روزنامه اعتماد
1404/11/19
توافق براي توافق
مهدي بيك اوغليدر لغتنامه «مذاكره» گفتوگويي بين دو يا چند طرف براي دستيابي به نتيجهاي سودآور است و مبتني بر اين واقعيت است كه نظريهپردازان حوزه ديپلماسي از ايده برد - برد براي مسيرهاي ارتباطي استفاده ميكنند. در شرايطي كه يكبار ديگر ايران و امريكا وارد يك ماراتن مذاكراتي جدي شدهاند، تحليلگران و كارشناسان سياسي كشور معتقدند اينبار بايد صداي واحدي از درون كشور بازتاب پيدا كند تا مذاكرهكنندگان ايراني در راستاي منافع ملي و مصالح عمومي، دستاورد خلق كنند. صدايي كه از ديد تحليلگران باید به دور از افراط و تندروي و بحثهاي جناحي و سياسي به جهان مخابره شود.
در آستانه دور دوم مذاكرات ايران و امريكا «اعتماد» سراغ«جواد امام» سخنگوي جبهه اصلاحات، «حسين كنعاني مقدم» فعال سياسي اصولگرا و دبيركل حزب سبز و «فاطمه راكعي» فعال اصلاحطلب رفته تا درباره مذاكرات پيش روي ايران و ايالات متحده و بايدها و نبايدهاي مرتبط با آن بحث و تبادل نظر كند. اين فعالان سياسي معتقدند قبل از دستيابي در سطح بيروني و در خلال مذاكره با امريكا بايد در داخل كشور توافقي در سطح احزاب، گروهها و طيفهاي مختلف همچنين نهادهاي حاكميتي شكل بگيرد. توافقي با اين محتوا كه دولت چهاردهم با مجوز مقامات عالي كشور در راستاي كسب منافع ملي مذاكره ميكند، لذا همه بخشها و طيفها و اجزاب بايد نهايت حمايت را از دولت براي دستيابي به توافق صورت بدهند.
جواد امام: مذاكرات بايد در مسير ديپلماسي و به دور از تندروي دنبال شود
چراغ نخست اظهارنظرهاي فعالان سياسي پيرامون مذاكرات ايران و امريكا را جواد امام، سخنگوي جبهه اصلاحات روشن كرد. امام با تأكيد بر ضرورت پيگيري مذاكرات از مسير عقلانيت و ديپلماسي فعال ميگويد: «آغاز گفتوگوها ميان ايران و طرفهاي مقابل تصميمي عاقلانه و رو به جلو است و بايد از گمانهزنيهاي مخرب و مداخلات غيرمسوولانه در اين روند پرهيز شود.» سخنگوي جبهه اصلاحات، در گفتوگو با «اعتماد» با اشاره به آغاز مذاكرات و طرح برخي مفاهيم مانند «ترك تخاصم» اظهار كرد: «وقتي استارت مذاكرات زده شد و دوطرف به اين جمعبندي رسيدند كه مسائل خود را از طريق گفتوگو و مسير ديپلماسي حل و فصل كنند، نفس اين تصميم بايد به فال نيك گرفته شود. متاسفانه در مقاطع مختلف شاهد قضاوتها و گمانهزنيهايي از سوي طيفهاي مختلف هستيم كه پيش از روشن شدن ابعاد مذاكرات مطرح ميشود. به نظر من اين فضاسازيها نهتنها كمكي به منافع ملي كشورمان نميكند، بلكه ميتواند روند گفتوگوها را نيز تحت تأثير قرار بدهد. در شرايط فعلي، دوستان و جريانهاي سياسي بايد از شتابزدگي و تحليلهاي عجولانه پرهيز كنند.» امام با تأكيد بر اينكه مسوولان در شرايط كنوني تصميم عاقلانهاي اتخاذ كردهاند، گفت: «ايران در سالهاي اخير با افزايش تنشها، تهديدهاي خارجي و فشارهايي مواجه بوده كه هم در داخل كشور آثار خود را نشان داده است. در عرصه بينالمللي هم تلاشهايي براي ايجاد اجماع عليه ايران صورت گرفته است. خنثيسازي اين فضا جز از مسير ديپلماسي فعال و تنشزدايي ممكن نيست. تعامل سازنده با كشورهاي منطقه و همچنين ارتباط منطقي و حساب شده با جهان، ميتواند بسياري از بهانهها را از دست مخالفان ايران بگيرد. ما بايد تلاش كنيم با رفتارهاي مدبرانه، كشور را از شرايط بحراني دور نگه داريم و اجازه ندهيم فضاي تهديد و فشار بر كشور حاكم شود. يكي از نكات