش‌های میدانی مستند از نقض استاندارد‌های آموزشی در دانشگاه‌های علوم پزشکی و اطلاع‌رسانی گسترده آن به عموم مردم، تعلیق همکاری در نهاد‌های سیاست‌گذاری و خودداری از مشارکت در کمیته‌ها و شورا‌های تصمیم‌گیری مرتبط با افزایش ظرفیت تا زمانی که نظرات کارشناسی این سازمان و دانشگاه‌ها مبنای عمل قرار گیرد و همچنین حمایت قضایی از اساتید و دانشجویان و ارائه پشتیبانی حقوقی و تشکیل «صندوق دفاع از کیفیت آموزش» برای حمایت از اساتیدی که به دلیل مخالفت با پذیرش بیش از ظرفیت تحت فشار قرار می‌گیرند و دانشجویانی که حقوق آموزشی آنان نقض می‌شود.»
وی فراخوان برای بررسی ویژه در مجلس شورای اسلامی را از دیگر اقدامات این سازمان در صورت تداوم این روند عنوان خاطرنشان کرد: «درخواست رسمی و پیگیری تشکیل کمیته تحقیق ویژه مجلس برای بررسی ابعاد مالی، آموزشی و سلامت‌محور تصمیمات افزایش ظرفیت و مسئولیت‌یابی در این زمینه انجام خواهد شد.»  عدم تعهد به صدور شماره نظام پزشکی برای افزایش ظرفیت‌ها!
رئیس سازمان نظام پزشکی گفت: «این سازمان به عنوان مدافع کیفیت آموزش پزشکی کشور الزامی برای صدور کارت عضویت و اعطای شماره نظام پزشکی به هر کسی که با هر شرایط آموزشی فارغ‌التحصیل شد، ندارد، البته به‌رغم افزایش این ظرفیت همچنان آموزش پزشکی در حال حاضر به لحاظ کیفی، زبانزد است و نهاد‌های بین‌المللی آن را تأیید کرده‌اند، بنابراین کیفیت قابل‌قبولی داریم، اما اگر روال افزایش ظرفیت ادامه یابد دانشکده‌های ما مثل برخی دانشکده‌های غیرمعتبر خارجی خواهند شد.»
به گفته رئیس‌زاده، ما الان به‌رغم افزایش ظرفیت فعلی، کیفیت قابل‌قبولی خواهیم داشت، اما باید شرایط به گونه‌ای باشد که دانشجویان بتوانند بیمار ببینند تا آموزش مناسب دریافت کنند و شرایط آموزشی برای آنها فراهم شود.   فرار رو به جلو به جای پاسخگویی
مخالفت‌ها و مقاومت شدید وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی با افزایش ظرفیت‌ها و حالا هم تلاش برای کاهش آنها با ادعای اینکه پزشک کم نداریم و مشکل بر سر توزیع پزشکان است، این در حالی است که به طور یقین وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی باید در مقابل توزیع نامناسب پزشکان و خالی ماندن مناطق محروم از پزشک پاسخگو باشند و خالی ماندن مناطق محروم هم به واسطه سیاست‌گذاری‌ها نادرست و اجرای نامناسب سیاست‌ها از سوی این دو نهاد اصلی مسئول حوزه سلامت است. با وجود این، هم سازمان نظام پزشکی و هم وزارت بهداشت به جای دفاع از حقوق مردم و بیماران، منافع صنفی است که برایشان اهمیت دارد! حالا هم در راستای همین منافع صنفی به دنبال آن هستند تا ظرفیت‌های پزشکی را به قبل از ۱۴۰۰ برگردانند.