روزنامه اعتماد
1404/12/06
ميدان، مذاكره مصلحت
سياست خارجي هر كشوري همچون يك معادله چندمجهولي است كه در آن قدرت، منافع، فشارهاي داخلي و محيط بينالمللي به صورت همزمان اثر ميگذارند. ايران امروز در شرايطي قرار دارد كه هيچ كدام از اين متغيرها را نميتوان ناديده گرفت. وضعيت منطقهاي پيچيده، رقابتهاي قدرتهاي جهاني، تهديدات امنيتي و فشارهاي اقتصادي، همه نشان ميدهند كه اتخاذ تصميمات سياست خارجي بدون تحليل دقيق و چندوجهي ميتواند هزينههاي سنگيني براي كشور به همراه داشته باشد. در اين ميان، سه محور كليدي براي طراحي راهبردي سياست خارجي به چشم ميآيد: ميدان، مذاكره، مصلحت. ميدان نماد واقعيتهاي سخت و ملموس سياست خارجي است. حضور فعال ايران در منطقه، برخورد با تهديدهاي مستقيم و غيرمستقيم، مديريت بحرانها و قدرت بازدارندگي، بخشي از اين ميدان عملياتي را تشكيل ميدهد. واقعيت اين است كه هيچ ديپلماسي موفقي بدون توجه به ظرفيتهاي سخت و ابزارهاي امنيتي امكانپذير نيست. تجربههاي گذشته نشان داده است كه ضعف در ميدان ميتواند موجب فشار خارجي و كاهش جايگاه ايران در معادلات منطقهاي شود. توان بازدارندگي، حضور موثر در صحنههاي امنيتي و مديريت بحرانهاي ناگهاني، بخش غيرقابل حذف سياست خارجي است و به عنوان يك سرمايه راهبردي عمل ميكند. با اين حال، تمركز صرف بر ميدان نميتواند پاسخگوي تمام چالشها باشد. مذاكره به عنوان ابزار هوشمند و كمهزينه سياست خارجي، نقش مكمل قدرت سخت را ايفا ميكند. تعامل با بازيگران منطقهاي و جهاني، چه در حوزه اقتصادي و چه در حوزه امنيتي و تكنولوژيك، امكان دستيابي به توافقهاي برد-برد را فراهم ميآورد. مذاكره موفق، نه نشانه ضعف، بلكه نماد توان مديريتي، قدرت نرم و ظرفيت ايران در تبديل فرصتها به دستاوردهاي ملموس است. در شرايط تحريم و فشارهاي اقتصادي، مذاكره ميتواند راهكار كاهش هزينهها و افزايش ظرفيت توسعه كشور باشد. بنابراين سياست خارجي امروز ايران نيازمند يك تعامل هوشمندانه است كه در آن قدرت سخت و نرم با هم عمل كنند.اما ميدان و مذاكره بدون مصلحت نميتوانند تضمينكننده منافع ملي باشند. مصلحت، شاخص و معيار تصميمگيري راهبردي است. مصلحت به معناي تسليم شدن در برابر فشارهاي خارجي نيست، بلكه انتخابي هوشمندانه و متكي بر منافع بلندمدت كشور است. تصميمات مصلحتمحور، نه تنها از برخوردهاي هيجاني جلوگيري ميكنند، بلكه از تشتت داخلي و اشتباهات استراتژيك پيشگيري ميكنند. دولت چهاردهم با درك صحيح از مصلحت ملي ميتواند ميان ميدان و مذاكره تعادلي ايجاد كند كه هم امنيت و اقتدار كشور را حفظ كند و هم ظرفيت تعامل و توسعه اقتصادي را گسترش دهد. اين سه عنصر-ميدان، مذاكره و مصلحت-در كنار هم، سهگانه راهبردي سياست خارجي ايران را شكل ميدهند. تعادل ميان حضور فعال در ميدان، استفاده هوشمندانه از ميز مذاكره و تصميمگيري بر اساس مصلحت، نه تنها امكان كاهش تنشها و مديريت بحرانها را فراهم ميكند، بلكه زمينه افزايش نفوذ و قدرت چانهزني ايران در صحنه بينالمللي را نيز فراهم ميآورد. اين سهگانه راهبردي ميتواند به عنوان نقشه راه دولت براي مقابله با چالشهاي داخلي و خارجي عمل كند. در شرايط فعلي، تحولات منطقهاي پيچيدگي معادلات را افزايش دادهاند. رقابت قدرتهاي جهاني و منطقهاي، تحريمهاي اقتصادي، فشارهاي امنيتي و نياز به توسعه اقتصادي، همگي نشان ميدهند كه سياست خارجي ايران نميتواند صرفا مبتني بر يكي از اين سه محور باشد. كشورهايي كه تمركز خود را تنها بر قدرت سخت يا تنها بر مذاكره قرار دادهاند، اغلب نتوانستهاند جايگاه خود را در طولانيمدت تثبيت كنند.