بسيار مهم اين است كه نهادهاي غيرمسوول (چه خارج از دولت و چه خارج از وزارت امور خارجه) نبايد در امر مذاكرات دخالت كنند. مسووليت مذاكرات بهطور مستقيم بر عهده دولت و دستگاه ديپلماسي است و اين ماموريت بايد به صورت متمركز و منسجم از همين مسير دنبال شود. متأسفانه برخي جريانها همواره تلاش ميكنند با تحريك افكار عمومي و القاي نااميدي، هر نوع مذاكرهاي را بهمنزله تسليم تفسير كنند. اين نگاه، نگاهي نادرست و غيرواقعبينانه است. » او يادآور ميشود: «مذاكره زماني كه در چارچوب منافع ملي و با در نظر گرفتن عزت، حكمت و مصلحت كشور انجام شود، نهتنها ضعف نيست بلكه نشانه عقلانيت و اقتدار است. هر جا كه منافع ملي ما ايجاب كند، بايد همان مسير را با تدبير و هوشمندي دنبال كنيم. خوشبختانه در شرايط فعلي، اين موضوع به دولت محول شده و آقاي پزشكيان نيز بهصراحت دستور پيگيري مذاكرات را به وزير امور خارجه ابلاغ كردهاند كه اين خود نشانهاي از عزم جدي دولت براي پيشبرد ديپلماسي است. بهرغم برخي گمانهزنيها و فضاسازيهاي منفي، ما تاكنون شاهد هيچ موضعگيري رسمي منفي پس از مذاكرات نبودهايم. حتي مقامات امريكايي نيز اعلام كردهاند كه گفتوگوها قرار است در هفته آينده ادامه پيدا كند كه اين موضوع را ميتوان يك گام مثبت و رو به جلو تلقي كرد.» امام در پايان ميگويد: «ادامه مذاكرات نشان ميدهد كه دو طرف به ضرورت تداوم گفتوگو باور دارند و اين امر ميتواند زمينهساز كاهش تنشها و عبور كشور از برخي بحرانهاي پيش رو باشد. در چنين شرايطي، همه جريانهاي سياسي و نخبگان بايد از اين مسير حمايت كنند و اجازه بدهند تيم مذاكرهكننده با آرامش و تمركز وظيفه خود را انجام بدهد. اميدوارم نتيجه اين مذاكرات، تأمين هرچه بيشتر منافع ملي و كاهش فشارها بر مردم باشد. اگر با عقلانيت، دوري از تندروي و اعتماد به ديپلماسي پيش برويم، ميتوانيم كشور را از بسياري از بحرانها عبور بدهيم.»
فاطمه راكعي: تضعيف تيم مذاكرهكننده بازي با منافع ملي است
فاطمه راكعي، فعال سياسي اصلاحطلب با تاكيد بر ضرورت شنيده شدن صداي واحد از داخل كشور در جريان مذاكرات، ميگويد: « در شرايطي كه ايران با تهديدهاي جدي منطقهاي و بينالمللي مواجه است، هرگونه تندروي و ايجاد ترديد در ماهيت مذاكرات، به تضعيف منافع ملي منجر ميشود.» راكعي در گفتوگو با «اعتماد» درباره دورنماي مذاكرات ايران و امريكا و ضرورت دستيابي به انسجام دروني براي دستيابي به بيشترين دستاوردهاي ملي يادآور ميشود: «امروز بيش از هر زمان ديگري ضرورت دارد كه از داخل كشور يك صداي واحد شنيده شود و از افراطيگري در گفتار و رفتار سياسي پرهيز شود، چرا كه كشور در شرايط حساسي قرار دارد. متاسفانه برخي افراد و جريانها همواره تندترين شعارها را سر ميدهند و خود را بيش از ديگران به نظام منتسب ميكنند، اما در بزنگاههايي كه منافع ملي در خطر است، با اظهارات خود فضا را ملتهب ميكنند و به مذاكرات ضربه ميزنند. اين افراد نيك ميدانند كه رييسجمهور و مقامات ارشد كشور، بدون هماهنگي و رضايت سطوح عالي تصميمگيري، وارد چنين مذاكرات حساسي نميشوند؛ به ويژه در شرايطي كه كشور با تهديدهاي جدي نيز روبروست.» او ادامه ميدهد: « سوال اساسي اينجاست كه چگونه برخي به خود اجازه ميدهند در چنين وضعيت بحراني، با سخنان نسنجيده، در ماهيت مذاكرات ترديد ايجاد كنند و افكار عمومي را دچار سردرگمي كنند، در حالي كه خطرات بزرگي كشور را تهديد