آکادمی‌ها مغفول در ایران محبوب در جهان

هر ساله هزاران نوجوان در دنیا با آرزوی فوتبالیست شدن راه آکادمی‌های فوتبال را در پیش می‌گیرند. متأسفانه، اما محقق شدن آرزوی آنها برای تبدیل شدن به فوتبالیست‌های مطرح ارتباط نزدیکی دارد با اینکه در کجا و کدام آکادمی به دنبال این رؤیا بروند. آکادمی‌های فوتبال اروپا سال‌هاست که نه‌تنها به مراکزی برای آموزش مهارت‌های فنی و بدنی و در واقع به کارخانه‌های تولید ستاره‌های بزرگ تبدیل شده‌اند. آکادمی‌هایی که با سیستم‌های استعدادیابی برجسته مربیان متخصص به دنبال استعداد‌های برتر هستند برای شکوفایی و ستاره‌سازی. بسیاری از آکادمی‌های موفق دنیا، به‌خصوص اروپایی حول چند اصل مشترک طراحی شدند؛ از شناسایی و پایش طولانی‌مدت استعداد، آموزش تکنیکال از سنین پایین گرفته تا تأکید همزمان بر برنامه‌های آموزشی و تحصیلی موازی. آکادمی‌ها همچنین عموماً از یک سیستم چندلایه (سنین پایه، نوجوانان، جوانان ذخیره، تیم اول- قرضی) بهره می‌برند. استعدادیاب‌های باشگاه‌های موفق، عموماً به شکلی حرفه‌ای نه فقط در کشور خود که در اقصی‌نقاط دنیا به اشکال مختلف به دنبال ارزیابی توانایی‌های فردی افراد و گلچین کردن بهترین‌ها هستند، بدون آنکه سفارش‌های اطرافیان از مدیر گرفته تا مربی نقشی در انتخاب آنها داشته باشد. در واقع در یک آکادمی موفق و حرفه‌ای، وظایف کاملاً تعریف شده و مشخص است، به همین دلیل هم هست که مربیان تمام وقت‌شان صرف آموزش‌های اصولی و پایه می‌شود. در واقع این کار اصولی از رده‌های پایه است که باعث می‌شود وقتی پای فوتبال دنیا می‌نشینیم، هیجان و لذت را توأمان با هم تجربه کنیم، چراکه بازیکنان علاوه بر تاکتیک‌های فوق‌العاده تیمی، تکنیک‌های ناب فردی را هم به نمایش می‌گذارند. تاکتیک‌ها و تکنیک‌هایی که حاصل یک عمر کار کردن حرفه‌ای و اصولی است که باعث ارائه بازی‌هایی دلچسب و فنی حتی از تیم‌هایی می‌شود که شاید در جدول رده‌بندی لیگ‌های خود جایگاه چندان قابل توجهی هم نداشته باشند، اما آنچه به معرض نمایش می‌گذارند قابل تأمل است، درست برعکس آنچه در فوتبال ایران شاهد هستیم، به‌طوری‌که بار‌ها و بار‌ها مربیان باشگاه‌ها و حتی تیم‌های ملی با دلخوری فاحش تأکید کرده‌اند وظیفه آنها یاد دادن استپ، ضربه زدن به توپ و شوت‌زنی نیست و عمده گلایه آنها از ضعف بازیکنان در زمینه‌هایی است که به نحوه نادرست آموزش در سنین پایه برمی‌گردد. رویه‌ای که تصور می‌شد با روی کار آمدن آکادمی‌های فوتبال شاهد تغییر چشمگیر آن باشیم، اما اینطور نشد، حتی وقتی مدیریت این آکادمی‌ها را باشگاه‌ها به‌طور مستقیم به دست گرفتند. شاید، چون هنوز نگاه حرفه‌ای به آموزش از رده‌های پایه نداریم و آکادمی‌های فوتبال ایران به جای استعدادها، به محل تجمع فرزندان افرادی تبدیل شده که یا متمول هستند یا آشنایی دارند برای سفارش فرزندشان جهت برآورده کردن آرزوی فوتبالیست شدنش! در کمال تأسف فوتبال ایران که سال‌هاست به جای گام برداشتن در مسیر حرفه‌ای صرفاً در راستای حفظ ظاهر پیش رفته، در زمینه آکادمی‌ها نیز همین رویه را در پیش گرفته است. شاید به همین دلیل است که با وجود رشد قارچ‌گونه آکادمی‌ها در ایران و البته باشگاه‌های فوتبال، هنوز شاهد هیچ پیشرفت قابل توجهی در رده پایه‌ها نبوده‌ایم، نه در حوزه باشگاهی و نه حتی ملی، چرا‌که بی‌تردید تیم‌های ملی پایه نیز از باشگاه‌ها تغذیه می‌شوند. باشگاه‌هایی که هنوز هیچ دستاورد قابل قبولی را در این زمینه ارائه نداده‌اند.