اروپا مستقل بماند



مدیران چهار اندیشکده اروپایی در یادداشتی، بر ضرورت حفظ برجام به عنوان نقطه شروعی برای حفظ استقلال اروپا تأکید کردند.  توماس گومارت (مدیر انستیتوی فرانسوی روابط بین‌المللی)، رابین نیبلت (مدیر چتم‌ هاوس انگلیس)، دانیلا شوارتزر (مدیر شورای روابط خارجی آلمان) و ناتالی توچی (مدیر مؤسسه روابط بین‌الملل ایتالیا) در بخشی از این یادداشت با اشاره به اینکه تصمیم دونالد ترامپ در خروج از توافق هسته‌ای ایران بشدت امنیت منطقه‌ای و جهانی را با تزلزل روبه‌رو خواهد کرد و همچنین خطر جنگ و مسابقه تسلیحات هسته‌ای در منطقه خاورمیانه و فراتر از آن را گسترش خواهد داد، گفتند: «خروج امریکا از برجام برابر با عدم پایبندی امریکا به قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد است که این به معنای عدم پذیرش سازمان ملل به عنوان میانجی صلح و امنیت بین‌الملل در نظر گرفته می‌شود. بنابراین اقدامات آینده اروپا می‌تواند پیامدهای جدی بر اتحاد مشترک خود با امریکا در زمینه امنیت خاورمیانه و همچنین روابط آنها با چین، روسیه و سایر نقاط جهان ایجاد کند.» این اندیشمندان اروپایی در ادامه با بیان اینکه هدف ترامپ تغییر نظام ایران و پیروزی اسرائیل و عربستان سعودی در مقابل تهران و سایر شرکای منطقه‌ای وی است، به اهمیت برجام برای اروپا  اشاره کردند و گفتند: «اروپاییان برخلاف دولت ترامپ بر این عقیده هستند که مناقشات منطقه خاورمیانه هیچ برنده‌ای نخواهد داشت و در عوض بر ایجاد یک نظم منطقه‌ای تعاونی  که ناشی از موازنه قوای منطقه‌ای که شامل تمام بازیگران منطقه‌ای می‌شود، تأکید می‌کنند. اروپاییان تنها با دستیابی به این نوع موازنه قوای منطقه‌ای می‌توانند امیدوار باشند که منافع امنیت هسته‌ای، شکست تروریسم به طور خاص داعش و مهار مسابقه تسلیحات هسته‌ای را تأمین کنند. همین امر منجر شد که سه کشور اروپایی همراه با چین و روسیه درصدد حفظ توافق هسته‌ای ایران باشند.»
این نامه در ادامه به تاریخچه مذاکرات مشترک اروپا و امریکا با ایران درباره موضوع هسته‌ای اشاره کرده و یادآور شده: «اروپا و امریکا روابط پرفراز و نشیبی را تجربه کرده‌اند. زمانی که نخستین بار تروئیکای اروپایی با ایرانی‌ها در سال 2003 گفت‌وگو کردند، جورج بوش بشدت با آن مخالفت کرد. در آن زمان، حقیقت غیرقابل انکار پیشرفت برنامه غنی‌سازی باعث شد  امریکا به سمت راه حل دیپلماتیک سوق پیدا کند. با توجه به اینکه امریکا فراتر از بحث ترامپ است، برای اروپایی‌ها بسیار مهم است که از برجام دفاع کنند و از این ساختار دیپلماتیک تا زمانی که امریکا به مسیر دیپلماسی چندین جانبه در قبال ایران برگردد، محافظت کنند.


اگر اروپایی‌ها قصد دارند که به لحاظ استراتژیک مستقل از امریکا شوند، مبارزه برای حفظ برجام نقطه شروع به حساب می‌آید. اروپا تنها در صورتی می‌تواند با امریکا بر سر ایران به طور مؤثر گفت‌وگو کند که خود به استراتژی (مستقلی) دست پیدا کند و توانایی‌های خود را برای تصمیم‌گیری بر اساس منافع خود  نشان دهد.»
وزیر خارجه آلمان: باید به تصمیم‌های غیرعقلانی ترامپ واکنش نشان دهیم
از سویی دیگر مقام‌های اروپایی ابراز امیدواری می‌کنند که حیات برجام بدون امریکا همچنان ادامه یابد. وزیر خارجه آلمان  با اشاره به تلاش‌ها برای حفظ  توافق هسته‌ای گفت: «اروپا تمامی تلاش خود را برای حفظ توافق هسته‌ای با ایران به کار می‌گیرد و این موضوع برای امریکا روشن است که اروپا بدون این کشور هم در توافق می‌ماند.»
به گزارش ایرنا، «هایکو ماس» در گفت‌وگو با روزنامه «وست‌دویچه» در پاسخ به این سئوال که با وجود خروج امریکا از برجام آیا همچنان می‌توان این توافق را نجات داد، گفت: «بله. البته این کار آسانی نیست. ما در قالب اتحاد اروپایی خیلی جدی روی این موضوع کار می‌کنیم تا این توافق را نگه داریم. این توافق شاخص‌های ما در زمینه منافع امنیتی را تأمین می‌کند.» ماس درباره امکان شکاف میان اروپا و امریکا بر سر برجام نیز گفت: «از زمان روی کار آمدن دونالد ترامپ شاهد تحولی در روابط با ایالات متحده هستیم. ما باید با احتیاط و با رویکرد عقلانی به تصمیم‌های غیرمنطقی ترامپ واکنش نشان دهیم. اتحاد اروپایی‌ در این مورد نقش محوری دارد ما برای امریکایی‌ها این موضوع را روشن کرده‌ایم که ما در توافق می‌مانیم حتی اگر آنها از آن خارج شوند.»
وزیر خارجه آلمان در بخش دیگری از این گفت‌وگو در مورد توانایی اروپا  در حفاظت از شرکت‌های اروپایی در ارتباط با ایران با توجه به تحریم‌های امریکا  هم گفت: «این موضوع کار آسانی نخواهد بود. ما برای حفظ توافق می‌جنگیم و این یعنی که ما در مذاکره با اروپایی‌ها، ایران و دیگر طرف‌های امضاکننده توافق در پی امکاناتی هستیم تا رابطه بازرگانی با ایران را همچنان امکان‌پذیر کنیم و مهم‌تر از همه این است که روند انجام معاملات حفظ شوند.»
تأکید مقام آلمانی بر لزوم حفظ برجام در حالی است که همزمان برونو لومیر، وزیر دارایی فرانسه نیز در دفاع از برجام گفت: «اتحادیه اروپا می‌تواند خسارت شرکت‌های اروپایی را که ممکن است به دلیل تجارت با ایران هدف تحریم‌های امریکا قرار گیرند، جبران کند.» لومیر با اشاره به مقررات مسدود کننده اتحادیه اروپا تصریح کرد: «این قانون به اتحادیه اروپا اجازه می‌دهد تا با مداخله در این مسأله از شرکت‌های اروپایی در برابر هرگونه تحریم امریکا محافظت کند. ما از اتحادیه اروپا می‌خواهیم تا موضع خود در این زمینه را تقویت کند.» اتحادیه اروپا بعد از خروج امریکا از برجام روز جمعه یک روند حقوقی که به اعتقاد آنها می‌تواند از شرکت‌های اروپایی در برابر آثار فراسرزمینی تحریم‌های امریکا محافظت کند را آغاز کردند.