ميكند. امروز روابط ايران با جهان خارج، تحريمها، تجربه برجام و فشارهاي اقتصادي، همگي مسائلي هستند كه با آگاهي كامل از سوي مذاكرهكنندگان مورد توجه قرار گرفتهاند و تيم ديپلماسي با آمادگي ذهني وارد اين مسير شده است. اين مذاكرات با مجوز و حمايت مقامات مسوول و بزرگان كشور انجام گرفته و خوشبختانه در اين مقطع زماني، اين چراغ سبز داده شده است. علاوه بر اين، بسياري از كشورهاي منطقه نيز با تمام توان در تلاش هستند تا اين گفتوگوها به نتيجه برسد و از بروز جنگ جلوگيري شود. ايجاد اين اتحاد در كشورهاي منطقه به نفع ايران يكي از دستاوردهاي مهم دولت چهاردهم است.» راكعي تصريح ميكند: «در چنين شرايطي، تضعيف تيم مذاكرهكننده نه تنها كمكي به منافع ملي نميكند، بلكه ميتواند مسير گفتوگوها را دشوارتر كند. مذاكرهكنندگان نياز دارند بدانند كه از حمايت ملي، نخبگاني و اجتماعي برخوردارند. مردم بارها و به زبانهاي مختلف، چه تخصصي و چه عمومي، خواستههاي خود را مطرح كردهاند. نخبگان، احزاب، كارشناسان و حتي بدنه اجتماعي كشور به روشني اعلام كردهاند كه خواهان عبور از تنشهاي فرساينده و حركت به سمت گفتوگوي متعهدانه با جهان پيراموني هستند. امروز انتظار جامعه اين است كه مذاكرات با قدرت، آگاهي و پشتوانه ملي پيش برود و مذاكرهكنندگان بدانند كه اين مسير، خواست عمومي كشور است.» اين نماينده پيشين مجلس با تأكيد بر بُعد انساني تصميمگيريها ميگويد: « مذاكرهكنندگان ماشين يا كامپيوتر نيستند، آنها انسان هستند و براي تصميمگيريهاي بزرگ نياز به اطمينان، حمايت و اعتماد عمومي دارند. تضعيف روحيه آنها، به تضعيف موقعيت كشور در ميز مذاكره منجر ميشود. گاهي اظهاراتي كه از برخي تريبونها شنيده ميشود، اين نگراني را ايجاد ميكند كه مبادا نوعي نفوذ يا غفلت در سطوح حساس شكل گرفته باشد، موضوعي كه بايد با دقت و هوشياري با آن برخورد شود. امروز كشور در آزمون عقلانيت، انسجام و مسووليتپذيري قرار دارد. اگر منافع ملي براي همه اولويت دارد، بايد اجازه داد تيم ديپلماسي با آرامش، اقتدار و پشتوانه داخلي مسير مذاكرات را دنبال كند.»
حسين كنعانيمقدم: مذاكرات پيامآور اجماع نظام است
يك فعال سياسي اصولگرا با تأكيد بر وجود اجماع در اركان مختلف نظام درباره روند مذاكرات، ميگويد: «حمايت همهجانبه از تيم ديپلماسي كشور، پيام روشني به طرف مقابل ارسال كرده و نشان ميدهد آنچه پشت ميز مذاكره مطرح ميشود، مورد تأييد كليت ساختار جمهوري اسلامي ايران است.» حسين كنعانيمقدم در گفتوگو با «اعتماد» با اشاره به روند مذاكرات اخير يادآور ميشود: «خوشبختانه امروز همه نظام و اركان نظام شاهد يك همصدايي و همنوايي در سطح اركان مختلف نظام هستيم؛ از دولت و وزارت امور خارجه گرفته تا شوراي عالي امنيت ملي و ساير نهادهاي تصميمساز كشور، همگي از مسير مذاكرات حمايت ميكنند و اين موضوع يك نقطه قوت جدي براي كشور محسوب ميشود. اين پيام بهروشني به طرف امريكايي منتقل شده آنچه در پشت ميز مذاكره توسط تيم ايراني مطرح ميشود، پيام رسمي و مورد تاييد جمهوري اسلامي ايران است و از پشتوانه حاكميتي برخوردار است. همين مساله قدرت چانهزني تيم مذاكرهكننده را افزايش ميدهد. بديهي است اگر در جريان مذاكرات، تعهداتي براي جمهوري اسلامي ايران ايجاد شود، اين تعهدات بايد مسير قانوني خود را طي كند. يعني بررسي در مجلس و تأييد در نهادهاي بالادستي از جمله شوراي عالي امنيت ملي