نمونههاي اخير نشان ميدهد كه موفقيت در سياست خارجي نيازمند تعامل هوشمندانه ميان قدرت سخت و نرم است. هر تصميمي كه بدون توجه به واقعيتهاي ميدان گرفته شود، ممكن است هزينههاي امنيتي و اقتصادي غيرقابل پيشبيني ايجاد كند. از سوي ديگر، مذاكره صرف بدون پشتوانه قدرت سخت و چارچوب مصلحت ملي، احتمال شكست را افزايش ميدهد، بنابراين هماهنگي ميان ميدان و ميز مذاكره، همراه با رعايت مصلحت، اساس سياست خارجي موفق است. در پايان لازم به توضيح اينكه ايران امروز بيش از هر زمان ديگري نيازمند يك راهبرد جامع، هوشمند و واقعبينانه در سياست خارجي است. موفقيت در اين راهبرد، نه تنها از طريق قدرت سخت يا نرم به تنهايي ممكن است، بلكه از طريق تركيب متوازن اين ابزارها با معيار مصلحت محقق ميشود. حضور فعال در ميدان، مذاكره هوشمندانه و رعايت مصلحت ملي، مسير رسيدن به امنيت پايدار، توسعه اقتصادي و ارتقاي جايگاه ايران در جهان را هموار ميكند. سياست خارجي بدون سهگانه ميدان، مذاكره و مصلحت، عملا فاقد چارچوب و قابليت پاسخگويي به چالشهاي امروز و فرداي كشور خواهد بود. در نهايت ميدان، مذاكره، مصلحت نه تنها يك عنوان رسانهاي جذاب، بلكه چارچوبي تحليلي براي دولت و سياستگذاران است تا بتوانند در محيط پيچيده منطقهاي و جهاني تصميمات راهبردي و كمهزينه اتخاذ و منافع ملي را حفظ و تقويت كنند.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
خواب بازار اجاره
نیمکتهای خالی
دانشگاه محل گفتوگوست نه تقابل
بازگشت ديپلماسي به خط مقدم
باید در مسير جذب دوباره اقشار گلهمند گام برداريم
ترامپ و بازي رواني با ايران و ايرانيان؟!
معماي شعارهاي گذشتهگرا
ميدان، مذاكره مصلحت
پول ديجيتال مرز نميشناسد
عقدهگشايي با وارونهسازي تصوير پليس
خوانشي از كيفيت جشنواره فجر 44
امنيتيسازي خروج رويه قضايي از مدار قانون
سينماي وقت نشناس
مدرنيته ترجمه شده
قرار تامين؛ ابزار قانوني تضمين حضور يا مجازات؟
چرا دموكراسي وامدار عقلانيت است
ترامپ و بازي رواني با ايران و ايرانيان؟!
معماي شعارهاي گذشتهگرا
ميدان مذاكره، مصلحت
پول ديجيتال مرز نميشناسد
عقدهگشايي با وارونهسازي تصوير پليس
از منبر تا بازار
انگیزه اخلاقی برای مخالفت با بیرحمی
نگهداري از تاريخ گذشته وطن
برق دلیل ۳۵ درصد از آتشسوزيها