روزنامه اعتماد

فرصتي براي بيشتر ديده شدن

الهام خيري
13 مستندي كه در چهل و چهارمين جشنواره فيلم فجر روي پرده مي‌روند اگرچه بهترين‌هاي سينماي مستند در يك سال گذشته نيستند، اما موضوع و تنوع ساختاري دارند.
منوچهر شاهسواري، دبير چهل و چهارمين جشنواره فيلم فجر، مانند محمد حميدي مقدم، دبير جشنواره سينماحقيقت در هفت دوره گذشته، هيات انتخاب را حذف كرد. اين تصميم و اراده براي پررنگ كردن نقش دبير به خودي خود، منفي نيست، اما شاهسواري مي‌توانست مانند حميدي مقدم در نشست خبري پيش از شروع جشنواره مشاوران انتخاب آثارش در زمينه فيلم‌هاي داستاني، كوتاه و مستند را معرفي كند. با توجه به فضاي موجود بعيد به نظر مي‌رسد او در دو بخش تخصصي كوتاه و مستند، مشاوران متعددي داشته باشد، خروجي روي ميز نشان‌دهنده تنوع آثار است، اما پاسخي به پرسش‌هايي كه در ذهن مخاطبان خاص سينماي مستند و كوتاه وجود دارد، نيست.
با اين همه، 13 مستند فرصت اين را يافتند تا در خانه هنرمندان ايران روي پرده بروند. «محاكمه آزادي» ساخته محمد عبدي فيلمي جسورانه و منصفانه درباره سيدمهدي بازرگان است، فيلمي با آرشيوي دقيق و رويكردي علمي به اين شخصيت كه موافقان و مخالفانش همچنان از تريبون‌هاي مختلف عليه او موضع مي‌گيرند. «محاكمه آزادي» پيش‌تر در نوزدهمين جشنواره «سينماحقيقت» و در بخش جايزه شهيد آويني روي پرده رفته، به شكلي عجيب امتيازهاي فيلم ناديده گرفته شد، درحالي كه «محاكمه آزادي» از معدود آثاري است كه به شكلي درست از يك شخصيت سياسي تاريخ معاصر صحبت مي‌كنند.
«ارس، رود خروشان» فيلم تازه هادي آفريده درباره ارس و منطقه اطراف آن است. يك فيلم تاريخي و محيط‌زيستي با هدف كاوش در اهميت رود و آب، براي حيات اجتماعي، اقتصادي و حتي فرهنگي مردم آن منطقه. مستندي با قاب‌هاي چشم‌نواز و گفتار متني كه شبنم مقدمي آن را خوانده. «ارس، رود خروشان» مانند بعضي فيلم‌هاي هادي آفريده جنجالي نخواهد شد، اما در طول زمان به منبعي براي رجوع تبديل مي‌شود.
«در سپهر ايران» ساخته مجيد كريمي، ستايشنامه‌اي براي فرهنگ و هنر ايران زمين است، فيلمي كه شهرام درخشان گفتار متن آن را خوانده، ساختش 5 سال طول كشيده و تنوع بصري منحصر به فردي دارد. كارگردان از يزد، اصفهان، كرمانشاه، كردستان، جنوب و شمال و شرق ايران صحبت كرده، تاريخ و معماري را محور قرار داده و از يكتاپرستي ايرانيان صحبت كرده است. باتوجه به مضمون فيلم، مي‌توان آن را شانس دريافت سيمرغ بلورين اين دوره دانست.