صورت گرد تا اين توافق تضمين اجرايي داشته باشد.» دبيركل حزب سبز در پاسخ به اين پرسش «اعتماد» كه در صحنه داخلي چه نوع مواجههاي با اين مذاكرات بايد صورت بگيرد تا منافع ملي در عاليترين سطح محقق شود، ميگويد: « دلسوزان، احزاب و جريانهاي سياسي كشور در مجموع از ابتكار عمل دولت و وزارت امور خارجه براي كاهش تنشها حمايت ميكنند. تنشزدايي و مديريت هوشمندانه پروندههاي سياست خارجي، خواست عمومي نخبگان سياسي است و اين اجماع در شرايط فعلي بسيار حائز اهميت است. البته ممكن است در فضاي داخلي، برخي صداهاي انتقادي يا ديدگاههاي متفاوت مطرح شود كه امري طبيعي است، اما در مجموع تصميم نظام بر اين است كه آقاي عراقچي در شمايل وزير امور خارجه با اختيارات لازم وارد مذاكرات در اين سطح شود و اين مسير با حمايت كامل همه افراد و گروهها و دستگاهها دنبال ميشود.» كنعانيمقدم در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به اهميت انسجام داخلي در جريان مذاكرات، گفت: هماهنگي در عرصه داخلي نقش تعيينكنندهاي در موفقيت ديپلماسي دارد. هرچند اختلاف نظر در تحليلها وجود دارد، اما نبايد بهگونهاي رفتار شود كه پيام تشتت به طرف مقابل مخابره شود. من معتقدم امروز جمهوري اسلامي ايران به صورت همزمان سه «ميز مذاكره» فعال دارد. ميز نخست، به صورت ميداني رو در رو در خليج فارس است، جايي كه نيروهاي مسلح و توان دفاعي كشور در خليج فارس و منطقه، پيام قدرت، عزت و توانمندي را منتقل ميكنند. ميز دوم، ميز ديپلماسي است كه توسط وزارت امور خارجه و در كشورهايي مانند عمان و قطر دنبال ميشود. اين ميز بدون پشتيباني ميدان، اثرگذاري لازم را نخواهد داشت و خوشبختانه ميان ميدان و ديپلماسي هماهنگي وجود دارد. ميز سوم، نيز مربوط به محور مقاومت و نيروهاي پشتيبان جمهوري اسلامي ايران در منطقه است. اين ظرفيت منطقهاي، يكي از عوامل مهم در درك واقعيتهاي قدرت ايران از سوي امريكاست.» دبيركل حزب سبز ايران با تأكيد بر اينكه نتيجه نهايي مذاكرات، حاصل جمع اين سه ميز است، يادآور شد: «سرنوشت مذاكرات فقط پشت ميز ديپلماسي تعيين نميشود، بلكه برآيند قدرت ميداني، انسجام داخلي و توان منطقهاي جمهوري اسلامي ايران است كه مسير توافق يا عدم توافق را مشخص ميكند. امريكاييها اين واقعيت را بهخوبي درك كردهاند و ميدانند كه ايران صرفا با منطق مصلحتگرايي وارد مذاكره نشده، بلكه با تكيه بر قدرت، عزت و منافع ملي خود گفتوگو ميكند. اگر اين هماهنگي و اجماع داخلي حفظ شود، تيم مذاكرهكننده ميتواند با دست پر و از موضع اقتدار از حقوق ملت ايران دفاع كند و اجازه ندهد منافع ملي قرباني فشارهاي سياسي يا رسانهاي شود.»
سایر اخبار این روزنامه
از جنگ دور شدیم
ماجرای « اسکورت»
صداي اعتراض مردم
سبدهاي آبرفته
توافق براي توافق
رونمايي از اعضاي كميته بررسي رخدادهاي دي 1404
تيم ملي فوتسال ايران قهرمان آسيا شد
ديپلماسي باروت در منطقه خاكستري
چگونه در برابر بحرانهاي اجتماعي تاب بياوريم؟
سياست خارجي در زمان بحران
خلأ قانون در جريحهدار ساختن احساسات مردم- 1
مهارت راهور فراجا در نبرد شبكهاي
هزينه بيعملي را چه كسي ميپردازد؟
تماشاخانهاي براي گربهها
دو حزب اروپايي درباره ايران چه ميگويند
حاشيههايي كه تمامي ندارد
ديپلماسي باروت در منطقه خاكستري
چگونه در برابر بحرانهاي اجتماعي تاب بياوريم؟
سياست خارجي در زمان بحران
خلأ قانون در جريحهدار ساختن احساسات مردم- 1