ماريا ماوتي، فيلمسازي جوان است كه در جنگ دوازده روزه به جاي ترك ايران، به سراغ مستندسازي رفت، فيلم او كه با نگاهي زنانه درباره زنان و مادراني ساخته شده كه در ايام حمله اسراييل به ايران، نوزادان شيرخوارگاه را به خانه برده و نگهداري كردند، اداي احترامي به زنان ايراني است. «نامش زن» كه در افتتاحيه نوزدهمين جشنواره «سينماحقيقت» روي پرده رفت، محصول شجاعت سينماگر است. سندي از يك دوره، از جنگ شهري در قلب پايتخت و از مهر ايرانيان. مستند ماريا ماوتي هم فارغ از آنكه دوستش بداريم يا نه، فيلمي مهم و موثر است.
«آگيرا» ساخته محمدصادق اسماعيلي نشان‌دهنده يك مسير طولاني است، فيلمساز پسري را دنبال كرده و مساله شخصي او را (بحران هويت) به نمايش گذاشته است. محمدصادق اسماعيلي، مدرس سينماي مستند است و «آگيرا» نخستين‌بار در نوزدهمين جشنواره «سينماحقيقت» روي پرده رفت و از آثار پربيننده اين دوره بود. 
«آگيرا» به دليل موضوع مي‌تواند از آثار پربيننده اين جشنواره باشد.
«براي دخترم» هم مانند «آگيرا» موضوعي واقعي دارد. مهدي عوض‌زاده مانند اسماعيلي شخصيت فيلمش را سال‌ها دنبال كرده و سرنوشتش را ثبت كرده است. «براي دخترم» درباره دختراني است كه به دليل وضعيت فرهنگي خانواده از تحصيل محروم مي‌شوند. تماشاي چنين وضعيت دشواري، بيننده را تحت تاثير قرار مي‌دهد.
«ميريام» ساخته علي صدري‌نيا، درباره دختري بلاگر است كه بر‌خلاف بلاگرهاي حوزه زيبايي، به لبنان سفر مي‌كند تا از نزديك با دوستداران حزب‌الله و سيدحسن نصرالله گفت‌وگو كند. فيلم اثري است كه مي‌خواهد مفهوم مقاومت و ايستادگي در جهان اسلام را اين‌بار از منظر زنان و دختران نسل تازه (حتي بدون حجاب) نمايش دهد. 
سارا طالبيان، فيلمساز جواني است كه به واسطه استعدادي كه دارد به آينده او اميد وجود دارد. مستند «روياي ناتمام» درباره دختران ورزشكار ايراني است. فيلمي از جنس «جايي براي فرشته‌ها نيست» (سام كلانتري) كه تلاش و عزم زنان ايراني براي حضور در فضاي رقابت و ورزش را نمايش مي‌دهد. فيلمي اميدبخش، سرشار از سكانس‌هاي شادي و غم. يك فيلم خوب ديگر در كارنامه سارا طالبيان جوان.
بسياري معتقدند جشنواره فيلم فجر، مختص سينماي داستاني است و حضور آثار مستند در آن، اهميتي ندارد. اين انتقاد وارد است اما سينماي مستند كه مهم‌ترين و اصلي‌ترين ويترينش «سينماحقيقت» است، با حضور در جشنواره فيلم فجر بيشتر ديده مي‌شود. براي دوستداران سينماي مستند، اين امتياز كمي نيست.
لینک منبع خبر
پربازدیدترین‌های روزنامه ها
سکولاریسم جعفر! (جوان)افزایش حقوق عامل تورم نیست (اعتماد)
سایر اخبار این روزنامه
افزایش حقوق عامل تورم نیست آتش بی‌برنامگی بر جان جنگل‌ها اصلاح کنیم نه تضعیف ديپلماسي در سايه بي‌اعتمادي فرصتي براي بيشتر ديده شدن ايرلاين‌هايي كه قارچ‌گونه سبز شده‌اند پيام‌های دور ششم مذاكره ايران و امريكا براي گفت‌وگوي ملي و پرهيز از خشونت خلأ قانون در جريحه‌دار ساختن احساسات مردم-2 مكانيسم‌هاي جايگزين حل منازعات چالش حق دسترسي به وكيل آتش، يكي از رنج‌هاي هيركاني رجعت به گذشته جهان در آستانه چيست؟ پيام‌های دور ششم مذاكره ايران و امريكا براي گفت‌وگوي ملي و پرهيز از خشونت خلأ قانون در جريحه‌دار ساختن احساسات مردم-2 مكانيسم‌هاي جايگزين حل منازعات چالش حق دسترسي به وكيل